Samenvatting wereldoriëntatie 2.1

Cursus
deel 1

Hoofdstuk 1, België :
De Belgische maatschappij na 1945 :
Politiek debat Over hoe de samenleving er moet uitzien

Breuklijnen1 Verdelen samenleving

Welke breuklijnen zijn er?
1. Levensbeschouwelijke breuklijn :
→ Scheiding tussen kerk en staat
→ Drie zuilen (katholieke, socialistische en liberale)

Hadden voorstanders en tegenstanders Uiting in
schoolstrijd
→ Deze breuklijn komt nu minder voor dan vroeger
2. Sociaaleconomische breuklijn :
→ Sociale verhoudingen veranderen in 19e eeuw
→ Arbeiders staan tegenover burgerij
→ Einde WOII is er het sociaal pact

Sociale overlegmodel2
Verzorgingsstaat3
→ Langzaam evolueren tot actieve welvaartstaat4
3. Communautaire breuklijn :
→ Onenigheid over taal (Vlaanderen versus Wallonië)

Wat zijn enkele nieuwe breuklijnen?
 Vervuiling
 Vrede bewaren
 Vluchtelingen
 Vergrijzing
 Klimaat Macht verdelen over
 … mensen

Enkele politieke begrippen :
Politieke stelsels :
Democratie Autoritarisme
Hele volk aan de politieke Niet gebaseerd op instemming van
besluitvorming van het land direct5 de burgers. Een voorbeeld daarvan
of indirect6 deelneemt. Macht is de dictatuur.
wordt verkozen via het stemmen.
Begonnen in het oude Athene

1
= Conflicten of belangentegenstellingen
2
= Overleg tussen staat, werknemers en werkgevers
3
= De ‘staat’ staat in voor openbare orde en sociale voorzieningen
4
= Mensen minder afhankelijk maken van uitkeringen en langer laten werken
5
= Iedereen zit samen om beslissingen te nemen
6
= Niet iedereen zit samen zoals in België omdat er teveel volk is

1

,Staatsvormen :
Macht geografisch verdelen
Hoe?
1. Unitair :
→ Alles ligt in één stad
→ Bv. Nederland (Den Haag)
2. Federatie (bondsstaat) :
→ Land met deelstaten die eigen bevoegdheden hebben +
Federale regering
→ Afspraken zijn wetten (grondwet)
→ Bv. België
3. Confederatie (statenbond) :
→ Onafhankelijke landen die op een bepaald moment gaan
samenwerken
→ Afspraken in een verdrag
→ Bv. Voor hun leger

Scheiding der machten :
Wetgevende Parlement, raden, …  Maken wetten
macht  Controleren uitvoerende
macht
 Goedkeuren verdragen
 Onderzoeken
probleemsituaties
Uitvoerende Regering7  Bestuurt land
macht  Indienen
wetsonderwerpen
 Voert wetten uit
Rechterlijke Rechtbanken en hoven  Doet uitspraak over
macht geschillen

Grondwet :
= Geheel fundamentele rechtsregels

Wat staat er in?
 Bevoegdheidsverdeling
 Indeling en samenstelling van federale België
 Fundamentele rechten en vrijheden van de burgers

De verschillende bestuursniveaus :
Gemeenten :
Stad of gemeente :
België Veel steden en gemeenten (539) Verdeeld over
vijf provincies

Wat bepaald bij ons of het een gemeente of stad is?
7
= ministers, eerste minister en staatssecretarissen

2

, → Erfenis van Hollands bewind
→ Titel stad : Gebaseerd op onderscheid stedelijke agglomeraties en
platteland


Taken :
Zorg voor gemeentelijk belang + De verplichtingen die worden opgelegd

Instellingen :
Gemeenteraad College van burgemeester en schepen
→ Wetgevend orgaan → Uitvoerend orgaan
→ Rechtstreeks door bevolking → Schepenen gekozen door gemeenteraad
verkozen → Burgemeester staat boven hun
→ Bestuur gemeente → Kandidaat met meeste stemmen (=
→ Niet ontbonden worden Burgemeester8)
legislatuur (6j)

Andere belangrijke namen?
→ Gemeentesecretaris
→ Gemeenteontvanger
→ Politiecommissaris

Provincies :
Taken :
Nadruk op bestuur van streek

Instellingen :
Provincieraad Bestendige deputatie Gouverneur
→ Wetgevend orgaan → Uitvoerend orgaan → Verkozen door Vlaamse
→ Om de 6j verkozen door → Députés verkozen regering
bevolking provincieraad → Onbepaalde duur
→ Dagelijks bestuur provincie → Vertegenwoordigt federale
→ Bevoegdheden9 en
Vlaamse overheid

Besluit :
Beleidsniv Wetgevend Uitvoerend orgaan
eau orgaan
Provinciaa Provincieraad Bestendige deputatie
l
Gemeentel Gemeenteraad College van burgemeester en
ijk schepenen

Federaal België, gemeenschappen :
8
= Eerste burger van gemeente en heeft representatieve taak. Hij is ook hoofd van
gemeentelijke politie
9
= Rechterlijke instantie en administratief toezicht op gemeenten

3

, De federale staat krijgt vorm :
Vlamingen eisen culturele autonomie

Walen willen economische onafhankelijkheid

Wat gebeurde er in 1970?
→ Minister Eykens zorgt voor herziening grondwet
→ Drie cultuurgemeenschappen (Vlaamse raad, Franse en Duitse
Gemeenschapsraad)

Wat na 1970?
→ Nog staatshervormingen
Wat gebeurd er met België?
→ Federaal – Gemeenschap – Gewestelijk – Provinciaal – Gemeentelijk

Bevoegdheden :
Gemeenschappen verdeeld door taal

Met wat houden ze zich bezig?
 Cultuur
 Onderwijs
 Audiovisuele media
 Geneeskunde
 Gebruik van talen
 Wetenschappelijk onderzoek
 Internationale betrekkingen voor al deze materies

Geografische situering :




Besluit :
Beleidsniveau Wetgevend orgaan Uitvoerend orgaan
Vlaamse Vlaams parlement Vlaamse regering
gemeenschap
Franse Parlement van de Regering van de
gemeenschap Franstalige Franstalige
Gemeenschap Gemeenschap
Duitstalige Parlement van de Regering van de
gemeenschap Duitstalige Duitstalige
Gemeenschap Gemeenschap

Federaal België, gewesten :
Bevoegdheden :
Verdeeld door economie (grondgebied)

4