Psychodiagnostiek – januari 2023 1
PSYCHODIAGNOSTIEK VAN INTELLIGENTIE
Een definitie voor intelligentie
In de algemene psychologie In het operationele
- Veel verschillende theoretische definities - Intelligentie is MEER dan wat een intelligentietest meet
- Geen consensus - Intelligentieonderzoek is MEER dan een
ð Hoe meten we dat dan? intelligentietest afnemen en interpreteren
INTELLIGENTIEMODELLEN
MODELLEN MET EEN BREDE KIJK OP INTELLIGENTIE
MODEL VAN MEERVOUDIGE INTELLIGENTIE (GARDNER)
Gardner ging ervan uit dat er verschillende
soorten intelligentie waren en dat er niet één
soort intelligentie is die gemeten kan worden
met een IQ-test
- Niet “Hoe knap ben jij?” maar “Hoe ben jij
knap?”
- Alle aspecten zijn even belangrijk om te
kunnen functioneren
Veel succes in de praktijk maar:
- Niet empirisch onderbouwd
- Begripsverwarring, want intelligentie ≠
vaardigheden, competenties, vermogens
en persoonlijkheidskenmerken
- Meetbaarheid van de verschillende
intelligenties?
TRIARCHISCH INTELLIGENTIEMODEL (STERNBERG)
Sternberg ging ervan uit dat intelligentie opgebouwd is uit 3
denkvaardigheden
- Deze 3 zijn bij iedereen aanwezig, maar de ene zal sterker
ontwikkeld zijn dan de andere
- Iemand is succesvol
als die zijn
vaardigheden op de 3
gebieden succesvol
kan managen
PASS-THEORIE VAN INTELLIGENTIE (DAS, NAGLIERI EN KRIBY)
= Planning, Attention, Simultaneous and Successive cognitive processing
- 3 aspecten van cognitieve activiteit werken samen om tot intelligentie
te komen
- Gebaseerd op Luria’s analyse van hersenstructuren (aandacht,
informatiewerking en planning)
, Psychodiagnostiek – januari 2023 2
SAMENVATTING BREDE KIJK OP INTELLIGENTIE
Deze theorieën zijn niet helemaal ideaal, want:
- Niet wetenschappelijk te bewijzen
- Moeilijker te testen of om adviezen te formuleren
Maar kritiek op de psychometrische modellen is wel correct, want intelligentie is meer dan de intelligentiescore
ð Score aanvullen met observatie en anamnese en dus kwalitatieve informatie
ð Score geeft wel een extra, meer objectieve kijk
PSYCHOMETRISCHE MODELLEN
VOORLOPERS CHC-MODEL
Groot- 1. Spearman Intelligentie bestaat uit 2 factoren:
ouders - G-factor: aangeboren algemene intelligentie die je dagelijkse taken
ondersteunt, bv. manier van praten, lopen
Afhankelijk van de persoon (oa. genetisch component)
Is constant en onveranderlijk
- S-factor: specifieke vaardigheden die je leert en oefent, bv. koken
Hoe meer je oefent, hoe beter de vaardigheid lukt
Ene persoon is beter in een specifieke vaardigheid dan de ander en
omgekeerd
Deze vallen onder de G-factor
2. Thurstone Primary Mental Abilities ofwel 7 bredere cognitieve domeinen
- Geloofde niet in de algemene G-factor
Ouders 3. Cattell In samenwerking met Horn onderscheidde hij:
(CHC) - Vloeiende intelligentie (Gf)
Hoe snel je kunt aanpassen aan nieuwe situaties, vaardigheden in kan
zetten
- Gekristalliseerde intelligentie (Gc)
Schoolse kennis en vaardigheden en algemene ontwikkeling
4. Horn Student van Cattell die aanvulling deed op de Gf en Gc:
ð Gwm of Gsm, Gv, Ga, Glr, Gs, Gt, Gq
5. Carroll Hiërarchische opbouw van het model in 3 strata
CHC-MODEL
PSYCHODIAGNOSTIEK VAN INTELLIGENTIE
Een definitie voor intelligentie
In de algemene psychologie In het operationele
- Veel verschillende theoretische definities - Intelligentie is MEER dan wat een intelligentietest meet
- Geen consensus - Intelligentieonderzoek is MEER dan een
ð Hoe meten we dat dan? intelligentietest afnemen en interpreteren
INTELLIGENTIEMODELLEN
MODELLEN MET EEN BREDE KIJK OP INTELLIGENTIE
MODEL VAN MEERVOUDIGE INTELLIGENTIE (GARDNER)
Gardner ging ervan uit dat er verschillende
soorten intelligentie waren en dat er niet één
soort intelligentie is die gemeten kan worden
met een IQ-test
- Niet “Hoe knap ben jij?” maar “Hoe ben jij
knap?”
- Alle aspecten zijn even belangrijk om te
kunnen functioneren
Veel succes in de praktijk maar:
- Niet empirisch onderbouwd
- Begripsverwarring, want intelligentie ≠
vaardigheden, competenties, vermogens
en persoonlijkheidskenmerken
- Meetbaarheid van de verschillende
intelligenties?
TRIARCHISCH INTELLIGENTIEMODEL (STERNBERG)
Sternberg ging ervan uit dat intelligentie opgebouwd is uit 3
denkvaardigheden
- Deze 3 zijn bij iedereen aanwezig, maar de ene zal sterker
ontwikkeld zijn dan de andere
- Iemand is succesvol
als die zijn
vaardigheden op de 3
gebieden succesvol
kan managen
PASS-THEORIE VAN INTELLIGENTIE (DAS, NAGLIERI EN KRIBY)
= Planning, Attention, Simultaneous and Successive cognitive processing
- 3 aspecten van cognitieve activiteit werken samen om tot intelligentie
te komen
- Gebaseerd op Luria’s analyse van hersenstructuren (aandacht,
informatiewerking en planning)
, Psychodiagnostiek – januari 2023 2
SAMENVATTING BREDE KIJK OP INTELLIGENTIE
Deze theorieën zijn niet helemaal ideaal, want:
- Niet wetenschappelijk te bewijzen
- Moeilijker te testen of om adviezen te formuleren
Maar kritiek op de psychometrische modellen is wel correct, want intelligentie is meer dan de intelligentiescore
ð Score aanvullen met observatie en anamnese en dus kwalitatieve informatie
ð Score geeft wel een extra, meer objectieve kijk
PSYCHOMETRISCHE MODELLEN
VOORLOPERS CHC-MODEL
Groot- 1. Spearman Intelligentie bestaat uit 2 factoren:
ouders - G-factor: aangeboren algemene intelligentie die je dagelijkse taken
ondersteunt, bv. manier van praten, lopen
Afhankelijk van de persoon (oa. genetisch component)
Is constant en onveranderlijk
- S-factor: specifieke vaardigheden die je leert en oefent, bv. koken
Hoe meer je oefent, hoe beter de vaardigheid lukt
Ene persoon is beter in een specifieke vaardigheid dan de ander en
omgekeerd
Deze vallen onder de G-factor
2. Thurstone Primary Mental Abilities ofwel 7 bredere cognitieve domeinen
- Geloofde niet in de algemene G-factor
Ouders 3. Cattell In samenwerking met Horn onderscheidde hij:
(CHC) - Vloeiende intelligentie (Gf)
Hoe snel je kunt aanpassen aan nieuwe situaties, vaardigheden in kan
zetten
- Gekristalliseerde intelligentie (Gc)
Schoolse kennis en vaardigheden en algemene ontwikkeling
4. Horn Student van Cattell die aanvulling deed op de Gf en Gc:
ð Gwm of Gsm, Gv, Ga, Glr, Gs, Gt, Gq
5. Carroll Hiërarchische opbouw van het model in 3 strata
CHC-MODEL
