Scheikunde smv H6 – H4
6.1 koolstofverbindingen: stoffen waarin C-atomen aanwezig zijn (in aardolie)
koolwaterstoffen: groep koolstofverbindingen, die alleen uit koolstof en waterstof
atomen bestaan. Worden ingedeelt op basis van hun structuur:
covalentie: aantal bindingen dat een atoom kan vormen.
Let hierop bij het tekenen van structuurformules!
Onvertakt CH-molecuul: elk C-atoom is max met 2 andere C-atomen verbonden (foto1)
(Het is 1 lange keten van C-atomen zonder onderbreeking of aanhangsels van C-atomen)
Vertakt CH-molecuul: minstens 1 C-atoom is met 3 of 4 andere C-atomen verbonden
(Aan de langste keten van C-atomen zit een apart C-atoom(en): vertakking van keten)
Atoombinding: binding tussen 2 (niet-metaal) atomen die gemeenschappelijk
elektronenpaar vormen om op een edelgas te lijken.
Onverzadigd CH-molecuul: tussen C-atomen zijn 1 of meer dubbele atoombindigen (f2)
(er kunnen eigenlijk nog meer waterstofatomen in, als die dubbele binding er niet zou zijn)
Verzadigd CH-molecuul: tussen C-atomen komen alleen enkele atoombindingen voor
(Er zitten het maximale aantal waterstof atomen in)
Isomeren: verschillende stoffen met verschillende structuurformules, maar met
dezelfde molecuulformule. (En verschillenden kookpunten)
Uit bv C4H10 kun je 2 verschillende molecullen bouwen, 1 onvertakt en 1 vertakt
Hoe meer C-atomen = hoe meer mogelijkheden = hoe meer isomeren
Naast uitgebreidde structuurformules kun je verkorte schrijfwijze gerbuiken door groepjes
atomen soort van samen te nemen
Alkanen: koolwaterstofgroep
- verzadigde verbinding = geen dubbele binding tussen C-atomen = lange C-keten
- Kan vertakt of onvertakt zijn
- Formule: CnH2n +2
- Systematische naamgeving alkanen:
Onvertakt = stam (voorvoegsel binas66D = aantal C) + ‘-aan’ (=stamnaam)
Vertakt = naam vertakking + stam + ‘aan’
Alkenen: koolwaterstofgroep
- onverzadigde bindingen = 1 dubbele binding tussen 2 C-atomen > hierdoor zijn er
2 H-atomen minder dan in een alkaan met evenveel C-atomen
- Kan vertakt of onvertakt zijn
- Formule: CnH2n
- Systematische naamgeving alkenen:
Onvertakt = stam (66D)+ (laagste) plaatsnummer dubbele binding C-keten + ‘een’
verschillende naam want dubbele binding zit op verschillende plek = verschillende stof
Vertakt = naam vertakking + stam + (laagste) plaats.n dubbele binding C-keten+ ‘een’
Als er een ethyl en methyl groep voorkomt in structuurformule, gaat alfabetische
volgorde voor numerieke volgorde: ethyl gaat voor methyl = di, tri,enz. niet meetellen
Zie blad werkwijze alkanen en alkenen voor herkennen en naamgeving ervan
1
6.1 koolstofverbindingen: stoffen waarin C-atomen aanwezig zijn (in aardolie)
koolwaterstoffen: groep koolstofverbindingen, die alleen uit koolstof en waterstof
atomen bestaan. Worden ingedeelt op basis van hun structuur:
covalentie: aantal bindingen dat een atoom kan vormen.
Let hierop bij het tekenen van structuurformules!
Onvertakt CH-molecuul: elk C-atoom is max met 2 andere C-atomen verbonden (foto1)
(Het is 1 lange keten van C-atomen zonder onderbreeking of aanhangsels van C-atomen)
Vertakt CH-molecuul: minstens 1 C-atoom is met 3 of 4 andere C-atomen verbonden
(Aan de langste keten van C-atomen zit een apart C-atoom(en): vertakking van keten)
Atoombinding: binding tussen 2 (niet-metaal) atomen die gemeenschappelijk
elektronenpaar vormen om op een edelgas te lijken.
Onverzadigd CH-molecuul: tussen C-atomen zijn 1 of meer dubbele atoombindigen (f2)
(er kunnen eigenlijk nog meer waterstofatomen in, als die dubbele binding er niet zou zijn)
Verzadigd CH-molecuul: tussen C-atomen komen alleen enkele atoombindingen voor
(Er zitten het maximale aantal waterstof atomen in)
Isomeren: verschillende stoffen met verschillende structuurformules, maar met
dezelfde molecuulformule. (En verschillenden kookpunten)
Uit bv C4H10 kun je 2 verschillende molecullen bouwen, 1 onvertakt en 1 vertakt
Hoe meer C-atomen = hoe meer mogelijkheden = hoe meer isomeren
Naast uitgebreidde structuurformules kun je verkorte schrijfwijze gerbuiken door groepjes
atomen soort van samen te nemen
Alkanen: koolwaterstofgroep
- verzadigde verbinding = geen dubbele binding tussen C-atomen = lange C-keten
- Kan vertakt of onvertakt zijn
- Formule: CnH2n +2
- Systematische naamgeving alkanen:
Onvertakt = stam (voorvoegsel binas66D = aantal C) + ‘-aan’ (=stamnaam)
Vertakt = naam vertakking + stam + ‘aan’
Alkenen: koolwaterstofgroep
- onverzadigde bindingen = 1 dubbele binding tussen 2 C-atomen > hierdoor zijn er
2 H-atomen minder dan in een alkaan met evenveel C-atomen
- Kan vertakt of onvertakt zijn
- Formule: CnH2n
- Systematische naamgeving alkenen:
Onvertakt = stam (66D)+ (laagste) plaatsnummer dubbele binding C-keten + ‘een’
verschillende naam want dubbele binding zit op verschillende plek = verschillende stof
Vertakt = naam vertakking + stam + (laagste) plaats.n dubbele binding C-keten+ ‘een’
Als er een ethyl en methyl groep voorkomt in structuurformule, gaat alfabetische
volgorde voor numerieke volgorde: ethyl gaat voor methyl = di, tri,enz. niet meetellen
Zie blad werkwijze alkanen en alkenen voor herkennen en naamgeving ervan
1
