Samenvatting Emoties en angst

EMOTIES EN ANGST

A. EMOTIONELE ONTWIKKELING
Wat zijn emoties?
 (innerlijke beleving of gevoel)
 Reactie van onze hersenen op gebeurtenissen
 Emoties worden opgeroepen door:
− Het waarnemen v. externe gebeurtenissen
− Zien van lichamelijke verschijnselen v. emoties bij anderen
− Eigen gedachten of fantasie
− Stemming
 Meestal spontaan

 Vroegere theorieën
□ James-Lange theorie
− = lichamelijke reactie  emoties
− Bv.: “We zijn bedroefd omdat wij huilen”/” We zijn bang omdat wij
weglopen”
□ Cannon-Bard theorie
− = emotie en lichamelijke reactie gelijktijdig
− Bv.: “Ik ben bang. Ik begin te transpireren”
□ Lazarus-Zajonc debat
− Rol van cognitie: zijn emoties en cognitie afhankelijk?
− Cognitieve appraisals (=waardering): primair – secundair

 Moderne emotie-onderzoekers: hersenfuncties en emoties
□ Verwerking v. emotionele prikkels in een complex netwerk in de hersenen
− Limbisch systeem
− Orbitofrontale cortex
□ Damasio: somatische bestempelingshypothese:
− Complexe affectieve beslissingen worden snel genomen
 LT en KT beslissingen worden tegen elkaar afgewogen
− Rol van hogere denkstructuren
 Dorsolaterale frontale cortex, orbitofrontale cortex en
somatosensorische cortex
 werken samen wanneer we KT en LT gevolgen afwegen
Vaak enkel gevoelsmatig: een eerdere situatie is bestempeld en
beïnvloed de nieuwe   situatie
□ Rol van neurotransmittors
− Voorbeeld 1: Chronisch ↓ noradrenaline en serotonine 
neerslachtige stemming
− Voorbeeld 2: Dopamine versterkt het proces van beloning
□ Evaluatie v.e. affectieve prikkel (amygdale) gelijktijdig met:
− Autonoom-fysiologische reactie (hypothalamus)
− Subjectieve gevoelens (orbitofrontale cortex)
− Terugkoppeling v. perifere fysiologische reacties naar deze hersencentra
□ Moderne theorieën hebben vroegere theorieën geïntegreerd
Bv.: parallel-hiërarchisch model


EMOTIES EN ANGST 1

,  DUS: emoties bestaan uit:
□ Fysiologische responsen
□ Subjectieve gevoelens
□ Gevoelsgerelateerde cognities
□ Verlangen om actie te ondernemen

 Emoties ≠ gevoel
□ Emotie wordt voornamelijk gereguleerd door het limbisch systeem
□ Gevoel worden voornamelijk gereguleerd door het prefrontale systeem

Basis- en complexere emoties
 Emoties zijn geen passieve belevingen
 Emoties geven aanleiding tot actietendensen: drijfveren om doel te bereiken:
□ Bereiken van doel gaat gepaard met blijdschap
□ Niet bereiken van doel gaat gepaard met frustratie en teleurstelling

Basisemoties
 “basis” = “basaal” = “primair” = “lager”
 Universeel en aangeboren
 Amygdala en hypothalamus
 De expressie van basisemoties blijkt vanaf babytijd en in verschillende
culturen gelijk te zijn
 6 basisemoties:
□ Vreugde
□ Verdriet
□ Woede
□ Angst
□ Afschuw/walging
□ Verbazing
 Ook bij dieren
 Basisemoties zijn combinaties v. 2 dimensies
□ Valentie
− Prettig vs. onprettig
− Wel/niet beloning/straf (Rolls)
□ Intensiteit (arousal)
− Meer en mindere mate v. emotie
 Basisemoties zijn:
□ Automatisch en onbewust
□ Door prikkels uit de buitenwereld opgeroepen
□ Vanuit evolutionair perspectief: snelle reacties op biologische relevante
prikkels, belangrijk voor overleving

Complexe emoties
 “complex” = “secundair” = “hoger”
 Bewuste beleving gevoelens
 Een meer complex circuit (vnl. orbitofrontale cortex) (Damasio)
 Uiten v. gevoelens in een sociale context is medeafhankelijk v. bepaalde regels
die cultuurbepaald zijn
 Secundaire emoties zijn sterker afhankelijk v. omgevingsinvloeden en cultuur
dan de primaire

Emotionele intelligentie

EMOTIES EN ANGST 2