SAMENVATTING NIER 2
KLINISCHE NEFROLOGIE
INLEIDING
➔ Geïsoleerde hematurie of proteïnurie komen regelmatig voor
o Stijgt met de leeftijd
Screening >100 000 personen
- Geïsoleerde proteïnurie: altijd nier, meestal glomerulair
- Geïsoleerde hematurie urologische, nefrologische en gynecologische oorzaken
NEFROLOGIE
Vraag 1: is de urine normaal?
Vraag 2: chronisch of acuut probleem?
Symptomen/verschijnselen → syndromen → oorzakelijke ziekten
KLINISCHE RENALE SYNDROMEN: KEY SIGNS
- Nefritis syndroom
o Hematurie
▪ Asymptomatische geïsoleerde hematurie
▪ Hematurie met proteïnurie en/of hypertensie en/of gereduceerde GFR
- Nefrotisch syndroom
o Proteïnurie in nefrotische range (≥ 3g/d)
▪ Hypoalbuminemie, oedeem, hypercholesterolemie
▪ Inactieve urinair sediment
- Acute Kidney Injury (AKI)
o Acuut nierfalen (uren-weken)
▪ Niet-glomerulair: ischemisch, pigmenten, sepsis, toxines
▪ Glomerulair: acute post-streptococcen GN
- Snel progressieve glomerulonephritis
o Snel progressief nierfalen (weken-maanden)
▪ Crescentic GN: systemische vasculitis, auto-immuun ziekte
▪ Nefritis sediment, proteïnurie < 3g/d
▪ Hypertensie, oedeem
- Chronische nierziekte
- Eind-stadium nierfalen
1
,HEMATURIE
OPBOUW NIER
NEFRON
- Functionele eenheid nier
o Glomerulus en tubuli
- Aanvoerend en afvoerend arteriool
- Filtratie in kluwen van vaatjes
- GFR is bij iedereen anders
o Bv. Mannen >< vrouwen
GLOMERULUS
➔ 106 per nier
➔ Netwerk van capillairen om te filtreren
OPBOUW
- C: glomerulair capillair
- E: endotheelcellen
- GBM: glomerulair basaal membraan
- PO: podocyten
o Grote cellen met voetjes (F)
o Knijpen als netwerk in elkaar -> fenestrae is ruimte ertussen -> bepalen doorgang
- US: ruimte van Bowman
o Voorurine hier opgevangen
- Steuncellen
o Zorgen dat capillair kluwen ergens blijven hangen, relatie hebben tot mekaar en
open blijven
GLOMERULAIRE HEMATURIE
-> intracapillaire proliferatieve GN
- Normale glomerulus
o Dunne/delicate capillaire loops
o Endotheel en mesangiale cellen in normaal aantal aanwezig
- Proliferatieve GN
o Neutrofielen in en rond capillaire loops
▪ Beetje dichtgedrukt -> minder perfusie -> minder klaring ->
verlies van functie
o Verhoogd aantal epitheel, endotheel en mesangium cellen
o Door ontsteking kunnen RBC in ruimte van Bowman en id urine
2
,DEFINITIE HEMATURIE
➔ Hematurie = erythrocyturie
= aanwezigheid van RBCs in een urinestaal
- Microscopisch (40x): ≥ 3 RBCs/hpf, dipstick kan 1-2 RBC/hpf detecteren
o Dipstick detecteert heem dus hemoglobinurie, myoglobinurie zijn ook positief
o Daarom kijken we beter naar erythrocyturie ipv hematurie
- Macroscopisch: bloed dat zichtbaar is met het blote oog
o Bloed met stolsels: waarschijnlijk eerder bloeden vanuit de blaas
o Rood/bruinig → cola kleur → dit eerder van de nier want wijst op al kapot bloed
PATIËNT MET RODE URINE
Sediment = debris van cellen onderaan in tube
- Sediment rood: hematurie
- Supernatant (wat op sediment zit) rood
o Doe een dipstick
- Dipstick positief
o Plasma doorzichtig:
myoglobuline
o Plasma rood: Hb
MICROSCOPISCHE HEMATURIE
- Excludeer
o Contaminatie (bv. menstruatie)
o Infectie (bv. cystitis, prostatitis)
- Passagere (herhaal het sediment) -> zodat je weet dat het blijvend is
o Normale urine kan tot 10 000 RBC/ml bevatten
▪ Niet abnormaal, komt regelmatig voor
o Na forse inspanning tot 30 000 RBC/ml bevatten
➔ Positieve uitslag herhalen voordat je moeilijke onderzoeken gaat aanvragen
o Want bij 40% heeft wel is 1 hematurie
o Bij 60% zonder duidelijke oorzaak -> koorts, infectie, trauma, sporten, …
➔ Bij patiënten boven de 50 jaar hematurie altijd serieus nemen!
GEÏSOLEERDE HEMATURIE
➔ Niet-glomerulaire oorzaken: frequentie hangt af de leeftijd
Patiënten met macro- of microscopische
hematurie ≥ 50j altijd urologische evaluatie!!
3
, ARGUMENTEN VOOR (EXTRA)GLOMERULAIRE HEMATURIE
Is hematurie glomerulair of extra-glomerulair?
Acanthocyt = mickey mouse cel
PERSITERENDE GEÏSOLEERDE GLOMERULAIRE HEMATURIE
➔ 3 ziektes die voor >50% van de gevallen gelden
< 50j
- IgA nefropathie
o Basaal membraan makkelijk doorlaatbaar, niet overal even dik
- Dun basaal membraan ziekte -> benigne familiale hematurie
- Hereditaire nefritis -> Alport’s syndroom
o Collageen afwijkingen, genetisch overgedragen
- Milde focale glomerulonefritis
> 50j
- IgA nefropathie
- Hereditaire nefritis -> Alport’s syndroom
- Milde focale glomerulonefritis
CONCLUSIE
- Geïsoleerde glomerulaire hematurie en negatieve familiale geschiedenis
o Wss benigne, nierbiopsie niet nodig
o Likelihood om een behandelbare ziekte te vinden is klein
- Sommige pt zullen hypertensie en/of proteïnurie ontwikkelen -> meer kans op nierfalen
- Patiënten met geïsoleerde glomerulaire hematurie moeten regelmatig BD-meting ondergaan
en screening voor proteïnurie om vroege interventies te kunnen doen waar nodig
4
KLINISCHE NEFROLOGIE
INLEIDING
➔ Geïsoleerde hematurie of proteïnurie komen regelmatig voor
o Stijgt met de leeftijd
Screening >100 000 personen
- Geïsoleerde proteïnurie: altijd nier, meestal glomerulair
- Geïsoleerde hematurie urologische, nefrologische en gynecologische oorzaken
NEFROLOGIE
Vraag 1: is de urine normaal?
Vraag 2: chronisch of acuut probleem?
Symptomen/verschijnselen → syndromen → oorzakelijke ziekten
KLINISCHE RENALE SYNDROMEN: KEY SIGNS
- Nefritis syndroom
o Hematurie
▪ Asymptomatische geïsoleerde hematurie
▪ Hematurie met proteïnurie en/of hypertensie en/of gereduceerde GFR
- Nefrotisch syndroom
o Proteïnurie in nefrotische range (≥ 3g/d)
▪ Hypoalbuminemie, oedeem, hypercholesterolemie
▪ Inactieve urinair sediment
- Acute Kidney Injury (AKI)
o Acuut nierfalen (uren-weken)
▪ Niet-glomerulair: ischemisch, pigmenten, sepsis, toxines
▪ Glomerulair: acute post-streptococcen GN
- Snel progressieve glomerulonephritis
o Snel progressief nierfalen (weken-maanden)
▪ Crescentic GN: systemische vasculitis, auto-immuun ziekte
▪ Nefritis sediment, proteïnurie < 3g/d
▪ Hypertensie, oedeem
- Chronische nierziekte
- Eind-stadium nierfalen
1
,HEMATURIE
OPBOUW NIER
NEFRON
- Functionele eenheid nier
o Glomerulus en tubuli
- Aanvoerend en afvoerend arteriool
- Filtratie in kluwen van vaatjes
- GFR is bij iedereen anders
o Bv. Mannen >< vrouwen
GLOMERULUS
➔ 106 per nier
➔ Netwerk van capillairen om te filtreren
OPBOUW
- C: glomerulair capillair
- E: endotheelcellen
- GBM: glomerulair basaal membraan
- PO: podocyten
o Grote cellen met voetjes (F)
o Knijpen als netwerk in elkaar -> fenestrae is ruimte ertussen -> bepalen doorgang
- US: ruimte van Bowman
o Voorurine hier opgevangen
- Steuncellen
o Zorgen dat capillair kluwen ergens blijven hangen, relatie hebben tot mekaar en
open blijven
GLOMERULAIRE HEMATURIE
-> intracapillaire proliferatieve GN
- Normale glomerulus
o Dunne/delicate capillaire loops
o Endotheel en mesangiale cellen in normaal aantal aanwezig
- Proliferatieve GN
o Neutrofielen in en rond capillaire loops
▪ Beetje dichtgedrukt -> minder perfusie -> minder klaring ->
verlies van functie
o Verhoogd aantal epitheel, endotheel en mesangium cellen
o Door ontsteking kunnen RBC in ruimte van Bowman en id urine
2
,DEFINITIE HEMATURIE
➔ Hematurie = erythrocyturie
= aanwezigheid van RBCs in een urinestaal
- Microscopisch (40x): ≥ 3 RBCs/hpf, dipstick kan 1-2 RBC/hpf detecteren
o Dipstick detecteert heem dus hemoglobinurie, myoglobinurie zijn ook positief
o Daarom kijken we beter naar erythrocyturie ipv hematurie
- Macroscopisch: bloed dat zichtbaar is met het blote oog
o Bloed met stolsels: waarschijnlijk eerder bloeden vanuit de blaas
o Rood/bruinig → cola kleur → dit eerder van de nier want wijst op al kapot bloed
PATIËNT MET RODE URINE
Sediment = debris van cellen onderaan in tube
- Sediment rood: hematurie
- Supernatant (wat op sediment zit) rood
o Doe een dipstick
- Dipstick positief
o Plasma doorzichtig:
myoglobuline
o Plasma rood: Hb
MICROSCOPISCHE HEMATURIE
- Excludeer
o Contaminatie (bv. menstruatie)
o Infectie (bv. cystitis, prostatitis)
- Passagere (herhaal het sediment) -> zodat je weet dat het blijvend is
o Normale urine kan tot 10 000 RBC/ml bevatten
▪ Niet abnormaal, komt regelmatig voor
o Na forse inspanning tot 30 000 RBC/ml bevatten
➔ Positieve uitslag herhalen voordat je moeilijke onderzoeken gaat aanvragen
o Want bij 40% heeft wel is 1 hematurie
o Bij 60% zonder duidelijke oorzaak -> koorts, infectie, trauma, sporten, …
➔ Bij patiënten boven de 50 jaar hematurie altijd serieus nemen!
GEÏSOLEERDE HEMATURIE
➔ Niet-glomerulaire oorzaken: frequentie hangt af de leeftijd
Patiënten met macro- of microscopische
hematurie ≥ 50j altijd urologische evaluatie!!
3
, ARGUMENTEN VOOR (EXTRA)GLOMERULAIRE HEMATURIE
Is hematurie glomerulair of extra-glomerulair?
Acanthocyt = mickey mouse cel
PERSITERENDE GEÏSOLEERDE GLOMERULAIRE HEMATURIE
➔ 3 ziektes die voor >50% van de gevallen gelden
< 50j
- IgA nefropathie
o Basaal membraan makkelijk doorlaatbaar, niet overal even dik
- Dun basaal membraan ziekte -> benigne familiale hematurie
- Hereditaire nefritis -> Alport’s syndroom
o Collageen afwijkingen, genetisch overgedragen
- Milde focale glomerulonefritis
> 50j
- IgA nefropathie
- Hereditaire nefritis -> Alport’s syndroom
- Milde focale glomerulonefritis
CONCLUSIE
- Geïsoleerde glomerulaire hematurie en negatieve familiale geschiedenis
o Wss benigne, nierbiopsie niet nodig
o Likelihood om een behandelbare ziekte te vinden is klein
- Sommige pt zullen hypertensie en/of proteïnurie ontwikkelen -> meer kans op nierfalen
- Patiënten met geïsoleerde glomerulaire hematurie moeten regelmatig BD-meting ondergaan
en screening voor proteïnurie om vroege interventies te kunnen doen waar nodig
4
