Samenvatting Genetica

Genetica
Deel 1: Mendel

Hoofdstuk 1: De eerste en tweede wet van Mendel

- 1ste wet = uniformiteitswet of gelijkvormigheidswet
 Alle individuen in de eerste generatie nakomelingen zijn gelijk v. uiterlijk voorkomen
de
- 2 wet = segregatiewet of splitsingswet
 Erfelijke eigenschappen w. bepaald door materiële factoren (= genen). Gedurende de
gametenvorming w. deze paren van elkaar gescheiden, zodat slechts één factor v/h
paar door een gameet kan w. overgedragen
 Factoren (genen) komen voor in paren



- Wat is genetica?
 Elke lichaamscel (= somatische cel  diploïde) bevat een "blauwdruk" (= alle
informatie waaruit de somatische cel bestaat en dus hoe individu eruit ziet,…) met
instructies over:
 hoe een individu (bv. dier) er moet uitzien
 hoe een individu zich moet gedragen
 …
 Chromosomen = dragers v. genetische informatie
o Door samensmelting v. zaadcel met eicel komen alle
chromosomen in tweevoud voor (bij geslachtelijke
voortplanting)
 1 allel (gen) komt van elke ouder (=> gepaard)
 Allel info kan verschillen van het ene chromosoom ten opzicht van het
andere
 chromosomen zijn de dragers van deze
genen
 geslachtschromosomen:
 mannelijk: XY
 vrouwelijk: XX
 autosomale chromosomen
 = alle chromosomen buiten
de geslachtschromosomen



- Begrippen 1
 geslachtelijke <-> ongeslachtelijke voortplanting
 geslachtelijke voortplanting
 gescheiden geslachten die samensmelten
o reproductiecellen w. geproduceerd
 ongeslachtelijke voortplanting
 geen twee gescheiden geslachten die
samensmelten
 uit 1 individu ontstaat er een nieuw individu

1

,  gameet (eicel en/of zaadcel  ontstaat uit meiose)
 1 cellig stadium  haploïde  1n chromosomen
 zygoot (= samensmelting v. zaadcel met eicel = bevruchte eicel)
 = 1 cellig stadium = diploïd  alle info in 2-voud aanwezig: 2n chromosomen
 haploïd <-> diploïd
 chromosoom Cobon

Baseparen bevatten de genetische
informatie

- Ongeslachtelijke voortplanting
 Vermenigvuldiging van cellen door mitotische celdeling
 Somatische cel  mitotische celdeling = kopie maken v. (neemt
exponentieel toe)  nieuw individu
 Genetische info v. nakomelingen is volledig identiek aan de ouder




 Vorming van knollen (aardappelen) en bollen (tulpen)




Knol  stengels uit knol  meerdere knollen door stolonen (uitlopers) ondergronds door een
mitotische celdeling  meerdere knollen = meerdere aardappelen

Bollen  stengel groeit  meerdere bollen  meerdere tulpen



 Weefselkweek – in vitro cultuur

Voedingsbodem = ageerbodem op petrischaal
+ plant die steriel gemaakt is: blad daarvan
nemen (= samenhang v. somatische cellen ) 
blad enten op petrischaal  goede
omgevingsomstandigheden  nieuwe planten
groeien = identiek aan uitgansmateriaal 2

,  Stekken van planten

Stuk stengel met blad  onder geconditioneerde
omstandigheden in water  wortels ontwikkelen
 in potgrond uitplanten  nieuwe planten

= ongeslachtelijke voortplanting

- Sommige planten makkelijk andere niet
o Bv. buxus



 Uitlopers bovengronds en wortelstok ondergronds




Bovengrondse uitloper bv. aardbei

- Einde uitloper ontstaat knop  bladeren ontwikkelen + wortels  wortels ontwikkelen
zich in de grond  afknippen = nieuwe plant
- 1plant  verschillende uitlopers

Ondergrondse uitloper (= wortelstok) bv. meiklokje

- Stolonen ondergronds vormen  snel plaats innemen




 Samenvatting van ongeslachtelijke voortplanting


Deling


3

, bollen



knollen
- Aantal chromosomen voor verschillende soorten
 Diploïde = dubbel aantal chromosomen (2n)
 Haploïd = enkel aantal chromosomen (n)
 Aantal chromosomen dicht bij elkaar  mogelijkheid tot paren bv. ezel + paard


SOORT DIPLOID # HAPLOID #
RUND 60 30
VARKEN 38 19
SCHAAP 54 27
PAARD 64 32
MENS 46 23
KUIKEN 78 39
GEIT 60 30
EZEL 62 31

- Begrippen 2
 Chromosomen
 = dragers v. kenmerken
 Op een chromosoom ligt het kenmerk/gen
 = straat
 Allel
 = invulling/inhoud v. kenmerk
 Bv. zwartbonte of roodbonte vachtkleur
 gen
 = kenmerken
 Bv. vachtkleur
 Locus
 = huisnummer op chromosoom..
 Is een plaats op de (straat) chromosoom
 Op locus kunnen genen staan en in de genen staat het allel
 genotype <-> fenotype
 genotype
 = hoe de genetische informatie ook werkelijk vastligt op locus
 = beschrijving v/d allelen die aanwezig zijn
o Allelen vaak in 2-voud aanwezig (geslachtelijke
voortplanting) = 2 allelen

4