Publiek management hoofdstuk 1 t/m 7:
Dit document bevat samenvattingen van deze hoofdstukken uit het boek van publiek
management (van Noort, 2018):
- Hoofdstuk 1: dilemma’s van publieke managers
- Hoofdstuk 2: politiek-bestuurlijke en maatschappelijke ontwikkelingen
- Hoofdstuk 3: Interorganisationele netwerken in publiek management
- Hoofdstuk 4: organisatiestructuur
- Hoofdstuk 5: motivaties en integriteit
- Hoofdstuk 6: netwerkmanagement
- Hoofdstuk 7: coproductie
Belangrijke aspecten van de waardensets van Hood
Hood onderscheidt 3 soorten waardensets voor publieke
organisaties.
Sigma: doeltreffend en efficiënt
- doelgericht, effectiviteit, zuinigheid en efficiëntie.
Theta: betrouwbaar en rechtvaardig
- betrouwbaarheid, rechtmatigheid en integriteit.
Lambda: robuust en veerkrachtig
- veerkracht, responsiviteit en flexibiliteit.
H1 Dilemma’s van publieke managers
- Publiek management: alle activiteiten van leidinggevenden van
publieke organisaties om die organisaties te beheersen, te sturen en te
veranderen.
- Publieke manager: leidinggevende van publieke organisaties.
- Publieke organisatie: organisatie met publiekrechtelijke grondslag,
publiekrechtelijke bevoegdheden, een publieke taak, financiering uit de
algemene middelen en publieke verantwoording.
- Centralisatie v.s. decentralisatie
- Verschil managers en leiders:
managers zijn beheerders van de organisatie en zorgen ervoor
dat processen goed geregeld zijn en alles en iedereen goed
functioneert en dat de zaken goed lopen.
Leiders sturen meer en dragen een visie uit.
Formele leider:
o Doelgericht leiden
o Leider met formeel mandaat om andere medewerkers aan te sturen
o Verantwoordelijk voor functioneren organisatie
,Informele leider:
o Ter ondersteuning van formele leider
o Probeert functioneren van organisatie te beïnvloeden, heeft geen
formeel mandaat.
Doelstellingen:
o Wat wil de organisatie bereiken? Wat is de missie van de organisatie?
- Lijnmanagement bestaat uit operationeel managers (die de
medewerkers aansturen die het primaire proces uitvoeren) en de
managementlagen (die hiërarchisch boven de operationeel managers
staan, dat wil zeggen de tactische en strategische managers).
Tegenovergestelde van horizontaal management.
Onder het maatschappelijk middenveld vallen organisaties met een
privaatrechtelijke grondslag en een publieke taak.
Drie soorten managers:
1. Strategische- hoogste leidinggevenden, sturen en nemen
beslissingen. Bepalen strategie waarmee de doelen behaald kunnen
worden. Eindverantwoordelijken.
2. Tactische- verbindende schakel tussen top en uitvoerende niveau
3. Operationele, zijn vaak bezig met beheersen van organisatie en
staan dichtbij burgers en geven leiding aan medewerkers.
Operationele managers houden zich bezig met dagelijkse gang van
zaken.
Spanningen waarmee publieke managers te maken krijgen:
1. Autonomie v.s. beheersing
2. Differentiatie v.s. integratie
NPM (New public management): verzamelterm voor alle pogingen de
publieke sector op een meer bedrijfsmatige manier te managen.
- Valt samen met de sigma-waarden.
- Privatisering, decentralisatie en actief meedenkende burgers.
, H2 politiek-bestuurlijke en maatschappelijke ontwikkelingen
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat (centraal gezag).
Het huis van Thorbecke onderscheidt:
1. Rijk
2. Provincie
3. Gemeente
- Thorbecke staat bekend om het beschrijven van de bestuurlijke
verhoudingen in Nederland (o.a. decentralisatie en centralisatie).
Nederland veranderde van een nachtwakersstaat (overheid verzorgt alleen
de veiligheid voor burgers en de handhaving van de openbare orde, maar
verder verzorgt de overheid de burgers niet) in een verzorgingsstaat (de
staat verzorgt als het ware het volk op gebieden als welzijn, scholing,
financiën etc.). Vanaf de twintigste eeuw heeft Nederland te maken met een
terugtredende overheid, er ontstaat een soort participatiesamenleving,
waarin burgers meer zelf hun verantwoordelijkheden nemen en de overheid
steeds minder bemoeit met de economie en de burgers van haar land.
Processen die zorgen voor een terugtredende overheid:
o Privatisering – organisaties gaan van overheidsniveau naar
marktniveau
o Deregulering
o Verzelfstandiging
o Individualisering
Nederland is dus een netwerksamenleving geworden: de samenleving is
gebaseerd op netwerken i.p.v. het centrale, hiërarchische bestuur.
- ZBO (zelfstandig bestuursorgaan): organisatie van de overheid die
overheidstaken uitvoert, maar niet onder direct gezag van een
ministerie valt. Bijvoorbeeld: UWV.
- Medialogica: alles wat in de media komt en waar naar gekeken en
geluisterd wordt is het nieuws. In de samenleving worden problemen
ook geframed: boodschappen worden gelabeld waardoor specifieke
elementen worden uitgelicht.
- Multi level governance: meerdere bestuurslagen (op verschillende
niveaus) zijn betrokken bij een probleem.
- Populisme ontstaat in de politiek.
- Diplomademocratie: gaat uit van een democratisch bestuur waarbij
uitsluitend hoogopgeleiden in de politiek zitten.
Dit document bevat samenvattingen van deze hoofdstukken uit het boek van publiek
management (van Noort, 2018):
- Hoofdstuk 1: dilemma’s van publieke managers
- Hoofdstuk 2: politiek-bestuurlijke en maatschappelijke ontwikkelingen
- Hoofdstuk 3: Interorganisationele netwerken in publiek management
- Hoofdstuk 4: organisatiestructuur
- Hoofdstuk 5: motivaties en integriteit
- Hoofdstuk 6: netwerkmanagement
- Hoofdstuk 7: coproductie
Belangrijke aspecten van de waardensets van Hood
Hood onderscheidt 3 soorten waardensets voor publieke
organisaties.
Sigma: doeltreffend en efficiënt
- doelgericht, effectiviteit, zuinigheid en efficiëntie.
Theta: betrouwbaar en rechtvaardig
- betrouwbaarheid, rechtmatigheid en integriteit.
Lambda: robuust en veerkrachtig
- veerkracht, responsiviteit en flexibiliteit.
H1 Dilemma’s van publieke managers
- Publiek management: alle activiteiten van leidinggevenden van
publieke organisaties om die organisaties te beheersen, te sturen en te
veranderen.
- Publieke manager: leidinggevende van publieke organisaties.
- Publieke organisatie: organisatie met publiekrechtelijke grondslag,
publiekrechtelijke bevoegdheden, een publieke taak, financiering uit de
algemene middelen en publieke verantwoording.
- Centralisatie v.s. decentralisatie
- Verschil managers en leiders:
managers zijn beheerders van de organisatie en zorgen ervoor
dat processen goed geregeld zijn en alles en iedereen goed
functioneert en dat de zaken goed lopen.
Leiders sturen meer en dragen een visie uit.
Formele leider:
o Doelgericht leiden
o Leider met formeel mandaat om andere medewerkers aan te sturen
o Verantwoordelijk voor functioneren organisatie
,Informele leider:
o Ter ondersteuning van formele leider
o Probeert functioneren van organisatie te beïnvloeden, heeft geen
formeel mandaat.
Doelstellingen:
o Wat wil de organisatie bereiken? Wat is de missie van de organisatie?
- Lijnmanagement bestaat uit operationeel managers (die de
medewerkers aansturen die het primaire proces uitvoeren) en de
managementlagen (die hiërarchisch boven de operationeel managers
staan, dat wil zeggen de tactische en strategische managers).
Tegenovergestelde van horizontaal management.
Onder het maatschappelijk middenveld vallen organisaties met een
privaatrechtelijke grondslag en een publieke taak.
Drie soorten managers:
1. Strategische- hoogste leidinggevenden, sturen en nemen
beslissingen. Bepalen strategie waarmee de doelen behaald kunnen
worden. Eindverantwoordelijken.
2. Tactische- verbindende schakel tussen top en uitvoerende niveau
3. Operationele, zijn vaak bezig met beheersen van organisatie en
staan dichtbij burgers en geven leiding aan medewerkers.
Operationele managers houden zich bezig met dagelijkse gang van
zaken.
Spanningen waarmee publieke managers te maken krijgen:
1. Autonomie v.s. beheersing
2. Differentiatie v.s. integratie
NPM (New public management): verzamelterm voor alle pogingen de
publieke sector op een meer bedrijfsmatige manier te managen.
- Valt samen met de sigma-waarden.
- Privatisering, decentralisatie en actief meedenkende burgers.
, H2 politiek-bestuurlijke en maatschappelijke ontwikkelingen
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat (centraal gezag).
Het huis van Thorbecke onderscheidt:
1. Rijk
2. Provincie
3. Gemeente
- Thorbecke staat bekend om het beschrijven van de bestuurlijke
verhoudingen in Nederland (o.a. decentralisatie en centralisatie).
Nederland veranderde van een nachtwakersstaat (overheid verzorgt alleen
de veiligheid voor burgers en de handhaving van de openbare orde, maar
verder verzorgt de overheid de burgers niet) in een verzorgingsstaat (de
staat verzorgt als het ware het volk op gebieden als welzijn, scholing,
financiën etc.). Vanaf de twintigste eeuw heeft Nederland te maken met een
terugtredende overheid, er ontstaat een soort participatiesamenleving,
waarin burgers meer zelf hun verantwoordelijkheden nemen en de overheid
steeds minder bemoeit met de economie en de burgers van haar land.
Processen die zorgen voor een terugtredende overheid:
o Privatisering – organisaties gaan van overheidsniveau naar
marktniveau
o Deregulering
o Verzelfstandiging
o Individualisering
Nederland is dus een netwerksamenleving geworden: de samenleving is
gebaseerd op netwerken i.p.v. het centrale, hiërarchische bestuur.
- ZBO (zelfstandig bestuursorgaan): organisatie van de overheid die
overheidstaken uitvoert, maar niet onder direct gezag van een
ministerie valt. Bijvoorbeeld: UWV.
- Medialogica: alles wat in de media komt en waar naar gekeken en
geluisterd wordt is het nieuws. In de samenleving worden problemen
ook geframed: boodschappen worden gelabeld waardoor specifieke
elementen worden uitgelicht.
- Multi level governance: meerdere bestuurslagen (op verschillende
niveaus) zijn betrokken bij een probleem.
- Populisme ontstaat in de politiek.
- Diplomademocratie: gaat uit van een democratisch bestuur waarbij
uitsluitend hoogopgeleiden in de politiek zitten.
