Kennisclips
Week 1
Culpa
De definitie van schuld (culpa)
· Schuld is verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid artikel 307 Sr (dood door
schuld), artikel 308 Sr , artikel 6 WVW
· Onvoorzichtigheid: de dader overtreedt een zorgvuldigheidsnorm normatief of
objectief begrip, je kan objectief vaststellen of iemand onzorgvuldig is geweest of
onvoorzichtig aan de hand van zorgvuldigheidsnormen, heeft iemand met zijn gedraging
een zorgvuldigheidsnorm overtreden.
o Het gaat om geschreven en ongeschreven normen
§ Geschreven: WVW zijn geschreven normen die bepalen dat je
onvoorzichtig hebt gehandeld, geen voorrang verlenen, door rood
rijden: dit zijn wettelijke normen en als je die overtreedt in het
verkeer en er ontstaat een dodelijk ongeluk dan is in beginsel met
het overtreden van de zorgvuldigheidsnorm de onvoorzichtigheid
gegeven
§ Ongeschreven: Verpleegkunde-arrest, verpleegkundige heeft een
verkeerd flesje gegeven tijdens de operatie.
· De overtreding moet aanmerkelijk zijn
o Niet iedere overtreding levert schuld (culpa) op als je een klein beetje te
hard rijdt en er volgt een dood ongeluk, dan kan je onvoorzichtigheid zijn
maar dat maakt het niet aanmerkelijk, dat is bv als je door rood licht rijdt.
Dat kan je niet met een enkele onzorgvuldigheid vaststellen.
· Geen schuld als de dader geen verwijt kan worden gemaakt
o De verwijtbaarheid ontbreekt bij schulduitsluitingsgronden
(verontschuldigbare onmacht)
Roekeloosheid
Roekeloosheid tot 1 januari 2020
- Artikel 175 lid 2 WVW: hogere straf bij roekeloosheid (6 in plaats van 3 jaar)
- Tot 1 januari gaf de wet geen definitie van roekeloosheid
- Artikel 175 lid 3 WVW: tot 1 januari kon de straf met de helft worden verhoogd
op grond van bijzondere omstandigheden (veel te hard rijden, bumperkleven,
gevaarlijk inhalen, geen voorrang verlenen, dronken rijden).
Roekeloosheid volgens de Hoge Raad
- Uitgangspunten van Blackout gelden
, - Motiveringsplicht voor de rechter
· Buitengewone onvoorzichtigheid
· Zeer ernstig gevaar
· De dader is zich daarvan bewust of had zich daarvan bewust moeten zijn.
Buitengewoon: je buiten het gewone verkeer plaatsen
- Kat en muis-spel
- Snelheidswedstrijd
- Vluchten voor de politie
- Dwingen tot stilstaan op de snelweg
Het gewone verkeer is bijvoorbeeld dat je gewoon van een café naar huis rijdt. Ook al doe je
dit dronken, en veel te hard, je valt nog steeds onder het gewone verkeer. Dit is geen
buitengewone onvoorzichtigheid, maar een aanmerkelijke onvoorzichtigheid.
Een actueel vonnis
- Rechtbank Zeeland-West Brabant 26 augustus 2020:
· Rijgedrag grenst aan roekeloosheid, maar is het niet
· Wel zeer onvoorzichtig rijgedrag
· Stafverzwarende omstandigheden: veel te hard rijden, gevaarlijk inhalen.
Een nieuwe definitie in de wet
- Art. 5a WVW: het is een ieder verboden opzettelijk zich zodanig in het verkeer te
gedragen dat de verkeersregels in ernstige mate worden geschonden, indien
daarvoor levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander te
duchten is.
Er hoeft bij dit artikel dus geen ongeluk plaats te hebben gevonden, het opzettelijk schenden
van een verkeersregel waardoor er levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel
voor een ander is (in ernstige mate), ben je al voor strafbaar.
,Week 2
Opzet
De Hullu over opzet
•Opzet is willens en wetens handelen.
•Voorwaardelijk opzet: de dader aanvaardt welbewust de aanmerkelijke kans op een
bepaald gevolg. bewuste aanmerkelijke kans aanvaard door te schieten in een vol café, je
leidt dit af uit de aard van de gedraging.
De Hullu: is opzet een normatief/objectief begrip of een subjectief/psychisch begrip?
•Normatief/objectief: kun je uit bepaalde normen en gedragingen afleiden dat iemand opzet
heeft?
•Subjectief/psychisch: het gaat om ’wat er in de dader omging’ ten tijde van de gedraging.
HIV I: voorwaardelijk opzet
•Voorwaardelijk opzet: zich willens en wetens blootstellen aan de aanmerkelijke kans op een
bepaald gevolg.
•Aanmerkelijke kans op het gevolg: de kans moet naar algemene ervaringsregels
aanmerkelijk zijn (HIV I). (café arrest) Als je mis schiet dat je achter het beoogde slachtoffer
raakt; het moet objectief vaststelbaar zijn
•Aanmerkelijke kans betekent: reële, niet onwaarschijnlijke mogelijkheid op het gevolg
(Gevaarlijke honden). Honden uitliet, hondenuitlaatplaats; gevaarlijke
gevechtshonden; afgesloten door het hek; buiten het hek werd een dun hondje
uitgelaten; de gevechtshonden zagen die kleine hond en sprongen over het hek
en verscheurde het dunne hondje. → De vraag is: Heeft de verdachte bewust de
aanmerkelijke kans aanvaard dat zijn honden een hond zouden aanvallen buiten
het hek en zouden verscheuren (zaaksbeschadiging; opzettelijk vernielen van
een dier). Het is vereist dat de verdachte opzet had met het beschadigen van
het dier. Als eerste vaststellen was er een aanmerkelijke kans dat die honden
over het hek zouden springen.
ga je zo slapen gek
•Aanvaarding van de aanmerkelijke kans: de verdachte die ervan uitgaat dat het gevolg niet
zal intreden, heeft geen opzet, maar schuld. Subjectief criterium, kern begrip uit de definitie
van voorwaardelijk opzet.
- je moet weten dat die aanmerkelijke kans er is; (dat ze over dat hek springen)
- je moet de aanmerkelijke kans wel bewust aanvaarden. Als je ervan uit bent gegaan
dat het gevolg niet zou optreden heb je geen opzet maar schuld.
→ rechtbank spreekt dan vrij van opzet; wel veroordelen van schuld;
vernielen van een dier door schuld is niet strafbaar.
Hoe bewijs je dat nou?
•Wanneer de verklaringen van de verdachte en/of getuigen geen inzicht geven omtrent
hetgeen ten tijde van de gedraging in de verdachte is omgegaan, zal het bewijs van opzet
afhangen van de feitelijke omstandigheden van het geval.
•Bepaalde gedragingen zijn naar hun uiterlijke verschijningsvorm zo zeer gericht op een
bepaald gevolg dat het - behoudens contra-indicaties - niet anders kan zijn dan
, dat de verdachte de aanmerkelijke kans op het desbetreffende gevolg heeft
aanvaard. →
Haagse borstendokter
•Na borstvergrotingsoperaties ontstaan infecties die niet goed door de de borstendokter
worden behandeld: https://youtu.be/DJs9IHfdoxU
•Hof: de verdachte heeft zich niet conform de geldende professionele standaard als een
goed hulpverlener gedragen en onvoldoende zorg gedragen voor de in dit verband vereiste
reiniging en desinfectie van de benodigde ruimte en materialen.
•Veroordeling voor mishandeling, zwaar lichamelijk letsel ten gevolge hebbend (art. 300 lid 2
Sr): 2 jaar gevangenisstraf, waarvan 1 jaar voorwaardelijk, 3 jaar geen medische
behandelingen verrichten.
•Wat hier wel sprake van opzet op het veroorzaken van infecties?
•“Blinde vlek”: contra-indicatie?; ook met zo een blinde vlek moet je ervan uitgaan dat je op
een gegeven moment welbewust de aanmerkelijke kans aanvaard als je blijft doorgaan met
de operaties
- Was er een aanmerkelijke kans op die infecties; heel slecht de operatieruimte had
gedesinfecteerd; dus ontstonden infecties; Op basis van algemene ervaringsregels
die iedere arts kent, was de aanmerkelijke kans op infecties aanwezig.
- Hof ging ervan uit dat verdachte wist dat zorgvuldigheidsnormen niet in acht werden
genomen, dus heeft hij welbewust de aanmerkelijke kans aanvaard op infecties.
Voorbedachte raad
voorbeeld: art. 289 Sr; moord → van tevoren een plan bedacht om iemand te
moorden
302 Sr; zware mishandeling; voorbedachte raad; is het een poging tot zware mishandeling
met voorbedachte raad.
De Hullu:
Is met voorbedachte raad een subjectief of een objectief begrip?
–Subjectief: moet de verdachte daadwerkelijk hebben nagedacht?
–Objectief: moet de verdachte tijd en gelegenheid hebben gehad?
Ook hier geldt weer: je kunt een onderscheid maken tussen wat moet worden bewezen
(psychische gesteldheid) en het bewijs van die gesteldheid (vgl. HIV I en Borstendokter over
voorwaardelijk opzet).
Met de criteria uit de rechtspraak kun je bewijzen dat de verdachte een bepaalde
psychische gesteldheid had (‘wat er in de verdachte omging’, ‘daadwerkelijk nadenken’). Het
gaat dus om bewijscriteria.
Week 1
Culpa
De definitie van schuld (culpa)
· Schuld is verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid artikel 307 Sr (dood door
schuld), artikel 308 Sr , artikel 6 WVW
· Onvoorzichtigheid: de dader overtreedt een zorgvuldigheidsnorm normatief of
objectief begrip, je kan objectief vaststellen of iemand onzorgvuldig is geweest of
onvoorzichtig aan de hand van zorgvuldigheidsnormen, heeft iemand met zijn gedraging
een zorgvuldigheidsnorm overtreden.
o Het gaat om geschreven en ongeschreven normen
§ Geschreven: WVW zijn geschreven normen die bepalen dat je
onvoorzichtig hebt gehandeld, geen voorrang verlenen, door rood
rijden: dit zijn wettelijke normen en als je die overtreedt in het
verkeer en er ontstaat een dodelijk ongeluk dan is in beginsel met
het overtreden van de zorgvuldigheidsnorm de onvoorzichtigheid
gegeven
§ Ongeschreven: Verpleegkunde-arrest, verpleegkundige heeft een
verkeerd flesje gegeven tijdens de operatie.
· De overtreding moet aanmerkelijk zijn
o Niet iedere overtreding levert schuld (culpa) op als je een klein beetje te
hard rijdt en er volgt een dood ongeluk, dan kan je onvoorzichtigheid zijn
maar dat maakt het niet aanmerkelijk, dat is bv als je door rood licht rijdt.
Dat kan je niet met een enkele onzorgvuldigheid vaststellen.
· Geen schuld als de dader geen verwijt kan worden gemaakt
o De verwijtbaarheid ontbreekt bij schulduitsluitingsgronden
(verontschuldigbare onmacht)
Roekeloosheid
Roekeloosheid tot 1 januari 2020
- Artikel 175 lid 2 WVW: hogere straf bij roekeloosheid (6 in plaats van 3 jaar)
- Tot 1 januari gaf de wet geen definitie van roekeloosheid
- Artikel 175 lid 3 WVW: tot 1 januari kon de straf met de helft worden verhoogd
op grond van bijzondere omstandigheden (veel te hard rijden, bumperkleven,
gevaarlijk inhalen, geen voorrang verlenen, dronken rijden).
Roekeloosheid volgens de Hoge Raad
- Uitgangspunten van Blackout gelden
, - Motiveringsplicht voor de rechter
· Buitengewone onvoorzichtigheid
· Zeer ernstig gevaar
· De dader is zich daarvan bewust of had zich daarvan bewust moeten zijn.
Buitengewoon: je buiten het gewone verkeer plaatsen
- Kat en muis-spel
- Snelheidswedstrijd
- Vluchten voor de politie
- Dwingen tot stilstaan op de snelweg
Het gewone verkeer is bijvoorbeeld dat je gewoon van een café naar huis rijdt. Ook al doe je
dit dronken, en veel te hard, je valt nog steeds onder het gewone verkeer. Dit is geen
buitengewone onvoorzichtigheid, maar een aanmerkelijke onvoorzichtigheid.
Een actueel vonnis
- Rechtbank Zeeland-West Brabant 26 augustus 2020:
· Rijgedrag grenst aan roekeloosheid, maar is het niet
· Wel zeer onvoorzichtig rijgedrag
· Stafverzwarende omstandigheden: veel te hard rijden, gevaarlijk inhalen.
Een nieuwe definitie in de wet
- Art. 5a WVW: het is een ieder verboden opzettelijk zich zodanig in het verkeer te
gedragen dat de verkeersregels in ernstige mate worden geschonden, indien
daarvoor levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander te
duchten is.
Er hoeft bij dit artikel dus geen ongeluk plaats te hebben gevonden, het opzettelijk schenden
van een verkeersregel waardoor er levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel
voor een ander is (in ernstige mate), ben je al voor strafbaar.
,Week 2
Opzet
De Hullu over opzet
•Opzet is willens en wetens handelen.
•Voorwaardelijk opzet: de dader aanvaardt welbewust de aanmerkelijke kans op een
bepaald gevolg. bewuste aanmerkelijke kans aanvaard door te schieten in een vol café, je
leidt dit af uit de aard van de gedraging.
De Hullu: is opzet een normatief/objectief begrip of een subjectief/psychisch begrip?
•Normatief/objectief: kun je uit bepaalde normen en gedragingen afleiden dat iemand opzet
heeft?
•Subjectief/psychisch: het gaat om ’wat er in de dader omging’ ten tijde van de gedraging.
HIV I: voorwaardelijk opzet
•Voorwaardelijk opzet: zich willens en wetens blootstellen aan de aanmerkelijke kans op een
bepaald gevolg.
•Aanmerkelijke kans op het gevolg: de kans moet naar algemene ervaringsregels
aanmerkelijk zijn (HIV I). (café arrest) Als je mis schiet dat je achter het beoogde slachtoffer
raakt; het moet objectief vaststelbaar zijn
•Aanmerkelijke kans betekent: reële, niet onwaarschijnlijke mogelijkheid op het gevolg
(Gevaarlijke honden). Honden uitliet, hondenuitlaatplaats; gevaarlijke
gevechtshonden; afgesloten door het hek; buiten het hek werd een dun hondje
uitgelaten; de gevechtshonden zagen die kleine hond en sprongen over het hek
en verscheurde het dunne hondje. → De vraag is: Heeft de verdachte bewust de
aanmerkelijke kans aanvaard dat zijn honden een hond zouden aanvallen buiten
het hek en zouden verscheuren (zaaksbeschadiging; opzettelijk vernielen van
een dier). Het is vereist dat de verdachte opzet had met het beschadigen van
het dier. Als eerste vaststellen was er een aanmerkelijke kans dat die honden
over het hek zouden springen.
ga je zo slapen gek
•Aanvaarding van de aanmerkelijke kans: de verdachte die ervan uitgaat dat het gevolg niet
zal intreden, heeft geen opzet, maar schuld. Subjectief criterium, kern begrip uit de definitie
van voorwaardelijk opzet.
- je moet weten dat die aanmerkelijke kans er is; (dat ze over dat hek springen)
- je moet de aanmerkelijke kans wel bewust aanvaarden. Als je ervan uit bent gegaan
dat het gevolg niet zou optreden heb je geen opzet maar schuld.
→ rechtbank spreekt dan vrij van opzet; wel veroordelen van schuld;
vernielen van een dier door schuld is niet strafbaar.
Hoe bewijs je dat nou?
•Wanneer de verklaringen van de verdachte en/of getuigen geen inzicht geven omtrent
hetgeen ten tijde van de gedraging in de verdachte is omgegaan, zal het bewijs van opzet
afhangen van de feitelijke omstandigheden van het geval.
•Bepaalde gedragingen zijn naar hun uiterlijke verschijningsvorm zo zeer gericht op een
bepaald gevolg dat het - behoudens contra-indicaties - niet anders kan zijn dan
, dat de verdachte de aanmerkelijke kans op het desbetreffende gevolg heeft
aanvaard. →
Haagse borstendokter
•Na borstvergrotingsoperaties ontstaan infecties die niet goed door de de borstendokter
worden behandeld: https://youtu.be/DJs9IHfdoxU
•Hof: de verdachte heeft zich niet conform de geldende professionele standaard als een
goed hulpverlener gedragen en onvoldoende zorg gedragen voor de in dit verband vereiste
reiniging en desinfectie van de benodigde ruimte en materialen.
•Veroordeling voor mishandeling, zwaar lichamelijk letsel ten gevolge hebbend (art. 300 lid 2
Sr): 2 jaar gevangenisstraf, waarvan 1 jaar voorwaardelijk, 3 jaar geen medische
behandelingen verrichten.
•Wat hier wel sprake van opzet op het veroorzaken van infecties?
•“Blinde vlek”: contra-indicatie?; ook met zo een blinde vlek moet je ervan uitgaan dat je op
een gegeven moment welbewust de aanmerkelijke kans aanvaard als je blijft doorgaan met
de operaties
- Was er een aanmerkelijke kans op die infecties; heel slecht de operatieruimte had
gedesinfecteerd; dus ontstonden infecties; Op basis van algemene ervaringsregels
die iedere arts kent, was de aanmerkelijke kans op infecties aanwezig.
- Hof ging ervan uit dat verdachte wist dat zorgvuldigheidsnormen niet in acht werden
genomen, dus heeft hij welbewust de aanmerkelijke kans aanvaard op infecties.
Voorbedachte raad
voorbeeld: art. 289 Sr; moord → van tevoren een plan bedacht om iemand te
moorden
302 Sr; zware mishandeling; voorbedachte raad; is het een poging tot zware mishandeling
met voorbedachte raad.
De Hullu:
Is met voorbedachte raad een subjectief of een objectief begrip?
–Subjectief: moet de verdachte daadwerkelijk hebben nagedacht?
–Objectief: moet de verdachte tijd en gelegenheid hebben gehad?
Ook hier geldt weer: je kunt een onderscheid maken tussen wat moet worden bewezen
(psychische gesteldheid) en het bewijs van die gesteldheid (vgl. HIV I en Borstendokter over
voorwaardelijk opzet).
Met de criteria uit de rechtspraak kun je bewijzen dat de verdachte een bepaalde
psychische gesteldheid had (‘wat er in de verdachte omging’, ‘daadwerkelijk nadenken’). Het
gaat dus om bewijscriteria.
