Landschappen van Nederland
Geologie, bodem en landgebruik
A.G. Jongmans en anderen
Hoofdstuk 9: Het lösslandschap
Reliëfrijk landschap, terrassen
bedekt met löss, daardoor een
glooiend karakter. Evenwijdig aan
hoogtelijnen vaak een reeks
struiken, zo ontstaan graften
(kleine terrasjes). Vooral
vakwerkwoningen.
p.346 9.1 De ondergrond van
Zuid-Limburg
9.1.1 Inleiding – In ondiepe
ondergrond van Zuid-Limburg
liggen materialen die elders in ons
land veel dieper liggen of
aanwezig zijn.
9.1.2 Pre-tertiaire gesteenten: mariene zanden – Carboongesteente door sterke opheffing relatief
ondiep te vinden. Hoogste punt bij Vaals, +321 NAP. Beken tot 150 meter ingesneden. In de
dalwanden formaties uit het Krijt; zanden die bestaan uit kalkrijk, kleihoudend, fijn zand
9.1.3 Pre-tertiaire gesteenten: kalksteen – Op grote schaal kalksteen te vinden uit Laat-Krijt.
(Kalkskeletjes van eencelligen.) Kunrader kalksteen is hard en in model gehakt, Maastrichter
kalksteen is zacht en in vorm gezaagd. Naar boven neemt gehalte vuursteen sterk toe. In
afzonderlijke lagen van knollen, platen of pijpen. Ontstaan van vuursteen is nog niet duidelijk.
Vuursteen lost niet op, daarom komt er vuursteeneluvium voor; een enkele meters dikke laag
vuursteen aan de oppervlakte. Dolines ontstonden door kalksteenoplossingen. Schijnbaar afvoerloos,
maar ondergronds verbonden met verticale oplossingsstucturen die we orgelpijpen noemen.
9.1.4 Tertiaire gesteenten
Zanden – Zilverzanden (Mioceen) leemarm zand. Zeer moeilijk verweerbaar door overwegend
kwarts. Met bruinkoollagen, ontstaan uit veen.
Zandsteenblokken – Zeer langzame tektonische opheffing zorgde voor vorming van
zandsteenblokken. Zilverzand verkitte tot zandsteen door aanvoer van silicium in drainagewater.
p.351 9.2 Het natuurlijke landschap
9.2.1 Inleiding
Maasterassen – voormalige vlaktes waar de Maas gestroomd heeft. Rivierterrassen. Ongeveer 10
meter boven elkaar, 31 bekende terrassen. Niet altijd goed te herkennen, de treden tussen de
terrassen zijn met löss bedekt en opgevuld.
Löss – Een kleiige afzetting die voor het grootste deel uit silt bestaat. Geen grondwaterinvloed
aanwezig op lössplateaus en hellingen. Wel schijngrondwaterstanden. In beekdalen wel
grondwaterinvloed.
9.2.2 Bodems in het natuurlijke landschap: löss – geen tentamenstof
1
Landschappen van Nederland
H9 Het lösslandschap Wigcher Verstraete
Geologie, bodem en landgebruik
A.G. Jongmans en anderen
Hoofdstuk 9: Het lösslandschap
Reliëfrijk landschap, terrassen
bedekt met löss, daardoor een
glooiend karakter. Evenwijdig aan
hoogtelijnen vaak een reeks
struiken, zo ontstaan graften
(kleine terrasjes). Vooral
vakwerkwoningen.
p.346 9.1 De ondergrond van
Zuid-Limburg
9.1.1 Inleiding – In ondiepe
ondergrond van Zuid-Limburg
liggen materialen die elders in ons
land veel dieper liggen of
aanwezig zijn.
9.1.2 Pre-tertiaire gesteenten: mariene zanden – Carboongesteente door sterke opheffing relatief
ondiep te vinden. Hoogste punt bij Vaals, +321 NAP. Beken tot 150 meter ingesneden. In de
dalwanden formaties uit het Krijt; zanden die bestaan uit kalkrijk, kleihoudend, fijn zand
9.1.3 Pre-tertiaire gesteenten: kalksteen – Op grote schaal kalksteen te vinden uit Laat-Krijt.
(Kalkskeletjes van eencelligen.) Kunrader kalksteen is hard en in model gehakt, Maastrichter
kalksteen is zacht en in vorm gezaagd. Naar boven neemt gehalte vuursteen sterk toe. In
afzonderlijke lagen van knollen, platen of pijpen. Ontstaan van vuursteen is nog niet duidelijk.
Vuursteen lost niet op, daarom komt er vuursteeneluvium voor; een enkele meters dikke laag
vuursteen aan de oppervlakte. Dolines ontstonden door kalksteenoplossingen. Schijnbaar afvoerloos,
maar ondergronds verbonden met verticale oplossingsstucturen die we orgelpijpen noemen.
9.1.4 Tertiaire gesteenten
Zanden – Zilverzanden (Mioceen) leemarm zand. Zeer moeilijk verweerbaar door overwegend
kwarts. Met bruinkoollagen, ontstaan uit veen.
Zandsteenblokken – Zeer langzame tektonische opheffing zorgde voor vorming van
zandsteenblokken. Zilverzand verkitte tot zandsteen door aanvoer van silicium in drainagewater.
p.351 9.2 Het natuurlijke landschap
9.2.1 Inleiding
Maasterassen – voormalige vlaktes waar de Maas gestroomd heeft. Rivierterrassen. Ongeveer 10
meter boven elkaar, 31 bekende terrassen. Niet altijd goed te herkennen, de treden tussen de
terrassen zijn met löss bedekt en opgevuld.
Löss – Een kleiige afzetting die voor het grootste deel uit silt bestaat. Geen grondwaterinvloed
aanwezig op lössplateaus en hellingen. Wel schijngrondwaterstanden. In beekdalen wel
grondwaterinvloed.
9.2.2 Bodems in het natuurlijke landschap: löss – geen tentamenstof
1
Landschappen van Nederland
H9 Het lösslandschap Wigcher Verstraete
