Samenvatting Les 6 cognitieve theorie en therapie

Les 6 – cognitieve theorie en therapie
Theorie
Inleiding

- Informatieverwerking bij mensen
 De manier waarop je zaken gaat verwerken, verklaart waarom je problemen gaat
ontwikkelen
- Psychopathologie komt voort uit de wijze waarop mensen informatie opvangen, selecteren
en verwerken
- Tijdens dit proces sluipen er fouten in, dit noemen we denkfouten
- Denkfouten zijn verantwoordelijk voor emotionele problemen,
niet de gebeurtenis!!


Ellis

- Grondlegger ‘theorie rationeel denken’
o Rationeel denken = Ellis
o Dysfunctioneel denken = Beck
- Uitgangspunt: elke mens heeft het unieke vermogen om te
denken
o Dit maakt de mens uniek
- Gedachte geeft aanleiding tot gevoel, hoe extremer de
gedachte, hoe sterker het gevoel.
- 5xG:
o Gebeurtenis
o Gedachte
o Gevoel
o Gedrag
o Gevolg
- Voorbeeld positief Ellis
 G: golf in zee
 G: wauw, een grote golf; dat is zalig
 G: plezier, opwinding
 G: in zee lopen, in golf duiken
 G: leuke ervaring in zee
 Positieve gedachte leidt tot positieve ervaring
- Voorbeeld negatief Ellis
 G: golf in zee
 G: bwaa, een grote golf; dat is gevaarlijk
 G: angstig
 G: naar het strand lopen, naar mama
 G: ervaring dat het strand veiliger is
 Zelfde situatie. Positieve of negatieve gedachte heeft invloed hoe je erover gaat denken en
wat de ervaring is
- Irrationele gedachten: universele, onlogische opvattingen
o Veroorzaken neurotische problemen

1

, o Ontstaan door opvoeding en maatschappij
o Irrationele gedachten ontstaan door opvoeding en maatschappij
- Voorbeelden:
o Het is levensnoodzakelijk om door bijna iedereen in je omgeving gewaardeerd te
worden.
o Je moet in alle opzichten competent zijn, adequaat zijn en het maximale bereiken om
van waarde te zijn.
 Als je niet competent bent, ben je waardeloos
o Het is verschrikkelijk wanneer de dingen niet zijn zoals je graag zou willen.
 Hulpeloosheid
o Menselijk ongeluk wordt buiten je macht om veroorzaakt en je kunt geen invloed
hebben op je gevoelens daarover.
o Mensen worden gedetermineerd door hun levensgeschiedenis.
 Alles ligt vast
 Belang van levensgeschiedenis overschatten
o Er is altijd een juiste, perfecte oplossing voor menselijke problemen, en het is een
ramp als deze oplossing niet gevonden wordt.
 Als je zo denkt, kunnen het zaken zijn die leiden dat dingen moeilijker verloopt
- Deze ‘moetens’ zijn automatische gedachten en veroorzaken emotionele problemen
o Deze dingen komen automatisch in je hoofd en die zorgen dat zaken erger lijken dan
dat ze zijn
- Doel: negatieve, automatische, irrationele gedachten ‘vangen’ en ‘ontzenuwen’ door ze uit te
dagen en te vervangen door andere, realistische gedachten
- Methode: ABC-schema’s activatie event beliefs consequenties gedachten
o Activate event
o Beliefs
o Consequenties gedachten
o Bv.: jongen veel woedeaanvallen. Wat is er gebeurt? Mama vroeg om kamer op te
kuisen. Jongen wordt mega kwaad en denkt: ik kan hier nooit op mijn gemak zitten!
Alles moet onmiddellijk gebeuren. Deze gedachte leidt tot woedeaanvallen, niet de
vraag van de moeder zelf.


Beck

- Uitgangspunt: idem Ellis neurotische problemen worden veroorzaakt door irrationele
gedachten maar vooral specifieke irrationele gedachten
o Heel algemeen. Welke gedachten zorgen voor psychopathologie
- Later: disfunctionele gedachten
o In plaats van ‘irrationele’ gedachten (irr. = Ellis)
o Zijn de gedachten die mensen hebben niet altijd irrationeel?
 Maar wat als je heel je leven gehoord hebt van je ouders dat je een
teleurstelling bent? Dan is het normaal dat je dat zou denken. Het is
rationeel dat je dat denkt. Gedachten zijn dus niet irrationeel, maar
dysfunctioneel.
 Wat als je misbruikt bent geweest als kind? Is het dan irrationeel om te
denken dat je niemand kan vertrouwen?  Neen. Het is gewoon
dysfunctioneel.
- Nog later: schema’s
- Meer empirisch onderzoek naar cognitieve modellen van psychopathologie
- Hypothesen over kenmerkende processen bij psychopathologie

2