Zelfstudie – geschiedenis
1. Voorgeschiedenis
1.1. Grieken: Hippocrates
Hippocrates (460 – 377 v.C.):
- Psychische ziekte = somatische ziekte
o Ziekteproces dat niet afwijkt van elke andere ziekteproces
- Oorzaken liggen op natuurlijk vlak
- Behandeling door artsen, niet door priesters (want het ging over een natuurlijke oorzaak en
niet over een bovennatuurlijke)
- Onderscheid psychogenese – somatogenese
o Psychologische oorzaak vs. fysiologische oorzaak
- Beperkt medische kennis (religieus verbod op het ontleden van een menselijk lichaam
- Verschillende geestestoestanden door onevenwichtige verdeling van de 4 lichaamssappen
- 4 lichaamssappen: bloed, gele gal, slijm, zwarte gal
- 4 ziekten/abnormale geestestoestanden: sanguinisch, cholerisch, flegmatisch, melancholisch
1.2. De Romeinen: mythologie
- Demonische of religieuze visie op het ontstaan van geestesstoornissen
- Psychische ziekte = ideeën gebaseerd op religieuze en mythologische opvattingen
- Psychische ziekte: straf van goden
- Patiënt: geen schuld/ontoerekeningsvatbaar
- Behandeling: ontnemen van vrijheden
1.3. De middeleeuwen
- Religieuze betekenis aan geestesziekten verbonden
- Psychische ziekte = bezeten door de duivel
- Sterke invloed van de Kerk
- Kerk had ook sterk controlerende functie op zeden en gewoonten
- Genezing door priesters en artsen
- Behandeling: religieus, magisch en medische methoden
Bv.: pelgrimstochten, geselingen, exorcisme, zalvingen, etc.
- Zorg door familie
- Alleen acuut gevaarlijke psychiatrische gestoorden werden geïsoleerd (wel nog geen spraken
van geïnstitutionaliseerde zorg)
1.4. De 15de, 16de en 17de eeuw
Ontstaan van intramurale behandelingen:
- Dolhuysen
- Tuchthuizen
- Werkhuizen
1
, Ontstaan hing nauw samen met de verstedelijking en rationalisering van de opkomende
kapitalistische maatschappij
Rede werd verheerlijkt en grote intolerantie voor onredelijk gedrag (weinig ruimte voor
en begrip voor krankzinnige)
Indicatie:
- De meest ontembare gekken Dolhuysen
- Onproductieve mensen
- Mensen die een smet op de maatschappij wierpen door
afwijkend gedrag Tucht- en
- Bedelaars, landlopers, werklozen, krankzinnigen werkhuizen
- Nachtbrakers, rustverstoorders, hoeren, ketters
1.5. De 18de eeuw
Franse revolutie =
- Psychiatrische revolutie
o Door de liberale ideeën van de Franse revolutie
o Onderscheid gekken versus criminelen
o Industrialisering zorgde voor een behoefte aan ongeschoolde
Criminelen moesteen werken
Gekken konden niet werken
- Meer humanitaire houding
o Geen ketens meer voor de patiënten
- Afzondering van de gekken (zei die niet konden werken) vormde de basis voor het
ontwikkelen van de psychiatrie in de 19 de eeuw
1.6. De 19de eeuw
Pinel:
- Psychische stoornis = evenwichtsstoornis tussen verschillende emoties
o Emoties = verbindingen tussen lichaam en geeft volgens Pinel
- Behandeling = herstellen van het emotioneel evenwicht, door:
o Vriendelijkheid
o Steun
o Zachte dwang
Guislain:
- Reorganisatie van de asielen om fysieke en morele heropvoeding te vergemakkelijken
o ‘Moral treatement’
Opheffen van de mistoestanden in tehuizen
Staatstoezicht om tehuizen te controleren
Meer behandeling van patiënten
o In de praktijk
Voor rijken en beter toegankelijke patiënten
2
1. Voorgeschiedenis
1.1. Grieken: Hippocrates
Hippocrates (460 – 377 v.C.):
- Psychische ziekte = somatische ziekte
o Ziekteproces dat niet afwijkt van elke andere ziekteproces
- Oorzaken liggen op natuurlijk vlak
- Behandeling door artsen, niet door priesters (want het ging over een natuurlijke oorzaak en
niet over een bovennatuurlijke)
- Onderscheid psychogenese – somatogenese
o Psychologische oorzaak vs. fysiologische oorzaak
- Beperkt medische kennis (religieus verbod op het ontleden van een menselijk lichaam
- Verschillende geestestoestanden door onevenwichtige verdeling van de 4 lichaamssappen
- 4 lichaamssappen: bloed, gele gal, slijm, zwarte gal
- 4 ziekten/abnormale geestestoestanden: sanguinisch, cholerisch, flegmatisch, melancholisch
1.2. De Romeinen: mythologie
- Demonische of religieuze visie op het ontstaan van geestesstoornissen
- Psychische ziekte = ideeën gebaseerd op religieuze en mythologische opvattingen
- Psychische ziekte: straf van goden
- Patiënt: geen schuld/ontoerekeningsvatbaar
- Behandeling: ontnemen van vrijheden
1.3. De middeleeuwen
- Religieuze betekenis aan geestesziekten verbonden
- Psychische ziekte = bezeten door de duivel
- Sterke invloed van de Kerk
- Kerk had ook sterk controlerende functie op zeden en gewoonten
- Genezing door priesters en artsen
- Behandeling: religieus, magisch en medische methoden
Bv.: pelgrimstochten, geselingen, exorcisme, zalvingen, etc.
- Zorg door familie
- Alleen acuut gevaarlijke psychiatrische gestoorden werden geïsoleerd (wel nog geen spraken
van geïnstitutionaliseerde zorg)
1.4. De 15de, 16de en 17de eeuw
Ontstaan van intramurale behandelingen:
- Dolhuysen
- Tuchthuizen
- Werkhuizen
1
, Ontstaan hing nauw samen met de verstedelijking en rationalisering van de opkomende
kapitalistische maatschappij
Rede werd verheerlijkt en grote intolerantie voor onredelijk gedrag (weinig ruimte voor
en begrip voor krankzinnige)
Indicatie:
- De meest ontembare gekken Dolhuysen
- Onproductieve mensen
- Mensen die een smet op de maatschappij wierpen door
afwijkend gedrag Tucht- en
- Bedelaars, landlopers, werklozen, krankzinnigen werkhuizen
- Nachtbrakers, rustverstoorders, hoeren, ketters
1.5. De 18de eeuw
Franse revolutie =
- Psychiatrische revolutie
o Door de liberale ideeën van de Franse revolutie
o Onderscheid gekken versus criminelen
o Industrialisering zorgde voor een behoefte aan ongeschoolde
Criminelen moesteen werken
Gekken konden niet werken
- Meer humanitaire houding
o Geen ketens meer voor de patiënten
- Afzondering van de gekken (zei die niet konden werken) vormde de basis voor het
ontwikkelen van de psychiatrie in de 19 de eeuw
1.6. De 19de eeuw
Pinel:
- Psychische stoornis = evenwichtsstoornis tussen verschillende emoties
o Emoties = verbindingen tussen lichaam en geeft volgens Pinel
- Behandeling = herstellen van het emotioneel evenwicht, door:
o Vriendelijkheid
o Steun
o Zachte dwang
Guislain:
- Reorganisatie van de asielen om fysieke en morele heropvoeding te vergemakkelijken
o ‘Moral treatement’
Opheffen van de mistoestanden in tehuizen
Staatstoezicht om tehuizen te controleren
Meer behandeling van patiënten
o In de praktijk
Voor rijken en beter toegankelijke patiënten
2
