SOCIOLOGIE
SOCIOLOGIE ............................................................................................................................................................ 1
HOOFDSTUK 1: EEN MENS LEEFT NOOIT ALLEEN ................................................................................................... 3
1. inleidend: sociologie? ............................................................................................................................... 3
1.1 de mens maakt de samenleving........................................................................................................... 3
1.1.1 mensen maken de samenleving: interactie tussen individuen ................................................ 3
1.1.2 groepen en organisaties maken de samenleving (mesoniveau) .............................................. 3
1.1.3 instituties maken de samenleving ............................................................................................ 4
1.2 de samenleving maakt de mens........................................................................................................... 5
1.2.1 de structuur in de samenleving maakt de mens ...................................................................... 5
1.2.2 culturen in de samenleving maken de mens ............................................................................ 6
HOOFDSTUK 2: INTERACTIES OP MICRO-, MESO- EN MACRONIVEAU ................................................................... 7
2.1 microniveau: interacties tussen individuen ................................................................................................. 7
2.1.1 Het symbolisch interactionisme ........................................................................................................... 7
2.1.2 de dramaturgische benadering ............................................................................................................ 8
2.1.3 de ruiltheorie ........................................................................................................................................ 9
2.1.4 de speltheorie ....................................................................................................................................... 9
2.2 mesoniveau: interacties binnen een organisatie ......................................................................................... 9
2.2.1 Weber ................................................................................................................................................... 9
2.3 macroniveau: interacties in de gehele samenleving .................................................................................. 10
2.3.1 Tönnies ............................................................................................................................................... 10
2.3.2 Durkheim ............................................................................................................................................ 11
HOOFDSTUK 3: SOCIALISATIE ................................................................................................................................ 12
3.1 Socialisatie: klassieke benadering .............................................................................................................. 12
3.1.1 Wat is socialisatie? ............................................................................................................................. 12
3.1.2 Wie socialiseert wie? .......................................................................................................................... 12
3.1.3 Hoe werkt socialisatie? ....................................................................................................................... 12
3.1.3.1 Sociale controle en sancties ........................................................................................................ 12
3.1.3.2 Macht en gezag bij externe sociale controle en sancties ........................................................... 12
3.1.3.3 Extreme externe sociale controle: total institutions .................................................................. 13
3.1.6 De rol van de school bij socialisatie .................................................................................................... 13
3.1.7 Socialisatie is differentieel .................................................................................................................. 13
3.2 Socialisatie in de symbolische samenleving (recentere benadering) ......................................................... 13
3.2.1 Voorbeeld: Tijdschriften in de symbolische samenleving .................................................................. 14
3.2.2 Domeinen voor symbolische socialisatie ............................................................................................ 14
3.2.3 De (symbolische) mens als voorspelbaar uniek .................................................................................. 14
3.2.4 Ongelijkheid in de symbolische samenleving ..................................................................................... 14
HOOFDSTUK 4: DEVIANTIE .................................................................................................................................... 15
Pagina 1 van 22
, 4.1 Deviantie: het begrip in de sociologie ........................................................................................................ 15
4.1.1 Wat is deviantie? ................................................................................................................................ 15
4.1.2 Wat is het verschil tussen deviantie en criminaliteit? ........................................................................ 15
4.1.3 Is deviantie voor iedereen hetzelfde? ................................................................................................ 15
4.2 Visies over- en verklaringen van deviantie ................................................................................................. 15
4.2.1 Durkheim: Anomie .............................................................................................................................. 15
4.2.2 Merton: Anomie ......................................................................................................................... 16
4.2.3 Deviante socialisering ......................................................................................................................... 16
4.2.4 Social labeling ..................................................................................................................................... 16
4.5 Kan je deviantie bestrijden? ....................................................................................................................... 16
4.6 De fundamentele attributiefout (die je niet mag maken als PO) ............................................................... 16
5 SOCIALE STRATIFICATIE ...................................................................................................................................... 17
5.1 Basisbegrippen: Stratificatie en Klasse ....................................................................................................... 17
5.1.1 STRATIFICATIE ..................................................................................................................................... 17
5.1.2 Klasse .................................................................................................................................................. 17
5.2 Meer nuance: sociale ongelijkheid ............................................................................................................. 18
5.2.1 Geld .................................................................................................................................................... 18
5.2.2 Arbeid ................................................................................................................................................. 18
5.2.3 Onderwijs............................................................................................................................................ 19
5.2.4 Wonen/Huisvesting ............................................................................................................................ 19
5.2.5 Gezondheid ................................................................................................................................. 19
6 STRATIFICATIE VOLGENS BOURDIEU .................................................................................................................. 20
6.1 Kernideeën ................................................................................................................................................. 20
6.1.1 Velden ................................................................................................................................................. 20
6.1.2 Kapitaal: economisch, sociaal en cultureel ......................................................................................... 20
6.1.3 Habitus en smaak ............................................................................................................................... 20
6.2 Reproductie ongelijkheid en verticale sociale mobiliteit (?) ...................................................................... 21
7 INTERSECTIONALITEIT (CRENSHAW) ........................................................................................................... 22
Pagina 2 van 22
, HOOFDSTUK 1: EEN MENS LEEFT NOOIT ALLEEN
1. INLEIDEND: SOCIOLOGIE?
Sociologie bestudeerd:
- Veranderen van maatschappelijke patronen/structuren
- Sociaal handelen in interactie met deze patronen en structuren
1.1 DE MENS MAAKT DE SAMENLEVING
1.1.1 MENSEN MAKEN DE SAMENLEVING: INTERACTIE TUSSEN INDIVIDUEN
Interactie =
Zijn de waarneembare handelingen in het tussenmenselijke verkeer.
Communicatie =
Is het overbrengen van gedachten, gevoelens en wensen aan de ander.
Belangrijkheid gelijke interpretatie:
- Voorspelbaarheid en routine
- Dezelfde betekenis > dezelfde reactie
- Zo ontstaan voorspelbare patronen
Civil inattention =
‘’beschaafd negeren’’
Bvb. in de rij van de winkel sta je in stilte.
Thomas Theorema =
Als je iets als waar gaat zien, gaat dat ook waar zijn in de gevolgen.
Bvb. Er roept iemand brand, iedereen verlaat de ruimte > ook al is er geen brand
Invloed Thomas Theorema op orthopedagoog:
- Bestuderen van interactiepatronen is noodzakelijk voor begrijpen van menselijk gedrag
- Je denkt dat het een ‘moeilijk’ kind is, ga je hem als ‘moeilijk’ behandelen
- Andere kinderen kunnen hem ook zo benaderen
- Na een tijd gaat het kind zich ook echt zo gedragen
1.1.2 GROEPEN EN ORGANISATIES MAKEN DE SAMENLEVING (MESONIVEAU)
Een groep =
Is een aantal personen met duurzame interacties, waarvan de leden een bepaalde positie innemen, waarin
spontaan groepsregels ontstaan die het gedrag bepalen en voorspelbaar maken en waarvan de leden
gebonden zijn door een gevoel van samenhorigheid
Kenmerken/definitie groep:
- Duurzame/langdurige interacties
- Gevoel van samenhorigheid
- Spontaan ontstaan van groepsregels
- Ontstaan positities
Pagina 3 van 22
SOCIOLOGIE ............................................................................................................................................................ 1
HOOFDSTUK 1: EEN MENS LEEFT NOOIT ALLEEN ................................................................................................... 3
1. inleidend: sociologie? ............................................................................................................................... 3
1.1 de mens maakt de samenleving........................................................................................................... 3
1.1.1 mensen maken de samenleving: interactie tussen individuen ................................................ 3
1.1.2 groepen en organisaties maken de samenleving (mesoniveau) .............................................. 3
1.1.3 instituties maken de samenleving ............................................................................................ 4
1.2 de samenleving maakt de mens........................................................................................................... 5
1.2.1 de structuur in de samenleving maakt de mens ...................................................................... 5
1.2.2 culturen in de samenleving maken de mens ............................................................................ 6
HOOFDSTUK 2: INTERACTIES OP MICRO-, MESO- EN MACRONIVEAU ................................................................... 7
2.1 microniveau: interacties tussen individuen ................................................................................................. 7
2.1.1 Het symbolisch interactionisme ........................................................................................................... 7
2.1.2 de dramaturgische benadering ............................................................................................................ 8
2.1.3 de ruiltheorie ........................................................................................................................................ 9
2.1.4 de speltheorie ....................................................................................................................................... 9
2.2 mesoniveau: interacties binnen een organisatie ......................................................................................... 9
2.2.1 Weber ................................................................................................................................................... 9
2.3 macroniveau: interacties in de gehele samenleving .................................................................................. 10
2.3.1 Tönnies ............................................................................................................................................... 10
2.3.2 Durkheim ............................................................................................................................................ 11
HOOFDSTUK 3: SOCIALISATIE ................................................................................................................................ 12
3.1 Socialisatie: klassieke benadering .............................................................................................................. 12
3.1.1 Wat is socialisatie? ............................................................................................................................. 12
3.1.2 Wie socialiseert wie? .......................................................................................................................... 12
3.1.3 Hoe werkt socialisatie? ....................................................................................................................... 12
3.1.3.1 Sociale controle en sancties ........................................................................................................ 12
3.1.3.2 Macht en gezag bij externe sociale controle en sancties ........................................................... 12
3.1.3.3 Extreme externe sociale controle: total institutions .................................................................. 13
3.1.6 De rol van de school bij socialisatie .................................................................................................... 13
3.1.7 Socialisatie is differentieel .................................................................................................................. 13
3.2 Socialisatie in de symbolische samenleving (recentere benadering) ......................................................... 13
3.2.1 Voorbeeld: Tijdschriften in de symbolische samenleving .................................................................. 14
3.2.2 Domeinen voor symbolische socialisatie ............................................................................................ 14
3.2.3 De (symbolische) mens als voorspelbaar uniek .................................................................................. 14
3.2.4 Ongelijkheid in de symbolische samenleving ..................................................................................... 14
HOOFDSTUK 4: DEVIANTIE .................................................................................................................................... 15
Pagina 1 van 22
, 4.1 Deviantie: het begrip in de sociologie ........................................................................................................ 15
4.1.1 Wat is deviantie? ................................................................................................................................ 15
4.1.2 Wat is het verschil tussen deviantie en criminaliteit? ........................................................................ 15
4.1.3 Is deviantie voor iedereen hetzelfde? ................................................................................................ 15
4.2 Visies over- en verklaringen van deviantie ................................................................................................. 15
4.2.1 Durkheim: Anomie .............................................................................................................................. 15
4.2.2 Merton: Anomie ......................................................................................................................... 16
4.2.3 Deviante socialisering ......................................................................................................................... 16
4.2.4 Social labeling ..................................................................................................................................... 16
4.5 Kan je deviantie bestrijden? ....................................................................................................................... 16
4.6 De fundamentele attributiefout (die je niet mag maken als PO) ............................................................... 16
5 SOCIALE STRATIFICATIE ...................................................................................................................................... 17
5.1 Basisbegrippen: Stratificatie en Klasse ....................................................................................................... 17
5.1.1 STRATIFICATIE ..................................................................................................................................... 17
5.1.2 Klasse .................................................................................................................................................. 17
5.2 Meer nuance: sociale ongelijkheid ............................................................................................................. 18
5.2.1 Geld .................................................................................................................................................... 18
5.2.2 Arbeid ................................................................................................................................................. 18
5.2.3 Onderwijs............................................................................................................................................ 19
5.2.4 Wonen/Huisvesting ............................................................................................................................ 19
5.2.5 Gezondheid ................................................................................................................................. 19
6 STRATIFICATIE VOLGENS BOURDIEU .................................................................................................................. 20
6.1 Kernideeën ................................................................................................................................................. 20
6.1.1 Velden ................................................................................................................................................. 20
6.1.2 Kapitaal: economisch, sociaal en cultureel ......................................................................................... 20
6.1.3 Habitus en smaak ............................................................................................................................... 20
6.2 Reproductie ongelijkheid en verticale sociale mobiliteit (?) ...................................................................... 21
7 INTERSECTIONALITEIT (CRENSHAW) ........................................................................................................... 22
Pagina 2 van 22
, HOOFDSTUK 1: EEN MENS LEEFT NOOIT ALLEEN
1. INLEIDEND: SOCIOLOGIE?
Sociologie bestudeerd:
- Veranderen van maatschappelijke patronen/structuren
- Sociaal handelen in interactie met deze patronen en structuren
1.1 DE MENS MAAKT DE SAMENLEVING
1.1.1 MENSEN MAKEN DE SAMENLEVING: INTERACTIE TUSSEN INDIVIDUEN
Interactie =
Zijn de waarneembare handelingen in het tussenmenselijke verkeer.
Communicatie =
Is het overbrengen van gedachten, gevoelens en wensen aan de ander.
Belangrijkheid gelijke interpretatie:
- Voorspelbaarheid en routine
- Dezelfde betekenis > dezelfde reactie
- Zo ontstaan voorspelbare patronen
Civil inattention =
‘’beschaafd negeren’’
Bvb. in de rij van de winkel sta je in stilte.
Thomas Theorema =
Als je iets als waar gaat zien, gaat dat ook waar zijn in de gevolgen.
Bvb. Er roept iemand brand, iedereen verlaat de ruimte > ook al is er geen brand
Invloed Thomas Theorema op orthopedagoog:
- Bestuderen van interactiepatronen is noodzakelijk voor begrijpen van menselijk gedrag
- Je denkt dat het een ‘moeilijk’ kind is, ga je hem als ‘moeilijk’ behandelen
- Andere kinderen kunnen hem ook zo benaderen
- Na een tijd gaat het kind zich ook echt zo gedragen
1.1.2 GROEPEN EN ORGANISATIES MAKEN DE SAMENLEVING (MESONIVEAU)
Een groep =
Is een aantal personen met duurzame interacties, waarvan de leden een bepaalde positie innemen, waarin
spontaan groepsregels ontstaan die het gedrag bepalen en voorspelbaar maken en waarvan de leden
gebonden zijn door een gevoel van samenhorigheid
Kenmerken/definitie groep:
- Duurzame/langdurige interacties
- Gevoel van samenhorigheid
- Spontaan ontstaan van groepsregels
- Ontstaan positities
Pagina 3 van 22
