Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen
Inhoud
Hoofdstuk 1. Introductie................................................................................................................................. 2
Hoofdstuk 2. Classificatie, diagnostiek en epidemiologie ............................................................................... 5
Hoofdstuk 5. Slaapstoornissen en slaapproblemen ..................................................................................... 13
Hoofdstuk 7. Gehechtheid en hechtingsstoornissen .................................................................................... 23
, Hoofdstuk 1. Introductie
Kinderen met psychische problemen waar zijzelf / hun omgeving last van hebben. Wat is er met hen aan de
hand? Hoe is dat zo gekomen? Hoe kunnen we hen helpen. Dit boek geeft antwoord op die vraag:
Beschrijving normale ontwikkeling op dat gebied
Wat er misgaat als een kind een psychische stoornis heeft (rol erfelijkheid / opvoeding / omgeving)
Hoe die stoornis behandeld kan worden (inzet opvoeding / omgeving)
Hoe gaat het verder met deze kinderen
§ 1.1. Ontwikkelingspsychopathologie
Ontwikkelingspsychologie: wetenschappelijke discipline die onderzoekt hoe psychische stoornissen
ontstaan en zich ontwikkelen (integratieve benadering, gebruikmakend van verschillende wetenschappelijke
disciplines). Dit is niet hetzelfde als psychiatrie: medische discipline die zich bezighoudt met onderzoek,
diagnose en benadeling van psychische stoornissen.
Omdat veel factoren ene rol spelen worden verschillende inzichten gebruikt:
Ontwikkelingspsychologie (normale ontwikkeling)
Klinische psychologie (afwijkende ontwikkeling)
Pedagogie (opvoeding)
Kinderpsychiatrie (psychiatrische ziekten)
Biologie (erfelijkheid en lichamelijke rijping
Sociologie (maatschappelijke processen)
Antropologie (culturele normen en waarden)
Epidemiologie (voorkomen van ziekten en stoornissen)
Psychische stoornissen zijn niet psychiatrisch (in verband gebracht met opnames/medicijnen), kinderen met
psychische aandoeningen hebben op een aantal vlakken moeite zich ‘normaal’ te gedragen maar de
meesten hoeven niet opgenomen te worden.
Normaal is een tijd en plaats gebonden begrip, gedrag dat volgens Nederlandse normen, waarden en
verwachtingen niet teveel afwijkt van gemiddelden (anderen landen kunnen daar anders tegenaan kijken).
Belangrijke thema’s in de ontwikkelingspsychopathologie:
Vroeger en nu
Gedragsmogelijkheden worden complexer naarmate je ouder wordt, meer vaardigheden beheerst,
betere impulsbeheersing, emotieregulatie, beter nadenken, plannen en gevolg van gedrag overzien.
Hierbij spelen naast actuele verwachtingen en eisen die worden gesteld ook vroegere ervaringen een rol
(vroeger gepetst: plagerijtjes negatief interpreteren / leren dat het anders bedoeld kan zijn, dan kan het
anders terugkijken op het verleden). Herinneringen beïnvloeden waarneming, andersom beïnvloeden
ervaringen ook weer herinneringen: eindeloze wisselwerking. Leren andere kijk op het verleden aan te
reiken. Hier: uitgangspunt de theorie van ontwikkelingsopgaven om normale ontwikkeling te beschrijven
(leeftijdgebonden bv. veilige hechting, leren omgaan met leeftijdsgenootjes). Voor elke opgave zijn
vaardigheden nodig, wanneer deze niet goed zijn ontwikkeld kan dat tot problemen leiden. Of dit lukt is
niet alleen afhankelijk van het kind maar ook van bv. de opvoedingsvaardigheden van ouders (taken).
Een dynamisch gezichtpunt
Benadrukken ‘ontwikkeling’, niet/wel hebben stoornis niet de focus maar in wisselende mate en onder
verschillende omstandigheden er meer of minder last van hebben van die ‘afwijkende’ gedragingen. Ook
kan gedrag in een bepaalde fase normale zijn en op latere leeftijd abnormaal worden (bv. angst voor
scheiding bij 1 of bij 10 jaar, of geen scheidingswand bij 1 jaar). Of we gedrag normaal of wenselijk
vinden, hangt dus samen met de ontwikkelingsopgave die een kind op een bepaald leeftijd heeft.
Een uniek individu met unieke ervaringen
Verschillende factoren beïnvloeden op verschillende momenten het gedrag
Inhoud
Hoofdstuk 1. Introductie................................................................................................................................. 2
Hoofdstuk 2. Classificatie, diagnostiek en epidemiologie ............................................................................... 5
Hoofdstuk 5. Slaapstoornissen en slaapproblemen ..................................................................................... 13
Hoofdstuk 7. Gehechtheid en hechtingsstoornissen .................................................................................... 23
, Hoofdstuk 1. Introductie
Kinderen met psychische problemen waar zijzelf / hun omgeving last van hebben. Wat is er met hen aan de
hand? Hoe is dat zo gekomen? Hoe kunnen we hen helpen. Dit boek geeft antwoord op die vraag:
Beschrijving normale ontwikkeling op dat gebied
Wat er misgaat als een kind een psychische stoornis heeft (rol erfelijkheid / opvoeding / omgeving)
Hoe die stoornis behandeld kan worden (inzet opvoeding / omgeving)
Hoe gaat het verder met deze kinderen
§ 1.1. Ontwikkelingspsychopathologie
Ontwikkelingspsychologie: wetenschappelijke discipline die onderzoekt hoe psychische stoornissen
ontstaan en zich ontwikkelen (integratieve benadering, gebruikmakend van verschillende wetenschappelijke
disciplines). Dit is niet hetzelfde als psychiatrie: medische discipline die zich bezighoudt met onderzoek,
diagnose en benadeling van psychische stoornissen.
Omdat veel factoren ene rol spelen worden verschillende inzichten gebruikt:
Ontwikkelingspsychologie (normale ontwikkeling)
Klinische psychologie (afwijkende ontwikkeling)
Pedagogie (opvoeding)
Kinderpsychiatrie (psychiatrische ziekten)
Biologie (erfelijkheid en lichamelijke rijping
Sociologie (maatschappelijke processen)
Antropologie (culturele normen en waarden)
Epidemiologie (voorkomen van ziekten en stoornissen)
Psychische stoornissen zijn niet psychiatrisch (in verband gebracht met opnames/medicijnen), kinderen met
psychische aandoeningen hebben op een aantal vlakken moeite zich ‘normaal’ te gedragen maar de
meesten hoeven niet opgenomen te worden.
Normaal is een tijd en plaats gebonden begrip, gedrag dat volgens Nederlandse normen, waarden en
verwachtingen niet teveel afwijkt van gemiddelden (anderen landen kunnen daar anders tegenaan kijken).
Belangrijke thema’s in de ontwikkelingspsychopathologie:
Vroeger en nu
Gedragsmogelijkheden worden complexer naarmate je ouder wordt, meer vaardigheden beheerst,
betere impulsbeheersing, emotieregulatie, beter nadenken, plannen en gevolg van gedrag overzien.
Hierbij spelen naast actuele verwachtingen en eisen die worden gesteld ook vroegere ervaringen een rol
(vroeger gepetst: plagerijtjes negatief interpreteren / leren dat het anders bedoeld kan zijn, dan kan het
anders terugkijken op het verleden). Herinneringen beïnvloeden waarneming, andersom beïnvloeden
ervaringen ook weer herinneringen: eindeloze wisselwerking. Leren andere kijk op het verleden aan te
reiken. Hier: uitgangspunt de theorie van ontwikkelingsopgaven om normale ontwikkeling te beschrijven
(leeftijdgebonden bv. veilige hechting, leren omgaan met leeftijdsgenootjes). Voor elke opgave zijn
vaardigheden nodig, wanneer deze niet goed zijn ontwikkeld kan dat tot problemen leiden. Of dit lukt is
niet alleen afhankelijk van het kind maar ook van bv. de opvoedingsvaardigheden van ouders (taken).
Een dynamisch gezichtpunt
Benadrukken ‘ontwikkeling’, niet/wel hebben stoornis niet de focus maar in wisselende mate en onder
verschillende omstandigheden er meer of minder last van hebben van die ‘afwijkende’ gedragingen. Ook
kan gedrag in een bepaalde fase normale zijn en op latere leeftijd abnormaal worden (bv. angst voor
scheiding bij 1 of bij 10 jaar, of geen scheidingswand bij 1 jaar). Of we gedrag normaal of wenselijk
vinden, hangt dus samen met de ontwikkelingsopgave die een kind op een bepaald leeftijd heeft.
Een uniek individu met unieke ervaringen
Verschillende factoren beïnvloeden op verschillende momenten het gedrag
