Sociologie: sociale stratificatie
1. Inleiding
Hiërarchische verschillen die in hoger en lager worden uitgedrukt = hoog-laagmetafoor. Socioale
ongelijkheid gaat om verschillen in waardering voor de posities die mensen innemen in de SL. De
waardering voor je positie bepaald je positie. Die statusverschillen hebben te maken met macht,
privileges. De beschikking van schaarse en gewaardeerde goederen. Sociale ongelijkheid is een blijvend
kenmerk waarbij vorm en inhoud sterk kunnen verschillen. Het is een dynamisch proces omdat de
waardering in de tijd wijzigt en criteria verandert. Sociale veranderingsprocessen zijn mee
verantwoordelijk voor het stijgen/dalen in de ranking. Bij sociale veranderingen verandert criteria die
gebruikt wordt om een waarderingsschaal op te maken. Status wordt toegekend op basis van nieuwe
criteria, geld wordt ingewisseld voor kennis. De rangschikking van hoog naar laag als het om posities
gaat noemt sociale stratificatie. Het gaat om de positieverhouding in de SL. Stratificatie komt vanuit
geologie en wijst op gelaagdheid in gesteende. De SL bestaat ook uit (sociale) lagen.
2. De ontwikkeling van sociale stratificatie
2.1 Sociale verschillen
Wanneer er interactie is tussen mensen/groepen, spelen er zich altijd en gelijktijdig 2 processen af:
Het proces van sociale integratie
Dit zorgt voor de samenhang van groepsleden door gedeelde opvattingen over doelen,
waarden en normen.
Het proces van sociale differentiatie
Dit zorgt voor verschillen tussen groepsleden.
De relaties tussen mensen kunnen zich op eenzelfde niveau situeren of boven-/ondergeschikt. In het
eerste geval spreken we van verscheidenheid, in het 2e van ongelijkheid.
2.2 Van sociale differentiatie tot sociale uitsluiting
Verschillende rollen worden niet op een verschillende manier gewaardeerd. Bij huishoudelijke
taakverdeling tussen man en vrouw wordt geen uitspraak gedaan over positionering op de sociale
ladder. Rollendifferentiatie kan blijvend bestaan zonder een verdere evolutie naar stratificatie.
Rollendifferentiatie kan leiden tot stratificatie en tot uitsluiting. Dit proces van differentiatie naar
uitsluiting verloopt in de volgende stappen.
2.2.1 Rollendifferentiatie
Dahrendorf onderscheid natuurlijke en sociale verschillen op vlak van natuurlijke eigenschappen en
capaciteiten. De natuurlijke verschillen hebben geen invloed op waardering vanuit de samenleving. Dit
is echter genuanceerd naar aanleiding van WO2 en huidskleurdiscriminatie.
Sociale verschillen liggen aan de basis van verschillende rollen die we opnemen. We vervullen deze
zonder dat de SL daar noodzakelijk een evaluatie van maakt. Taken worden verdeeld en rechten en
verantwoordelijkheden zullen verbonden worden met deze verschillen. Natuurlijke verschillen kunnen
bij de rolverdeling meespelen. De rolverdeling zorgen voor makkelijker functioneren in
1. Inleiding
Hiërarchische verschillen die in hoger en lager worden uitgedrukt = hoog-laagmetafoor. Socioale
ongelijkheid gaat om verschillen in waardering voor de posities die mensen innemen in de SL. De
waardering voor je positie bepaald je positie. Die statusverschillen hebben te maken met macht,
privileges. De beschikking van schaarse en gewaardeerde goederen. Sociale ongelijkheid is een blijvend
kenmerk waarbij vorm en inhoud sterk kunnen verschillen. Het is een dynamisch proces omdat de
waardering in de tijd wijzigt en criteria verandert. Sociale veranderingsprocessen zijn mee
verantwoordelijk voor het stijgen/dalen in de ranking. Bij sociale veranderingen verandert criteria die
gebruikt wordt om een waarderingsschaal op te maken. Status wordt toegekend op basis van nieuwe
criteria, geld wordt ingewisseld voor kennis. De rangschikking van hoog naar laag als het om posities
gaat noemt sociale stratificatie. Het gaat om de positieverhouding in de SL. Stratificatie komt vanuit
geologie en wijst op gelaagdheid in gesteende. De SL bestaat ook uit (sociale) lagen.
2. De ontwikkeling van sociale stratificatie
2.1 Sociale verschillen
Wanneer er interactie is tussen mensen/groepen, spelen er zich altijd en gelijktijdig 2 processen af:
Het proces van sociale integratie
Dit zorgt voor de samenhang van groepsleden door gedeelde opvattingen over doelen,
waarden en normen.
Het proces van sociale differentiatie
Dit zorgt voor verschillen tussen groepsleden.
De relaties tussen mensen kunnen zich op eenzelfde niveau situeren of boven-/ondergeschikt. In het
eerste geval spreken we van verscheidenheid, in het 2e van ongelijkheid.
2.2 Van sociale differentiatie tot sociale uitsluiting
Verschillende rollen worden niet op een verschillende manier gewaardeerd. Bij huishoudelijke
taakverdeling tussen man en vrouw wordt geen uitspraak gedaan over positionering op de sociale
ladder. Rollendifferentiatie kan blijvend bestaan zonder een verdere evolutie naar stratificatie.
Rollendifferentiatie kan leiden tot stratificatie en tot uitsluiting. Dit proces van differentiatie naar
uitsluiting verloopt in de volgende stappen.
2.2.1 Rollendifferentiatie
Dahrendorf onderscheid natuurlijke en sociale verschillen op vlak van natuurlijke eigenschappen en
capaciteiten. De natuurlijke verschillen hebben geen invloed op waardering vanuit de samenleving. Dit
is echter genuanceerd naar aanleiding van WO2 en huidskleurdiscriminatie.
Sociale verschillen liggen aan de basis van verschillende rollen die we opnemen. We vervullen deze
zonder dat de SL daar noodzakelijk een evaluatie van maakt. Taken worden verdeeld en rechten en
verantwoordelijkheden zullen verbonden worden met deze verschillen. Natuurlijke verschillen kunnen
bij de rolverdeling meespelen. De rolverdeling zorgen voor makkelijker functioneren in
