GNGT 2 les 7 CONGRUENTIEDRAGERS: SERIELE WERKWOORDEN
ont + ?
WAAROM NIET EERLIJK ZEGGEN 2ROEPEN1/
‘Waarom heb je mij dat niet eerlijk gezegd?’
?
KUNNEN INDEX1 GELD LENEN 2NEMEN1/
‘Kan ik van jou geld lenen?’
Het gaat om:
1. Zinnen met twee werkwoorden die allebei ook als enige hoofdwerkwoord van een zin gebruikt kunnen
worden.
Toelichting: Een zin heeft meestal maar één hoofdwerkwoord. Maar in de twee voorbeelden zijn er twee
hoofdwerkwoorden in één zin: ZEGGEN en ROEPEN, en LENEN (van) en NEMEN. Dit soort combinaties van
twee hoofdwerkwoorden in één zin komen in vrij veel gesproken talen voor (maar niet in Europese talen), en
ook in de NGT.
2. Eén van de twee werkwoorden is het ‘echte’ hoofdwerkwoord van de zin, omdat het voor de betekenis van
de zin het belangrijkst is. Meestal is dat het eerste werkwoord van de twee.
3. Het tweede werkwoord voegt niets toe aan de betekenis van het eerste werkwoord, en dus ook niet aan de
betekenis van de hele zin. Het tweede werkwoord heeft een andere functie in de zin.
4. In de NGT is de functie van het tweede werkwoord:
congruentiedrager, net als het hulpwerkwoord OP (zie de twee voorbeelden).
5. Het tweede werkwoord wordt het seriële werkwoord genoemd. In de NGT is het tweede werkwoord meestal
GEVEN, NEMEN, ROEPEN of GAAN.
6. Deze vier werkwoorden zijn ook de meest voorkomende seriële werkwoorden in allerlei gesproken talen. In
gesproken talen is de functie van de ‘extra’ werkwoorden wel iets anders dan in de NGT.
Kenmerken van seriële werkwoordconstructies in de NGT:
EERSTE WW TWEEDE WW
KEUZE: KEUZE:
vrij beperkt
MITS: NAMELIJK:
zelfde betekenistype GEVEN, NEMEN,
als tweede ww ROEPEN, GAAN
BIJVOORBEELD: BIJVOORBEELD:
BETALEN en GEVEN
LENEN-aan en GEVEN
KOPEN en NEMEN
LENEN-van en NEMEN
VRAGEN en ROEPEN
ZEGGEN en ROEPEN
VLIEGEN en GAAN
LOPEN en GAAN
BETEKENIS: BETEKENIS:
specifieker dan 2e algemener dan 1e
CONGR.TYPE: CONGR.TYPE:
niet-congruerend/ volledig congruerend
gedeeltelijk directioneel/
locatief
FUNCTIE: FUNCTIE:
hoofdwerkwoord congruentiedrager
ont + ?
WAAROM NIET EERLIJK ZEGGEN 2ROEPEN1/
‘Waarom heb je mij dat niet eerlijk gezegd?’
?
KUNNEN INDEX1 GELD LENEN 2NEMEN1/
‘Kan ik van jou geld lenen?’
Het gaat om:
1. Zinnen met twee werkwoorden die allebei ook als enige hoofdwerkwoord van een zin gebruikt kunnen
worden.
Toelichting: Een zin heeft meestal maar één hoofdwerkwoord. Maar in de twee voorbeelden zijn er twee
hoofdwerkwoorden in één zin: ZEGGEN en ROEPEN, en LENEN (van) en NEMEN. Dit soort combinaties van
twee hoofdwerkwoorden in één zin komen in vrij veel gesproken talen voor (maar niet in Europese talen), en
ook in de NGT.
2. Eén van de twee werkwoorden is het ‘echte’ hoofdwerkwoord van de zin, omdat het voor de betekenis van
de zin het belangrijkst is. Meestal is dat het eerste werkwoord van de twee.
3. Het tweede werkwoord voegt niets toe aan de betekenis van het eerste werkwoord, en dus ook niet aan de
betekenis van de hele zin. Het tweede werkwoord heeft een andere functie in de zin.
4. In de NGT is de functie van het tweede werkwoord:
congruentiedrager, net als het hulpwerkwoord OP (zie de twee voorbeelden).
5. Het tweede werkwoord wordt het seriële werkwoord genoemd. In de NGT is het tweede werkwoord meestal
GEVEN, NEMEN, ROEPEN of GAAN.
6. Deze vier werkwoorden zijn ook de meest voorkomende seriële werkwoorden in allerlei gesproken talen. In
gesproken talen is de functie van de ‘extra’ werkwoorden wel iets anders dan in de NGT.
Kenmerken van seriële werkwoordconstructies in de NGT:
EERSTE WW TWEEDE WW
KEUZE: KEUZE:
vrij beperkt
MITS: NAMELIJK:
zelfde betekenistype GEVEN, NEMEN,
als tweede ww ROEPEN, GAAN
BIJVOORBEELD: BIJVOORBEELD:
BETALEN en GEVEN
LENEN-aan en GEVEN
KOPEN en NEMEN
LENEN-van en NEMEN
VRAGEN en ROEPEN
ZEGGEN en ROEPEN
VLIEGEN en GAAN
LOPEN en GAAN
BETEKENIS: BETEKENIS:
specifieker dan 2e algemener dan 1e
CONGR.TYPE: CONGR.TYPE:
niet-congruerend/ volledig congruerend
gedeeltelijk directioneel/
locatief
FUNCTIE: FUNCTIE:
hoofdwerkwoord congruentiedrager
