Hoofdstuk 5 Rechtshandeling algemeen
§5.1 Het begrip rechtshandeling
Rechtshandeling art. 3:33 BW
Handeling (verklaring of verdraging) van een rechtssubject waaraan het objectieve recht de
rechtsgevolgen verbindt die gewild waren door het handelende rechtssubject.
Een handeling voor het recht heeft rechtsgevolgen. Als je per ongeluk schade maakt moet je
dit op grond van de wet vergoeden, maar het is geen rechtshandeling. Dat komt omdat het
rechtsgevolg niet gewild is.
Er ontstaan namelijk alleen rechtsgevolgen uit de door partijen gesloten rechtshandeling als
die rechtsgevolgen door het recht zijn erkend.
§5.1.1 Eenzijdige rechtshandeling
Eenzijdige rechtshandeling
Rechtshandeling die tot stand komt door de wil van een rechtssubject
Eenzijdige rechtshandelingen zijn te verdelen in:
1. Eenzijdige ongerichte rechtshandelingen
2. Eenzijdige gerichte rechtshandelingen
Eenzijdige ongerichte rechtshandeling
Dit zijn rechtshandelingen die niet specifiek gericht zijn op een bepaald persoon.
- Verwerping van een nalatenschap
- Het plaatsen van een advertentie in een weekblad
Eenzijdige gerichte rechtshandeling
Dit zijn rechtshandelingen die gericht zijn op een bepaald specifiek persoon.
- Opzegging van huur- of arbeidsovereenkomst
- De bekrachtiging van een rechtshandeling
- De ontbinding van een rechtshandeling
- Een ingebrekestelling
- Een aanbod
- Een verrekening verklaring
- Het verlenen van een volmacht
§5.1.2 Meerzijdige rechtshandeling
Meerzijdige rechtshandeling
Rechtshandeling die tot stand komt door de wil van twee of meer rechtssubjecten
Voorbeelden meerzijdige rechtshandelingen:
- De overeenkomsten en de besluiten van een algemene aandeelhoudersvergadering
- Algemene ledenvergadering
- Het besluit tot oprichting van een vereniging (art. 2:26 lid 2 BW)
Overeenkomsten komen voor in:
- Het familierecht
Gemaakt door: Mira Beissel
, Huwelijk
Overeenkomst van huwelijkse voorwaarden
- Het goederenrecht
Vestiging van een beperkt recht
Overdracht van een zaak
- Het bewijsrecht
Dading
Compromis
- Het verbintenissenrecht
Koopovereenkomst
Huurovereenkomst
Schenkingsovereenkomst
Arbeidsovereenkomst
Overeenkomst van lastgeving
Verbintenisscheppende (of obligatoire) overeenkomst
Een meerzijdige rechtshandeling die gericht is op het scheppen van een of meer
verbintenissen.
Door het tot stand brengen van een meerzijdige rechtshandeling aanvaarden de handelende
rechtssubjecten nu de daaruit voortvloeiende rechten en plichten (verbintenis).
Verbintenisscheppende
overeenkomst kun je weer verdelen
in twee verbintenissen:
1. De wederkerige
rechtshandeling
overeenkomst
2. De eenzijdige overeenkomst
De wederkerige overeenkomst Eenzijdig Meerzijdig
Meerzijdige rechtshandeling die het
ontstaan van twee verbintenissen als
gevolg heeft waarbij de partijen bij
de overeenkomst over en weer Gericht Ongericht Overeenkomst Andere
elkaars schuldeiser en schuldenaar
worden (art. 6:213 en 261 BW)
Familierechtelijk Goederenrechtelijk Bewijsrechtelijk Verbintenisscheppende
Voorbeelden wederkerige
overeenkomsten:
- De koopovereenkomst
- De arbeidsovereenkomst Eenzijdige Meerzijdige
- De reisovereenkomst
- De
verzekeringsovereenkomst
- De huurovereenkomst
De eenzijdige overeenkomst
Gemaakt door: Mira Beissel
,Meerzijdige rechtshandeling waarbij een rechtshandeling ontstaat (art. 2:213 BW)
§5.2 Totstandkoming van een rechtshandeling
§5.2.1 Vereisten totstandkoming van een rechtshandeling
De drie vereisten voor totstandkoming van een rechtshandleiding zijn:
1. Een handelingsbekwaam rechtssubject (art. 3:32 lid 1 BW)
2. Een op een rechtsgevolg gerichte wil (art. 3:33 BW)
3. Een verklaring waarin de op een rechtsgevolg gerichte wil is geopenbaard (art. 3:33
BW)
1. Handelingsbekwaamheid
De mogelijkheid om onaantastbare rechtshandelingen tot stand brengen.
Handelingsbekwaam zijn in ieder geval natuurlijke personen.
Ook rechtspersonen kunnen rechtshandelingen verrichten, aangezien een rechtspersoon
wat het vermogensrecht betreft door de wet gelijkgesteld wordt aan een natuurlijk persoon
(art. 2:5 BW).
2. Wil en verklaring
Met de wil wordt bedoeld: de subjectieve wil. De verklaring is de uiting van die wil.
Voor de totstandkoming van een rechtshandeling is een op een rechtsgevolg gerichte wil
vereist, die zich door een verklaring heeft geopenbaard.
3. Vertrouwensbeginsel
Een ander persoon mag ervan uitgaan dat datgene wat de ander verklaarde, overeenkomstig
de zin die daaraan in de gegeven omstandigheden redelijkerwijze mocht worden toegekend,
in overeenstemming was met datgene wat de ander wilde (art. 3:35 BW).
Dit betekent dat er geen gebondenheid aan de rechtshandeling zal ontstaan als er sprake is
van een duidelijke vergissing of verspreking, en dat er wel gebondenheid zal ontstaan als het
de wederpartij gezien de omstandigheden niet duidelijk was dat er sprake is van een
vergissing.
Het hangt van de omstandigheden af of er sprake is van een misverstand of niet.
Degene die een verklaring in ontvangst neemt moet zich afvragen of de ander zich wel
realiseerde wat hij verklaarde. Er rust op hem een onderzoeksplicht.
- Hij moet soms onderzoeken of de ander werkelijk wil wat hij verklaart. Onderzoekt
hij dat niet, dan kan hij geen beroep meer doen op het vertrouwensbeginsel.
Gemaakt door: Mira Beissel
, §5.2.2 Moment waarop de rechtshandelingen tot stand komt
De rechtshandeling komt pas tot stand als de verklaring de persoon tot wie zij gericht is
heeft bereikt (art. 3:37 lid 3 BW).
- Dit geldt ook als er schriftelijk wordt gereageerd.
Wanneer het schriftelijk is komt de rechtshandeling tot stand op het moment dat de
verklaring (bijvoorbeeld een brief) de wederpartij heeft bereikt. Dit noemen we de
ontvangsttheorie.
Ondanks dat de verklaring de aanbieder niet heeft bereikt, komt soms toch een
rechtshandeling tot stand:
- Wanneer de aanbieder zelf of degene voor wie hij aansprakelijk is de oorzaak is van
het feit dat de verklaring hem niet tijdig heeft bereikt.
- Wanneer sprake is van andere omstandigheden die zijn persoon betreffen en die
rechtvaardigen dat hij het nadeel draagt.
Bij onjuiste overgebrachte verklaringen kijken we naar degene tot wiens risico de fout
behoort. art. 3:37 lid 4 BW
Voorbeeld:
Piet biedt marktkoopman Hans een partij koopwaar aan. Hans zit niet op die koopwaar te
wachten en wilt dit Piet laten weten. In haast typt Hans i.p.v. aanvaard je bod niet typt hij
aanvaard je bod.
Er is een geldige rechtshandeling plaatsgevonden, ookal was het Hans zijn bedoeling niet om
hierop in te gaan. Het risico rust op Hans, omdat hij ervoor heeft gekozen om via de mail te
antwoorden. Hij had ook kunnen bellen.
Als Piet had gezegd dat Hans via de mail moest beantwoorden, lag het risico bij Piet. Dat
komt omdat Piet dit communicatiemiddel heeft aangewezen.
Het komt voor dat een contractpartij die eerst hebben aangegeven dat zij al dan niet op het
aanbod van de wederpartij zal ingaan alsnog op haar standpunt wil terugkomen. Dit is in
principe mogelijk zolang de eerste verklaring de wederpartij nog niet heeft bereikt.
De wet zegt:
- Intrekking van een bepaalde verklaring moet om haar werking te hebben die persoon
eerder dan of gelijktijdig met de eerste verklaring bereiken (art. 3:37 lid 5 BW)
Gemaakt door: Mira Beissel
§5.1 Het begrip rechtshandeling
Rechtshandeling art. 3:33 BW
Handeling (verklaring of verdraging) van een rechtssubject waaraan het objectieve recht de
rechtsgevolgen verbindt die gewild waren door het handelende rechtssubject.
Een handeling voor het recht heeft rechtsgevolgen. Als je per ongeluk schade maakt moet je
dit op grond van de wet vergoeden, maar het is geen rechtshandeling. Dat komt omdat het
rechtsgevolg niet gewild is.
Er ontstaan namelijk alleen rechtsgevolgen uit de door partijen gesloten rechtshandeling als
die rechtsgevolgen door het recht zijn erkend.
§5.1.1 Eenzijdige rechtshandeling
Eenzijdige rechtshandeling
Rechtshandeling die tot stand komt door de wil van een rechtssubject
Eenzijdige rechtshandelingen zijn te verdelen in:
1. Eenzijdige ongerichte rechtshandelingen
2. Eenzijdige gerichte rechtshandelingen
Eenzijdige ongerichte rechtshandeling
Dit zijn rechtshandelingen die niet specifiek gericht zijn op een bepaald persoon.
- Verwerping van een nalatenschap
- Het plaatsen van een advertentie in een weekblad
Eenzijdige gerichte rechtshandeling
Dit zijn rechtshandelingen die gericht zijn op een bepaald specifiek persoon.
- Opzegging van huur- of arbeidsovereenkomst
- De bekrachtiging van een rechtshandeling
- De ontbinding van een rechtshandeling
- Een ingebrekestelling
- Een aanbod
- Een verrekening verklaring
- Het verlenen van een volmacht
§5.1.2 Meerzijdige rechtshandeling
Meerzijdige rechtshandeling
Rechtshandeling die tot stand komt door de wil van twee of meer rechtssubjecten
Voorbeelden meerzijdige rechtshandelingen:
- De overeenkomsten en de besluiten van een algemene aandeelhoudersvergadering
- Algemene ledenvergadering
- Het besluit tot oprichting van een vereniging (art. 2:26 lid 2 BW)
Overeenkomsten komen voor in:
- Het familierecht
Gemaakt door: Mira Beissel
, Huwelijk
Overeenkomst van huwelijkse voorwaarden
- Het goederenrecht
Vestiging van een beperkt recht
Overdracht van een zaak
- Het bewijsrecht
Dading
Compromis
- Het verbintenissenrecht
Koopovereenkomst
Huurovereenkomst
Schenkingsovereenkomst
Arbeidsovereenkomst
Overeenkomst van lastgeving
Verbintenisscheppende (of obligatoire) overeenkomst
Een meerzijdige rechtshandeling die gericht is op het scheppen van een of meer
verbintenissen.
Door het tot stand brengen van een meerzijdige rechtshandeling aanvaarden de handelende
rechtssubjecten nu de daaruit voortvloeiende rechten en plichten (verbintenis).
Verbintenisscheppende
overeenkomst kun je weer verdelen
in twee verbintenissen:
1. De wederkerige
rechtshandeling
overeenkomst
2. De eenzijdige overeenkomst
De wederkerige overeenkomst Eenzijdig Meerzijdig
Meerzijdige rechtshandeling die het
ontstaan van twee verbintenissen als
gevolg heeft waarbij de partijen bij
de overeenkomst over en weer Gericht Ongericht Overeenkomst Andere
elkaars schuldeiser en schuldenaar
worden (art. 6:213 en 261 BW)
Familierechtelijk Goederenrechtelijk Bewijsrechtelijk Verbintenisscheppende
Voorbeelden wederkerige
overeenkomsten:
- De koopovereenkomst
- De arbeidsovereenkomst Eenzijdige Meerzijdige
- De reisovereenkomst
- De
verzekeringsovereenkomst
- De huurovereenkomst
De eenzijdige overeenkomst
Gemaakt door: Mira Beissel
,Meerzijdige rechtshandeling waarbij een rechtshandeling ontstaat (art. 2:213 BW)
§5.2 Totstandkoming van een rechtshandeling
§5.2.1 Vereisten totstandkoming van een rechtshandeling
De drie vereisten voor totstandkoming van een rechtshandleiding zijn:
1. Een handelingsbekwaam rechtssubject (art. 3:32 lid 1 BW)
2. Een op een rechtsgevolg gerichte wil (art. 3:33 BW)
3. Een verklaring waarin de op een rechtsgevolg gerichte wil is geopenbaard (art. 3:33
BW)
1. Handelingsbekwaamheid
De mogelijkheid om onaantastbare rechtshandelingen tot stand brengen.
Handelingsbekwaam zijn in ieder geval natuurlijke personen.
Ook rechtspersonen kunnen rechtshandelingen verrichten, aangezien een rechtspersoon
wat het vermogensrecht betreft door de wet gelijkgesteld wordt aan een natuurlijk persoon
(art. 2:5 BW).
2. Wil en verklaring
Met de wil wordt bedoeld: de subjectieve wil. De verklaring is de uiting van die wil.
Voor de totstandkoming van een rechtshandeling is een op een rechtsgevolg gerichte wil
vereist, die zich door een verklaring heeft geopenbaard.
3. Vertrouwensbeginsel
Een ander persoon mag ervan uitgaan dat datgene wat de ander verklaarde, overeenkomstig
de zin die daaraan in de gegeven omstandigheden redelijkerwijze mocht worden toegekend,
in overeenstemming was met datgene wat de ander wilde (art. 3:35 BW).
Dit betekent dat er geen gebondenheid aan de rechtshandeling zal ontstaan als er sprake is
van een duidelijke vergissing of verspreking, en dat er wel gebondenheid zal ontstaan als het
de wederpartij gezien de omstandigheden niet duidelijk was dat er sprake is van een
vergissing.
Het hangt van de omstandigheden af of er sprake is van een misverstand of niet.
Degene die een verklaring in ontvangst neemt moet zich afvragen of de ander zich wel
realiseerde wat hij verklaarde. Er rust op hem een onderzoeksplicht.
- Hij moet soms onderzoeken of de ander werkelijk wil wat hij verklaart. Onderzoekt
hij dat niet, dan kan hij geen beroep meer doen op het vertrouwensbeginsel.
Gemaakt door: Mira Beissel
, §5.2.2 Moment waarop de rechtshandelingen tot stand komt
De rechtshandeling komt pas tot stand als de verklaring de persoon tot wie zij gericht is
heeft bereikt (art. 3:37 lid 3 BW).
- Dit geldt ook als er schriftelijk wordt gereageerd.
Wanneer het schriftelijk is komt de rechtshandeling tot stand op het moment dat de
verklaring (bijvoorbeeld een brief) de wederpartij heeft bereikt. Dit noemen we de
ontvangsttheorie.
Ondanks dat de verklaring de aanbieder niet heeft bereikt, komt soms toch een
rechtshandeling tot stand:
- Wanneer de aanbieder zelf of degene voor wie hij aansprakelijk is de oorzaak is van
het feit dat de verklaring hem niet tijdig heeft bereikt.
- Wanneer sprake is van andere omstandigheden die zijn persoon betreffen en die
rechtvaardigen dat hij het nadeel draagt.
Bij onjuiste overgebrachte verklaringen kijken we naar degene tot wiens risico de fout
behoort. art. 3:37 lid 4 BW
Voorbeeld:
Piet biedt marktkoopman Hans een partij koopwaar aan. Hans zit niet op die koopwaar te
wachten en wilt dit Piet laten weten. In haast typt Hans i.p.v. aanvaard je bod niet typt hij
aanvaard je bod.
Er is een geldige rechtshandeling plaatsgevonden, ookal was het Hans zijn bedoeling niet om
hierop in te gaan. Het risico rust op Hans, omdat hij ervoor heeft gekozen om via de mail te
antwoorden. Hij had ook kunnen bellen.
Als Piet had gezegd dat Hans via de mail moest beantwoorden, lag het risico bij Piet. Dat
komt omdat Piet dit communicatiemiddel heeft aangewezen.
Het komt voor dat een contractpartij die eerst hebben aangegeven dat zij al dan niet op het
aanbod van de wederpartij zal ingaan alsnog op haar standpunt wil terugkomen. Dit is in
principe mogelijk zolang de eerste verklaring de wederpartij nog niet heeft bereikt.
De wet zegt:
- Intrekking van een bepaalde verklaring moet om haar werking te hebben die persoon
eerder dan of gelijktijdig met de eerste verklaring bereiken (art. 3:37 lid 5 BW)
Gemaakt door: Mira Beissel
