Bij de bestudering kunnen we onderscheid maken in vijf onderwerpen:
–organisatie van het bestuur
–bevoegdheden van het bestuur
–rechtsnormen voor het bestuur
–handhaving van rechtsnormen door het bestuur
–rechtsbescherming tegen het bestuur
Enkele normen richten zich tot het bestuur, maar de meeste op de burgers
–verboden
–ontheffing/vrijstelling met voorschriften
•Kenmerk is de geleedheid:
–verticaal: regels worden door lagere wetgevers verder gedetailleerd en resulteren in een beschikking
–horizontaal: door specialiteitsbeginsel zijn veel soorten regels naast elkaar van toepassing één activiteit
Wifz staan op hetzelfde niveau als de Awb en kunnen dus daarvan afwijken
–De bijzondere wet gaat voor
–Wordt wel zoveel mogelijk vermeden, maar het komt voor, vooral op het punt van de rechtsbeschermingsprocedures
•Als een bepaald aspect in een bijzondere wet niet geregeld is, werkt de Awb aanvullend
De verhouding tussen de Awb en lagere wetgeving
•Let op: wifz gaan voor andere wettelijke voorschriften
–Dus als de Awb iets bepaalt zonder ruimte te geven voor een andere regeling, dan is de Awb dwingend
•Soms staat de Awb afwijking toe: regelend
•De Awb bevat ook voorschriften voor het geval die ontbreken in andere wettelijke voorschriften: aanvullend
•De Awb bevat tevens voorschriften waarnaar in andere wettelijke voorschriften kan worden verwezen: facultatief
Kenmerken besluit
•Zie definitie in art. 1:3, lid 1 Awb
–beslissing
–schriftelijk
–bestuursorgaan
–rechtshandeling
–publiekrechtelijk
,Week 1A
Hoofdstuk 1
Voor veel onderdelen, meestal genoemd bijzondere delen, van het bestuursrecht bestaan aparte
namen die corresponderen met de afzonderlijke beleidsterreinen. Naast de bijzondere delen wordt
ook een algemeen deel van het bestuursrecht onderscheiden, waartoe de centrale onderwerpen en
leerstukken van het bestuursrecht behoren en waarop met name de Algemene wet bestuursrecht
betrekking heeft.
Bij het bestuursrecht gaat het steeds om verzoeken en/of aanspraken van burgers en bedrijven
jegens de overheid. Andersom vormen de door burgers en bedrijven te betalen belastingen de
grootste inkomsten voor de overheid.
Nederlands bestuursrecht is vereven met Europees (en internationaal) bestuursrecht, zowel met het
EG-recht als met de mensenrechtenverdragen, in het bijzonder het EVRM.
Hoofdstuk 2
Om de doelen van de rechtsstaat te bereiken, moet aan vier fundamentele eisen worden voldaan:
wetmatigheid van bestuur, rechterlijke controle, evenwicht tussen de verschillende machten en
eerbiediging van grondrechten.
Legaliteitsbeginsel → Het bestuur heeft voor vele handelingen een grondslag nodig in een wet
en dient bij zijn handelen conform de wet te handelen. (Het verbod of gebod mag wel in een
lagere regeling staan, maar moet uiteindelijk grondslag hebben in een wet in formele zin). Bij het
bestuursrechtelijke legaliteitsbeginsel ligt het accent, anders dan bij het strafrechtelijke
legaliteitsbeginsel, op de voor een bevoegdheid van een bestuursorgaan benodigde wettelijke
grondslag. Het tweede deel van het legaliteitsbeginsel in het bestuursrecht betreft de manier waarop
bestuursorganen de hen gegeven bevoegdheden uitoefenen.
Specialiteitsbeginsel → Het bestuur mag bij de uitvoering van een bepaalde wettelijke
regeling slechts die belangen behartigen waarvoor de betrokken regeling in het leven is
geroepen. Wetten dienen een min of meer specifiek belang en geven aan een of meer organen
nauwkeurig omschreven bevoegdheden om dat specifieke belang te behartigen. Het bestuur mag bij
het gebruik van een bevoegdheid, toegekend in een bepaalde wettelijke regeling, dus slechts het
belang behartigen waarvoor die regeling speciaal is vastgesteld. In wezen is dit specialiteitsbeginsel
een uitwerking van het legaliteitsbeginsel.
Het bestuursrecht kent vele wetten, regelingen, voorschriften, etc die normen bevatten, die
overheidsinstanties als geadresseerde (adressaat) hebben.
Hiërarchische opbouw van het normenstelsel:
Statuut
Grondwet
Wetten in formele zin
Koninklijke besluiten die regels bevatten (zoals amvb's)
Ministeriële regelingen (verordeningen)
Provinciale verordeningen
Gemeentelijke en waterschapsverordeningen
Beleidsregels
Vergunningsvoorschriften
De Awb is een wet in formele zin. De extern werkende regels bevattende KB's (met name verreweg
de meeste amvb's) en de diverse soorten verordeningen vormen de lagere wetgeving: de wetten in
, materiële zin die niet tevens wet in formele zin zijn.
Beleidsregels zijn geen wettelijke regels en komen daarom onderaan het regelbouwwerk. Het zijn
regels die bestuursorganen meestal voor zichzelf opstellen, om een eerlijke en consistente
uitvoering van aan hen toegekende bevoegdheden mogelijk te maken. Zijn ze opgesteld en
bekendgemaakt, dan moet het orgaan ook in beginsel conform die regels handelen.
Tenslotte zijn er nog vergunningsvoorschriften en voorschriften verbonden aan andere
beschikkingen (besluiten voor individuele gevallen). Zij mogen nooit in strijd zijn met algemene
regels en in beginsel ook niet met beleidsregels die op de beslissing tot verlening of weigering van
een vergunning of op een andere beschikking betrekking hebben.
Verticaal normenstelsel → bijv. bouwwerk waarvoor een vergunning nodig van de Woningwet. De
Woningwet bevat echter niet alleen een verbod, maar geeft ook criteria voor het verlenen van een
bouwvergunning, aan welke vergunning vervolgens voorschriften kunnen worden verbonden. De
criteria zijn overigens geformuleerd als weigeringsgronden.
De vergunning mag onder meer niet worden verleend, wanneer de aanvraag niet aannemelijk maakt
dat het bouwen voldoet aan de voorschriften die zijn gegeven in het Bouwbesluit (een amvb) en in
de gemeentelijke bouwverordening. We krijgen dan het volgende schema:
Woningwet (wet in formele zin)
Bouwbesluit (amvb)
Bouwverordening (gemeentelijke verordening)
Bouwvergunning (beschikking)
Men noemt dit horizontale gelede normenstelling
Eind 2006 is het wetsvoorstel Wabo ingediend, dat er toe strekt in gevallen als bovenstaande heel
vele vergunningen en andere toestemmingen te integreren tot één omgevingsvergunning. De burger
hoeft na inwerkingtreding van de Wabo dus voor zijn activiteit nog maar één aanvraag in te dienen
waarop hij één beslissing krijgt.
AWB
hfdst 1 + 2 → erg algemeen
hfdst 3 → inhoudelijke en procedurele normen voor het nemen van besluiten jegens burgers
hfdst 4 → normen voor specifieke categorieën besluiten ( en hoofdstuk 5 + 10)
hfdst 6 → algemene bepalinge t.a.v. Bezwaar en beroep
hdfst 7 + 8 + 9 → specifieke vormen van rechtsbescherming
Met de Awb is getracht vier doelen te bereiken:
– meer eenheid in de bestuursrechtelijke wetgeving
bijv. algemene bezwaar- en beroepstermijn van zes weken
– systematiseren en vereenvoudigen van bestuursrechtelijke wetgeving
bepalingen vervangen door één algemene regeling, de Awb
Ook zijn alle afzonderlijke procesrechtelijke regelingen samengebracht in één
uniform bestuursrechtspraak (hoofdstuk 8, awb)
– in de wet vastleggen van normen die in de rechtspraak zijn ontwikkeld
de beginselen van een behoorlijk bestuur, zoals het zorvuldigheidsbeginsel en het
motiveringsbeginsel
– treffen van voorzieningen die naar hun aard een algemene regeling behoeven
bijv. de doorzendplicht, ingeval een stuk bij de verkeerde instantie wordt
–organisatie van het bestuur
–bevoegdheden van het bestuur
–rechtsnormen voor het bestuur
–handhaving van rechtsnormen door het bestuur
–rechtsbescherming tegen het bestuur
Enkele normen richten zich tot het bestuur, maar de meeste op de burgers
–verboden
–ontheffing/vrijstelling met voorschriften
•Kenmerk is de geleedheid:
–verticaal: regels worden door lagere wetgevers verder gedetailleerd en resulteren in een beschikking
–horizontaal: door specialiteitsbeginsel zijn veel soorten regels naast elkaar van toepassing één activiteit
Wifz staan op hetzelfde niveau als de Awb en kunnen dus daarvan afwijken
–De bijzondere wet gaat voor
–Wordt wel zoveel mogelijk vermeden, maar het komt voor, vooral op het punt van de rechtsbeschermingsprocedures
•Als een bepaald aspect in een bijzondere wet niet geregeld is, werkt de Awb aanvullend
De verhouding tussen de Awb en lagere wetgeving
•Let op: wifz gaan voor andere wettelijke voorschriften
–Dus als de Awb iets bepaalt zonder ruimte te geven voor een andere regeling, dan is de Awb dwingend
•Soms staat de Awb afwijking toe: regelend
•De Awb bevat ook voorschriften voor het geval die ontbreken in andere wettelijke voorschriften: aanvullend
•De Awb bevat tevens voorschriften waarnaar in andere wettelijke voorschriften kan worden verwezen: facultatief
Kenmerken besluit
•Zie definitie in art. 1:3, lid 1 Awb
–beslissing
–schriftelijk
–bestuursorgaan
–rechtshandeling
–publiekrechtelijk
,Week 1A
Hoofdstuk 1
Voor veel onderdelen, meestal genoemd bijzondere delen, van het bestuursrecht bestaan aparte
namen die corresponderen met de afzonderlijke beleidsterreinen. Naast de bijzondere delen wordt
ook een algemeen deel van het bestuursrecht onderscheiden, waartoe de centrale onderwerpen en
leerstukken van het bestuursrecht behoren en waarop met name de Algemene wet bestuursrecht
betrekking heeft.
Bij het bestuursrecht gaat het steeds om verzoeken en/of aanspraken van burgers en bedrijven
jegens de overheid. Andersom vormen de door burgers en bedrijven te betalen belastingen de
grootste inkomsten voor de overheid.
Nederlands bestuursrecht is vereven met Europees (en internationaal) bestuursrecht, zowel met het
EG-recht als met de mensenrechtenverdragen, in het bijzonder het EVRM.
Hoofdstuk 2
Om de doelen van de rechtsstaat te bereiken, moet aan vier fundamentele eisen worden voldaan:
wetmatigheid van bestuur, rechterlijke controle, evenwicht tussen de verschillende machten en
eerbiediging van grondrechten.
Legaliteitsbeginsel → Het bestuur heeft voor vele handelingen een grondslag nodig in een wet
en dient bij zijn handelen conform de wet te handelen. (Het verbod of gebod mag wel in een
lagere regeling staan, maar moet uiteindelijk grondslag hebben in een wet in formele zin). Bij het
bestuursrechtelijke legaliteitsbeginsel ligt het accent, anders dan bij het strafrechtelijke
legaliteitsbeginsel, op de voor een bevoegdheid van een bestuursorgaan benodigde wettelijke
grondslag. Het tweede deel van het legaliteitsbeginsel in het bestuursrecht betreft de manier waarop
bestuursorganen de hen gegeven bevoegdheden uitoefenen.
Specialiteitsbeginsel → Het bestuur mag bij de uitvoering van een bepaalde wettelijke
regeling slechts die belangen behartigen waarvoor de betrokken regeling in het leven is
geroepen. Wetten dienen een min of meer specifiek belang en geven aan een of meer organen
nauwkeurig omschreven bevoegdheden om dat specifieke belang te behartigen. Het bestuur mag bij
het gebruik van een bevoegdheid, toegekend in een bepaalde wettelijke regeling, dus slechts het
belang behartigen waarvoor die regeling speciaal is vastgesteld. In wezen is dit specialiteitsbeginsel
een uitwerking van het legaliteitsbeginsel.
Het bestuursrecht kent vele wetten, regelingen, voorschriften, etc die normen bevatten, die
overheidsinstanties als geadresseerde (adressaat) hebben.
Hiërarchische opbouw van het normenstelsel:
Statuut
Grondwet
Wetten in formele zin
Koninklijke besluiten die regels bevatten (zoals amvb's)
Ministeriële regelingen (verordeningen)
Provinciale verordeningen
Gemeentelijke en waterschapsverordeningen
Beleidsregels
Vergunningsvoorschriften
De Awb is een wet in formele zin. De extern werkende regels bevattende KB's (met name verreweg
de meeste amvb's) en de diverse soorten verordeningen vormen de lagere wetgeving: de wetten in
, materiële zin die niet tevens wet in formele zin zijn.
Beleidsregels zijn geen wettelijke regels en komen daarom onderaan het regelbouwwerk. Het zijn
regels die bestuursorganen meestal voor zichzelf opstellen, om een eerlijke en consistente
uitvoering van aan hen toegekende bevoegdheden mogelijk te maken. Zijn ze opgesteld en
bekendgemaakt, dan moet het orgaan ook in beginsel conform die regels handelen.
Tenslotte zijn er nog vergunningsvoorschriften en voorschriften verbonden aan andere
beschikkingen (besluiten voor individuele gevallen). Zij mogen nooit in strijd zijn met algemene
regels en in beginsel ook niet met beleidsregels die op de beslissing tot verlening of weigering van
een vergunning of op een andere beschikking betrekking hebben.
Verticaal normenstelsel → bijv. bouwwerk waarvoor een vergunning nodig van de Woningwet. De
Woningwet bevat echter niet alleen een verbod, maar geeft ook criteria voor het verlenen van een
bouwvergunning, aan welke vergunning vervolgens voorschriften kunnen worden verbonden. De
criteria zijn overigens geformuleerd als weigeringsgronden.
De vergunning mag onder meer niet worden verleend, wanneer de aanvraag niet aannemelijk maakt
dat het bouwen voldoet aan de voorschriften die zijn gegeven in het Bouwbesluit (een amvb) en in
de gemeentelijke bouwverordening. We krijgen dan het volgende schema:
Woningwet (wet in formele zin)
Bouwbesluit (amvb)
Bouwverordening (gemeentelijke verordening)
Bouwvergunning (beschikking)
Men noemt dit horizontale gelede normenstelling
Eind 2006 is het wetsvoorstel Wabo ingediend, dat er toe strekt in gevallen als bovenstaande heel
vele vergunningen en andere toestemmingen te integreren tot één omgevingsvergunning. De burger
hoeft na inwerkingtreding van de Wabo dus voor zijn activiteit nog maar één aanvraag in te dienen
waarop hij één beslissing krijgt.
AWB
hfdst 1 + 2 → erg algemeen
hfdst 3 → inhoudelijke en procedurele normen voor het nemen van besluiten jegens burgers
hfdst 4 → normen voor specifieke categorieën besluiten ( en hoofdstuk 5 + 10)
hfdst 6 → algemene bepalinge t.a.v. Bezwaar en beroep
hdfst 7 + 8 + 9 → specifieke vormen van rechtsbescherming
Met de Awb is getracht vier doelen te bereiken:
– meer eenheid in de bestuursrechtelijke wetgeving
bijv. algemene bezwaar- en beroepstermijn van zes weken
– systematiseren en vereenvoudigen van bestuursrechtelijke wetgeving
bepalingen vervangen door één algemene regeling, de Awb
Ook zijn alle afzonderlijke procesrechtelijke regelingen samengebracht in één
uniform bestuursrechtspraak (hoofdstuk 8, awb)
– in de wet vastleggen van normen die in de rechtspraak zijn ontwikkeld
de beginselen van een behoorlijk bestuur, zoals het zorvuldigheidsbeginsel en het
motiveringsbeginsel
– treffen van voorzieningen die naar hun aard een algemene regeling behoeven
bijv. de doorzendplicht, ingeval een stuk bij de verkeerde instantie wordt
