2022-2023
VERKLARINGSMODELLEN 1
PERIODE 2
CLAES HANNE
,Inhoudsopgave
Inleiding van het vak........................................................................................................ 2
1 dimensie 1: de objectieve feiten.....................................................................................2
1.1 theoretische toelichting.................................................................................................................. 3
1.1.1 opsomming............................................................................................................................... 3
1.1.2 Vorige generatie....................................................................................................................... 4
1.1.3 Onrecht in de feiten.................................................................................................................. 4
1.2 Methodieken en interventies bij dimensie 1....................................................................................4
1.2.1 Genogram................................................................................................................................. 4
1.2.2 Een levenslijn/ tijdslijn maken................................................................................................... 5
1.2.3 Google maps/earth................................................................................................................... 5
1.2.4 Foto’s........................................................................................................................................ 5
1.3 tips bij demensie 1.......................................................................................................................... 6
2 Dimensie 2: psychologie................................................................................................. 7
2.1 theoretische toelichting.................................................................................................................. 7
2.2 methodieken en interventies bij demensie 2..................................................................................8
2.3 tips bij demensie 2.......................................................................................................................... 8
3 Dimensie 3: Interacties.................................................................................................. 9
3.1 theoretische toelichting.................................................................................................................. 9
3.1.1 basisuitgangspunt: van lineair oorzaak-gevolgdenken naar een circulaire kijk.........................9
3.1.2 basisbegrippen in het systeemdenken....................................................................................10
3.2 methodieken en interventies bij demensie 3................................................................................13
3.3 tips bij demensie 3........................................................................................................................ 14
3.4 Systeemtheoretische modellen en perspectieven.........................................................................14
3.4.1 Het communicatief perspectief van Watzlawick......................................................................14
3.4.2 Het structureel perspectief van Minuchin...............................................................................17
3.4.3 Het oplossingsgerichte perspectief (oplossingsgericht werken van de shazer, e.a.................21
3.4.4 Het narratief perspectief......................................................................................................... 22
4 Dimensie 4: de relationele ethiek.................................................................................24
4.1 theoretische toelichting................................................................................................................ 24
4.1.1 De samenhang tussen de vier dimensies................................................................................24
4.1.2 De context.............................................................................................................................. 25
4.1.3 De relationele ethiek: de balans van geven en ontvangen.....................................................25
4.1.4 Trangenerationeel perspectief................................................................................................ 26
4.1.5 Relationele betrouwbaarheid, zelfafbakening en zelfvalidatie................................................27
4.1.6 Loyaliteit................................................................................................................................. 27
4.1.7 Legaat en delegaat................................................................................................................. 31
4.1.8 Destructief recht en roulerende rekening...............................................................................32
4.1.9 Parentificatie........................................................................................................................... 34
4.2 Contextuele basisattitude............................................................................................................. 39
4.2.1 Inleiding.................................................................................................................................. 40
4.2.2 Meerzijdige partijdigheid......................................................................................................... 40
4.2.3 Verbindend werken................................................................................................................. 42
4.2.4 Erkennen................................................................................................................................ 42
4.2.5 Orientatie op relationele hulpbronnen....................................................................................43
4.2.6 Het belang van actie............................................................................................................... 43
4.3 Methodieken 4e dimensie.............................................................................................................. 43
,INLEIDING VAN HET VAK
Start: de relatie tussen mensen
Elke relatie heeft 4 lagen (4 dimensies)
Elke laag geeft inzichten over deze relatie
Grondlegger van deze kijk: Iván Böszörményi-Nagy
Nu nog steeds actueel én toepasbaar voor individuele en maatschappelijke uitdagingen
International conference on contextual therapy nog steeds actueel
Van knoop naar hoop
“Een relatie is een verbinding tussen jou en mij. Deze relatie ontstaat en wordt onderhouden
door ons, elk van ons. Hij is niet statisch. Je kan hem niet vastpakken. Wel maken. Of breken.”
(Reijersen Van Buuren, 2013, p46)
“De relatie verdient evenveel zorg, aandacht en onderhoud als jezelf. “ (Reijersen Van
Buuren, 2013,)
Vanuit 4 dimensies kijken = contextueel denken
- Dimensie 1: feiten
- Dimensie 2: psychologie
- Dimensie 3: interacties
- Dimensie 4: relationele ethiek
- Dimensie 5: de ontische dimensie
- Elke dimensie is even belangrijk
- Respect voor héél het cliëntsysteem, over minstens 3 generaties
- Elke theorie over het menselijk functioneren past er in
- Helpt om veel informatie over een cliënt te verzamelen én om lege gaatjes te vullen
- Helpt gemeenschappelijke taal in de hulpverlening
-
Gelaagd kijken
- Alle theorieën indachtig zijn
- Kijken naar de 4 dimensies samen
1 DIMENSIE 1: DE OBJECTIEVE FEITEN
, 1.1 THEORETISCHE TOELICHTING
- Alles in het leven wat zwart/wit is
- Alles wat objectiveerbaar is
- Geen beleving, interpretaties, veronderstellingen, hypothesen, waardering of
afkeuring,….
1.1.1 OPSOMMING
1. Biologisch/medisch kader
o Leeftijd
o Geboorte
o Dood
o Geslacht
o Seksuele oriëntatie
o Zwangerschap
o Gezondheid
o erfelijke ziekten
o Lichamelijke ziekten
o Huidige lichamelijke toestand
o Huidskleur
o Een psychiatrische diagnose of psychopathologie is geen feit! Blijft een
veronderstelling (2e dim)
2. Financieel/materieel kader
o arbeid en tewerkstelling
o (gezins)inkomen
o schulden
o scholingsgraad
o huisvesting
o Mobiliteitsmogelijkheden
o Materiele mogelijkheden
3. Wettelijk/juridisch kader
o Burgerlijk statuut
o Getrouwd/wettelijk samenwonend/alleenstaande/weduwe
o Kinderen ten laste (volgens de wet)
o Nationaliteit
o Voogdijschap
o Verblijfstatuut
o Veroordelingen
4. Economisch en ecologisch kader
o Ruimer dan materieel kader
o Hoog/laagconjunctuur (goede tijden, slechte tijden…)
o Socio-economische status
o Economische stromingen …
o Milieuomstandigheden
o Natuurrampen
o Klimaat
5. Sociologisch en cultureel kader
o Relatie- en samenlevingsvormen
o Kinderen
o Gender en de kijk hierop
o Migratieachtergrond en geschiedenis
VERKLARINGSMODELLEN 1
PERIODE 2
CLAES HANNE
,Inhoudsopgave
Inleiding van het vak........................................................................................................ 2
1 dimensie 1: de objectieve feiten.....................................................................................2
1.1 theoretische toelichting.................................................................................................................. 3
1.1.1 opsomming............................................................................................................................... 3
1.1.2 Vorige generatie....................................................................................................................... 4
1.1.3 Onrecht in de feiten.................................................................................................................. 4
1.2 Methodieken en interventies bij dimensie 1....................................................................................4
1.2.1 Genogram................................................................................................................................. 4
1.2.2 Een levenslijn/ tijdslijn maken................................................................................................... 5
1.2.3 Google maps/earth................................................................................................................... 5
1.2.4 Foto’s........................................................................................................................................ 5
1.3 tips bij demensie 1.......................................................................................................................... 6
2 Dimensie 2: psychologie................................................................................................. 7
2.1 theoretische toelichting.................................................................................................................. 7
2.2 methodieken en interventies bij demensie 2..................................................................................8
2.3 tips bij demensie 2.......................................................................................................................... 8
3 Dimensie 3: Interacties.................................................................................................. 9
3.1 theoretische toelichting.................................................................................................................. 9
3.1.1 basisuitgangspunt: van lineair oorzaak-gevolgdenken naar een circulaire kijk.........................9
3.1.2 basisbegrippen in het systeemdenken....................................................................................10
3.2 methodieken en interventies bij demensie 3................................................................................13
3.3 tips bij demensie 3........................................................................................................................ 14
3.4 Systeemtheoretische modellen en perspectieven.........................................................................14
3.4.1 Het communicatief perspectief van Watzlawick......................................................................14
3.4.2 Het structureel perspectief van Minuchin...............................................................................17
3.4.3 Het oplossingsgerichte perspectief (oplossingsgericht werken van de shazer, e.a.................21
3.4.4 Het narratief perspectief......................................................................................................... 22
4 Dimensie 4: de relationele ethiek.................................................................................24
4.1 theoretische toelichting................................................................................................................ 24
4.1.1 De samenhang tussen de vier dimensies................................................................................24
4.1.2 De context.............................................................................................................................. 25
4.1.3 De relationele ethiek: de balans van geven en ontvangen.....................................................25
4.1.4 Trangenerationeel perspectief................................................................................................ 26
4.1.5 Relationele betrouwbaarheid, zelfafbakening en zelfvalidatie................................................27
4.1.6 Loyaliteit................................................................................................................................. 27
4.1.7 Legaat en delegaat................................................................................................................. 31
4.1.8 Destructief recht en roulerende rekening...............................................................................32
4.1.9 Parentificatie........................................................................................................................... 34
4.2 Contextuele basisattitude............................................................................................................. 39
4.2.1 Inleiding.................................................................................................................................. 40
4.2.2 Meerzijdige partijdigheid......................................................................................................... 40
4.2.3 Verbindend werken................................................................................................................. 42
4.2.4 Erkennen................................................................................................................................ 42
4.2.5 Orientatie op relationele hulpbronnen....................................................................................43
4.2.6 Het belang van actie............................................................................................................... 43
4.3 Methodieken 4e dimensie.............................................................................................................. 43
,INLEIDING VAN HET VAK
Start: de relatie tussen mensen
Elke relatie heeft 4 lagen (4 dimensies)
Elke laag geeft inzichten over deze relatie
Grondlegger van deze kijk: Iván Böszörményi-Nagy
Nu nog steeds actueel én toepasbaar voor individuele en maatschappelijke uitdagingen
International conference on contextual therapy nog steeds actueel
Van knoop naar hoop
“Een relatie is een verbinding tussen jou en mij. Deze relatie ontstaat en wordt onderhouden
door ons, elk van ons. Hij is niet statisch. Je kan hem niet vastpakken. Wel maken. Of breken.”
(Reijersen Van Buuren, 2013, p46)
“De relatie verdient evenveel zorg, aandacht en onderhoud als jezelf. “ (Reijersen Van
Buuren, 2013,)
Vanuit 4 dimensies kijken = contextueel denken
- Dimensie 1: feiten
- Dimensie 2: psychologie
- Dimensie 3: interacties
- Dimensie 4: relationele ethiek
- Dimensie 5: de ontische dimensie
- Elke dimensie is even belangrijk
- Respect voor héél het cliëntsysteem, over minstens 3 generaties
- Elke theorie over het menselijk functioneren past er in
- Helpt om veel informatie over een cliënt te verzamelen én om lege gaatjes te vullen
- Helpt gemeenschappelijke taal in de hulpverlening
-
Gelaagd kijken
- Alle theorieën indachtig zijn
- Kijken naar de 4 dimensies samen
1 DIMENSIE 1: DE OBJECTIEVE FEITEN
, 1.1 THEORETISCHE TOELICHTING
- Alles in het leven wat zwart/wit is
- Alles wat objectiveerbaar is
- Geen beleving, interpretaties, veronderstellingen, hypothesen, waardering of
afkeuring,….
1.1.1 OPSOMMING
1. Biologisch/medisch kader
o Leeftijd
o Geboorte
o Dood
o Geslacht
o Seksuele oriëntatie
o Zwangerschap
o Gezondheid
o erfelijke ziekten
o Lichamelijke ziekten
o Huidige lichamelijke toestand
o Huidskleur
o Een psychiatrische diagnose of psychopathologie is geen feit! Blijft een
veronderstelling (2e dim)
2. Financieel/materieel kader
o arbeid en tewerkstelling
o (gezins)inkomen
o schulden
o scholingsgraad
o huisvesting
o Mobiliteitsmogelijkheden
o Materiele mogelijkheden
3. Wettelijk/juridisch kader
o Burgerlijk statuut
o Getrouwd/wettelijk samenwonend/alleenstaande/weduwe
o Kinderen ten laste (volgens de wet)
o Nationaliteit
o Voogdijschap
o Verblijfstatuut
o Veroordelingen
4. Economisch en ecologisch kader
o Ruimer dan materieel kader
o Hoog/laagconjunctuur (goede tijden, slechte tijden…)
o Socio-economische status
o Economische stromingen …
o Milieuomstandigheden
o Natuurrampen
o Klimaat
5. Sociologisch en cultureel kader
o Relatie- en samenlevingsvormen
o Kinderen
o Gender en de kijk hierop
o Migratieachtergrond en geschiedenis
