Bestuursprocesrecht
Hoofdstuk 1 bestuursrecht in een vogelvlucht
1.1 Wat is bestuursrecht
Bestuursprocesrecht = geheel van procedureregels in verband met rechtsbescherming tegen
besluiten van BO.
Met name vastgelegd in Awb.
Bronnen bestuursrecht:
- Internationaal recht
- Grondwet
- Bijzondere wetten
- Awb
- Lagere regelgeving en ongeschreven recht.
Eerste 4 hoofdstukken Awb: totstandkoming besluiten.
6 tot 8: regels voor bezwaar en beroep.
Bestuursrechter toetst of beslissing op bezwaar of administratief beroep in strijd is met recht. Hij
mag niet oordelen over doelmatigheid alleen rechtmatigheid.
Bestuursorgaan heroverweegt besluit ex nunc, de rechter doet dit ex tunc.
Bestuursrechter oordeelt zoveel mogelijk definitief (8:41 a Awb). In beroep en in hoger beroep bij
andere instantie. Zonder advocaat procederen kan.
Verbod op reformatio in peius = uitkomst nadeliger dan dat deze was.
Vaak eerst mediation om rechter te ontlasten.
1.2 Een korte blik op de voorprocedure
Voor beroep bij rechter kan worden ingesteld door belanghebbende, eerst bezwaarprocedure of
administratief beroep. Administratief beroep meestal bij ander hoger bestuursorgaan.
Beide procedures bieden rechtsbescherming aan belanghebbenden. Bevorderen ook opheldering.
Heeft een zeeffunctie voor onnodig beroep doen. Als wel beroep wordt ingesteld heeft rechter
uitgekristalliseerd beeld van zaak.
1.3 Schets van de bestuursrechtspraak in Nederland
Bestuursrechtspraak vindt in twee instanties plaats: beroep en hoger beroep. Altijd bij de rechtbank
tenzij ander orgaan bevoegd is. (8:6 Awb)
- Afdeling Bestuursrecht van de Raad van State (ABRvS).
- Centrale Raad van Beroep (CRvB).
, - College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBB).
- Gerechtshof.
Elke rechtbank heeft sector bestuursrecht.
De ABRvS altijd aangewezen als hogeberoepsrechter tenzij andere instantie bevoegd is (8:105 Awb).
Bij vreemdelingenrecht wordt ex nunc getoetst door ABRvS.
Rechter leidt actief het rechtsproces, maar gaat voor het inhoudlijk toetsen na of het beroep
absoluut en relatief competent is. Dat houdt in: mag hij oordelen over bepaald soort zaak en is hij in
specifiek geval bevoegd. Ook wordt ontvankelijkheid gecontroleerd. Daarna oordeel.
Rechter kan besluit geheel of gedeeltelijk vernietigen of rechtsgevolgen geheel of gedeeltelijk in
stand laten. Hij kan zelf ook nieuw besluit nemen.
Hij kan bestuursorgaan op verzoek van belanghebbende in dezelfde of aparte procedure verplichten
tot betalen schadevergoeding. Kan versneld of vereenvoudigd behandeld worden.
Voorlopige voorziening: als voorzieningenrechter voorlopige uitspraak doen. Kan ook al tijdens
voorprocedure.
1.4 Andere rechters
Burgerlijke rechter heeft in bestuursprocesrecht een vangnetfunctie, wanneer bestuursrechter
onvoldoende bescherming biedt, omdat Awb geen voorzieningen bevat. Zo wordt een
schadevergoeding op grond van een onrechtmatige overheidsdaad door een burgerlijk rechter
getoetst.
Als er geen procedure bij de bestuursrechter loopt kan belanghebbende kort geding aanspannen bij
civielrechter.
Bestuursprocesrecht op Europees niveau: EHRM en HvJ EG. Wanneer besluiten en
bestuurshandelingen in strijd zijn met grondrechten in Europees verdrag tot bescherming van de
rechten van de mens.
Kunnen als ze uitgeprocedeerd EHRM om oordeel vragen.
Nederlandse rechtsinstanties kunnen om prejudiciële beslissing vragen bij HvJ wanneer ze uitleg
nodig hebben. Rechter is dan gebonden aan uitspraak van HvJ.
Ook speelt strafrechter een rol bij economische delicten van BO.
Hoofdstuk 2: Voorbereiding van een beschikking
2.1 Op aanvraag of ambtshalve
2.1.1 het begrip besluit
1:3 lid 1 Awb voorwaarden voor een besluit zijn:
- Een beslissing
- Genomen door een bestuursorgaan 1:1 Awb
- Die op schrift is gesteld
- Gericht op een rechtgevolg
, - Publiekelijk van aard is
5:31 en 5:21 Awb zijn uitzonderingen op het schriftelijk zijn van een besluit. Bij spoed hoeft dit niet of
bij bestuursdwang, maar wel zo snel mogelijk daarna.
De afwijzing van een beschikking wordt volgens artikel 1:3 lid 2 Awb ook gezien als een beschikking,
hierbij is dus niet sprake van een rechtsgevolg (uitzondering).
Ook het schriftelijk weigeren van het nemen van een besluit is een besluit. 6:2 sub a Awb. Ook het
niet nemen van een besluit sub b.
Volgens artikel 8:2 sub a Awb kan een andere handeling van een bestuursorgaan ook als besluit
worden gezien, waarbij ambtenaar een belanghebbende is.
2.1.2 Aanvraag
Aanvraag: verzoek van een belanghebbende om een besluit te nemen. Belanghebbende is degene
wiens belang rechtstreeks betrokken is bij een besluit.
Hiervoor OPERA criteria:
- Objectief
- Persoonlijk
- Eigen belang
- Rechtstreeks belang
- Actueel belang
Afdeling 4.1.1 Awb = voorschriften voor aanvraag.
- Schriftelijk
- Bij bestuursorgaan dat bevoegd is
- Eventueel volgens speciaal formulier.
- NAW gegevens
- Dagtekening
- Aanduiding van beschikking.
2:15 Awb BO mag zelf kiezen of aanvraag elektronisch mag, behalve als de wet dit niet toelaat. Moet
een elektronische handtekening hebben. Of digitale handtekening (code). Belanghebbende kan zich
ook laten vertegenwoordigen door gemachtigde.
2.3.1 Ambtshalve besluit
Ambtshalve: BO neemt op eigen initiatief beslissing.
2.2 Beoordeling van de aanvraag
Voor de inhoudelijke behandeling van de aanvraag checkt BO of aan de wettelijke vereisten is
voldaan. Als dit niet het geval is: ongenoegzame aanvraag, BO kan besluiten aanvraag niet te
behandelen. Ook wanneer er onvoldoende gegevens worden verstrekt. Maar eerst moet iemand
redelijke termijn krijgen om aanvraag aan te vullen. Hersteltermijn.
Als dit niet gebeurd, stuurt BO binnen vier weken na deadline hersteltermijn een bericht met hierin
de ongenoegzame aanvraag niet te behandelen.
Hoofdstuk 1 bestuursrecht in een vogelvlucht
1.1 Wat is bestuursrecht
Bestuursprocesrecht = geheel van procedureregels in verband met rechtsbescherming tegen
besluiten van BO.
Met name vastgelegd in Awb.
Bronnen bestuursrecht:
- Internationaal recht
- Grondwet
- Bijzondere wetten
- Awb
- Lagere regelgeving en ongeschreven recht.
Eerste 4 hoofdstukken Awb: totstandkoming besluiten.
6 tot 8: regels voor bezwaar en beroep.
Bestuursrechter toetst of beslissing op bezwaar of administratief beroep in strijd is met recht. Hij
mag niet oordelen over doelmatigheid alleen rechtmatigheid.
Bestuursorgaan heroverweegt besluit ex nunc, de rechter doet dit ex tunc.
Bestuursrechter oordeelt zoveel mogelijk definitief (8:41 a Awb). In beroep en in hoger beroep bij
andere instantie. Zonder advocaat procederen kan.
Verbod op reformatio in peius = uitkomst nadeliger dan dat deze was.
Vaak eerst mediation om rechter te ontlasten.
1.2 Een korte blik op de voorprocedure
Voor beroep bij rechter kan worden ingesteld door belanghebbende, eerst bezwaarprocedure of
administratief beroep. Administratief beroep meestal bij ander hoger bestuursorgaan.
Beide procedures bieden rechtsbescherming aan belanghebbenden. Bevorderen ook opheldering.
Heeft een zeeffunctie voor onnodig beroep doen. Als wel beroep wordt ingesteld heeft rechter
uitgekristalliseerd beeld van zaak.
1.3 Schets van de bestuursrechtspraak in Nederland
Bestuursrechtspraak vindt in twee instanties plaats: beroep en hoger beroep. Altijd bij de rechtbank
tenzij ander orgaan bevoegd is. (8:6 Awb)
- Afdeling Bestuursrecht van de Raad van State (ABRvS).
- Centrale Raad van Beroep (CRvB).
, - College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBB).
- Gerechtshof.
Elke rechtbank heeft sector bestuursrecht.
De ABRvS altijd aangewezen als hogeberoepsrechter tenzij andere instantie bevoegd is (8:105 Awb).
Bij vreemdelingenrecht wordt ex nunc getoetst door ABRvS.
Rechter leidt actief het rechtsproces, maar gaat voor het inhoudlijk toetsen na of het beroep
absoluut en relatief competent is. Dat houdt in: mag hij oordelen over bepaald soort zaak en is hij in
specifiek geval bevoegd. Ook wordt ontvankelijkheid gecontroleerd. Daarna oordeel.
Rechter kan besluit geheel of gedeeltelijk vernietigen of rechtsgevolgen geheel of gedeeltelijk in
stand laten. Hij kan zelf ook nieuw besluit nemen.
Hij kan bestuursorgaan op verzoek van belanghebbende in dezelfde of aparte procedure verplichten
tot betalen schadevergoeding. Kan versneld of vereenvoudigd behandeld worden.
Voorlopige voorziening: als voorzieningenrechter voorlopige uitspraak doen. Kan ook al tijdens
voorprocedure.
1.4 Andere rechters
Burgerlijke rechter heeft in bestuursprocesrecht een vangnetfunctie, wanneer bestuursrechter
onvoldoende bescherming biedt, omdat Awb geen voorzieningen bevat. Zo wordt een
schadevergoeding op grond van een onrechtmatige overheidsdaad door een burgerlijk rechter
getoetst.
Als er geen procedure bij de bestuursrechter loopt kan belanghebbende kort geding aanspannen bij
civielrechter.
Bestuursprocesrecht op Europees niveau: EHRM en HvJ EG. Wanneer besluiten en
bestuurshandelingen in strijd zijn met grondrechten in Europees verdrag tot bescherming van de
rechten van de mens.
Kunnen als ze uitgeprocedeerd EHRM om oordeel vragen.
Nederlandse rechtsinstanties kunnen om prejudiciële beslissing vragen bij HvJ wanneer ze uitleg
nodig hebben. Rechter is dan gebonden aan uitspraak van HvJ.
Ook speelt strafrechter een rol bij economische delicten van BO.
Hoofdstuk 2: Voorbereiding van een beschikking
2.1 Op aanvraag of ambtshalve
2.1.1 het begrip besluit
1:3 lid 1 Awb voorwaarden voor een besluit zijn:
- Een beslissing
- Genomen door een bestuursorgaan 1:1 Awb
- Die op schrift is gesteld
- Gericht op een rechtgevolg
, - Publiekelijk van aard is
5:31 en 5:21 Awb zijn uitzonderingen op het schriftelijk zijn van een besluit. Bij spoed hoeft dit niet of
bij bestuursdwang, maar wel zo snel mogelijk daarna.
De afwijzing van een beschikking wordt volgens artikel 1:3 lid 2 Awb ook gezien als een beschikking,
hierbij is dus niet sprake van een rechtsgevolg (uitzondering).
Ook het schriftelijk weigeren van het nemen van een besluit is een besluit. 6:2 sub a Awb. Ook het
niet nemen van een besluit sub b.
Volgens artikel 8:2 sub a Awb kan een andere handeling van een bestuursorgaan ook als besluit
worden gezien, waarbij ambtenaar een belanghebbende is.
2.1.2 Aanvraag
Aanvraag: verzoek van een belanghebbende om een besluit te nemen. Belanghebbende is degene
wiens belang rechtstreeks betrokken is bij een besluit.
Hiervoor OPERA criteria:
- Objectief
- Persoonlijk
- Eigen belang
- Rechtstreeks belang
- Actueel belang
Afdeling 4.1.1 Awb = voorschriften voor aanvraag.
- Schriftelijk
- Bij bestuursorgaan dat bevoegd is
- Eventueel volgens speciaal formulier.
- NAW gegevens
- Dagtekening
- Aanduiding van beschikking.
2:15 Awb BO mag zelf kiezen of aanvraag elektronisch mag, behalve als de wet dit niet toelaat. Moet
een elektronische handtekening hebben. Of digitale handtekening (code). Belanghebbende kan zich
ook laten vertegenwoordigen door gemachtigde.
2.3.1 Ambtshalve besluit
Ambtshalve: BO neemt op eigen initiatief beslissing.
2.2 Beoordeling van de aanvraag
Voor de inhoudelijke behandeling van de aanvraag checkt BO of aan de wettelijke vereisten is
voldaan. Als dit niet het geval is: ongenoegzame aanvraag, BO kan besluiten aanvraag niet te
behandelen. Ook wanneer er onvoldoende gegevens worden verstrekt. Maar eerst moet iemand
redelijke termijn krijgen om aanvraag aan te vullen. Hersteltermijn.
Als dit niet gebeurd, stuurt BO binnen vier weken na deadline hersteltermijn een bericht met hierin
de ongenoegzame aanvraag niet te behandelen.
