Samenvatting - Erfrecht (B3G312)

DEEL I: ERFRECHT
HOOFDSTUK 1: ERVEN

AFDELING I: BASISBEGRIPPEN

Erven = de verkrijging van het vermogen door overlijden van de titularis.

Erfopvolging = verkrijgen het vermogen van de erflater.

Nalatenschap of erfenis = het vermogen dat nagelaten is en door nieuwe titularissen wordt geërfd.

Erfrecht = het geheel van rechtsregels dat de nieuwe titularissen van het geërfde vermogen aanwijst en de
regels bevat betreffende de wijze waarop de vermogensovergang plaatsvindt en de gevolgen daarvan.

Erfgenaam = degene die de nalatenschap krachtens erfrecht verkrijg.

Soorten erfgenamen:

 Wettelijke erfgenaam: aangeduid door de wet om de nalatenschap te verkrijgen
 Testamentaire erfgenaam: door testament aangeduid
 Contractuele erfgenaam: door een contract aangeduid

Erfgenamen of erfopvolgers of rechtsopvolgers

Personen die erfgerechtigd zijn = zijn personen die erfgenamen kunnen worden, omdat ze door de wet, het
testament of de contractuele erfstelling tot de nalatenschap geroepen zijn.

Erfgenaam heeft een keuze de erfenis al dan niet te aanvaarden:

 Zuiver aanvaarden: volmondig aanvaarden
o Gevaarlijk wanneer je niet weet of de persoon al dan niet schulden had
 Verwerpen
 Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving
o Een risico-nalatenschap, bv. Je weet dat de persoon vroeger gokte

Erfonbekwaam = wie door de wet van de mogelijkheid om van deze erflater te erven is uitgesloten is in die
nalatenschap.

Decuius (DC) = de overledene




1
Erfrecht 2022-2023

,AFDELING II: OPVALLEN VAN DE NALATENSCHAP

Overlijden wordt bewezen:

 Door overlijdensakte
o Opgemaakt door de ambtenaar van de burgerlijke stand van de plaats waar de persoon is
overleden
 Door vonnis

Uitzonderlijk kan de nalatenschap openvallen zonder dat het overlijden vastgesteld is.  Als een persoon
afwezig verklaard is.

Devolutie = de personen die als erfgerechtigden tot een opengevallen nalatenschap geroepen worden, worden
aangewezen door de regels

 Wettelijke devolutie of intestaat
 Testamentaire devolutie
 Contractuele devolutie

Waar valt het nalatenschap open: op de woonplaats van DC op het ogenblik van het overlijden, dit gaat over de
hoofdverblijf plaats ongeacht of hij daar ook in de bevolkingsregisters was ingeschreven.

De regels in verband met de territoriale bevoegdheid van de rechter gelden zowel voor minnelijke als voor
geschilprocedures. (Waar je verklaring moet afleggen  vordering tot verdeling  soms via rechtbank)

HOOFDSTUK 2: ERFBEKWAAMHEID

AFDELING I: BEGRIP EN VOORWAARDEN

Voorwaarden om te kunnen erven/ om de erfenis te aanvaarden:

 Bestaan op het moment van openvallen van de nalatenschap
 In leven zijn op het ogenblik van openvallen van de nalatenschap
 Niet uitgesloten of vervallen verklaard zijn om te kunnen erven
 Niet onwaardig zijn

AFDELING II: BESTAAN ALS VOORWAARDE VAN ERFBEKWAAMHEID

= het juridisch bestaan begint bij de geboorte

Gaat over een fysiek persoon, rechtspersonen kunnen enkel erven via testamentaire devolutie

AFDELING III: IN LEVEN ZIJN ALS VOORWAARDE VAN ERFBEKWAAMHEID

= de erfgerechtigde moet dus nog in leven zijn op het ogenblik waarop de erflater overlijdt.

Zelfs indien zeer kort in leven, het erfrecht tegen over de DC zit dan in zijn nalatenschap en het keuzerecht gaat
gewoon over naar zijn erfgenamen (= plaatsvervulling)

Leer van de commoriëntes = gelijktijdig overlijden (zie p.12)



2
Erfrecht 2022-2023

,AFDELING IV: UITSLUITING EN VERVAL VAN ERFRECHT

Verval en uitsluiting mogelijk door de ontzetting uit het ouderlijk gezag:

1. De ouder is van rechtswege uitgesloten van het recht om de nalatenschap van dat kind geheel of ten
dele te verkrijgen
a. Bij gedeeltelijk ontzetting bepaald de jeugdrechter of het erfrecht wordt ontnomen
2. De ouder kan op vraag van de afstammelingen, ontzet worden uit de erfrechten van de andere ouder
of de wettelijk samenwonende partner

AFDELING V: ONWAARDIGHEID OM TE ERVEN

= een civiele straf die ook kan gelden, los van een strafrechtelijke veroordeling

Gronden die leiden tot de onwaardigheid om te erven:

1. De potentiële erfgenaam heeft feiten gepleegd die tot de dood van de erflater hebben geleid of een
poging daarvan  schuldig bevinden (maakt niet uit of hij dader, mededader of medeplichtig is)
2. De dader is al overleden (heeft consequenties naar plaatsvervulling)
3. Feiten plegen die een ernstige inbreuk beteken op de fysieke integriteit van de DC zonder de dood tot
gevolg (niet sluitend)

Gevolgen van onwaardigheid zijn:

1. Uitsluiting van de nalatenschap van DC
2. Schenking en legaat blijven behouden maar kunnen via ondankbaarheid herroepen worden
3. Kinderen van de onwaardige erfgenaam komen in zijn plaats (plaatsvervulling)
4. De onwaardige verliest het vruchtgebruik op de erfgoederen ten voordele van zijn kinderen indien ze
minderjarig zijn
5. Bij vooroverlijden van zijn kinderen, waar hij tot diens nalatenschap zou komen, kan hij nooit
goederen erven, afkomstig uit de erfenis waar hij uitgesloten was

HOOFDSTUK 3: WETTELIJKE ERFGERECHTIGDEN: VERWANTEN

AFDELING I: WIE IS WETTELIJK ERFGERECHTIGD?

Bloedverwanten:

 Afstammelingen = descendenten (volgende generatie)
o Rechte dalende lijn
 Ascendenten (eerdere generatie)
o Rechte stijgende lijn
 Zijverwanten = collateralen
o Zijlijn

LLE = langst levende echtgenoot LLP= langst levende partner

Behoren beide niet tot een orde.

Ordes of klassen = categorieën van verwanten die achtereenvolgens, de ene bij ontstentenis van de andere, tot
nalatenschap geroepen worden.

3
Erfrecht 2022-2023

, 1ste orde

Enkel afstammelingen



2de orde

Bevoorrechte collateralen = broers en zussen, en hun afstammelingen

EN

Ook vader en/of moeder indien ze nog leven



Indien er géén collateralen zijn, maar wel een V en/of M  dan behoren zij tot de 3de orde

3de orde

Ascendenten bij afwezigheid van collateralen

Verdere ascendenten zoals grootmoeder of grootvader

Er is sprake van een vaderlijke linie en een moederlijke linie

Vanaf de 3de orde is er kloving waardoor de nalatenschap afzonderlijk wordt toegewezen in de vaderlijke linie
of moederlijke linie.

4de orde

Gewone zijverwanten of de niet-bevoorrechte zijverwanten

Oom/ tante/ afstammelingen van oom & tante/ grootoom/ groottante

Er is dus een gemeenschappelijke stamvader of stammoeder

AFDELING II: EERSTE ORDE: AFSTAMMELINGEN

Kinderen en hun afstammeling

Kinderen staan op voet van gelijkheid, de wet maakt GEEN onderscheid op basis van

 Geslacht
 Volgorde van geboorte
 Dezelfde ouders of niet dezelfde ouders
 Ouders zijn gehuwd of wettelijk samenwonend

Stiefkinderen hebben geen afstammingsband waardoor ze geen wettelijk erfrecht hebben.

Niet van openbare orde, DC kan anders beslissen maar kan nooit de reserve afnemen.




4
Erfrecht 2022-2023