ZSA Sepsis
NTVG Sepsis: nieuwe inzichten, nieuwe definitie
Kernpunten
- De incidentie van sepsis stijgt onder meer door vergrijzing van de bevolking,
toenemend gebruik van immuunsuppressiva en antibioticaresistentie. De overleving
van patiënten met sepsis is sterk verbeterd, mede door de steeds beter wordende
zorg op de IC en implementatie van evicencebased richtlijnen.
- Sepsis wordt sinds 2016 gedefinieerd als levensbedreigend orgaanfalen dat
wordt veroorzaakt door een
ontregelde respons van de gastheer
op een infectie. De ‘Sequential organ
failure assessment’(SOFA)-score kan
gebruikt worden om de mate van
orgaanfalen te schatten.
Inleiding
Sepsis is een klinisch syndroom dat
gekenmerkt wordt door levensbedreigende
orgaanschade die veroorzaakt wordt door
de schadelijke respons van de gastheer op
binnendringende micro-organismen of hun
toxinen. Nagenoeg elke infectie kan
resulteren in sepsis.
De incidentie van sepsis stijgt, onder meer door de vergrijzende bevolking,
toenemend gebruik van immuunsuppressiva en antibioticaresistentie. De overleving
van patiënten met sepsis is de laatste jaren sterk verbeterd, wat mede te danken is
aan steeds beter wordende zorg op de IC en implementatie van de internationale
behandelrichtlijnen voor sepsis van de ‘Surviving sepsis campaign’. Toch blijft sepsis
de meest voorkomende oorzaak van overlijden van patiënten in het ziekenhuis.
Patiënten die sepsis overleven hebben daarna een verhoogd risico op sterfte en op
cognitieve en functionele disfunctie.
Nieuwe definitie voor sepsis in perspectief
Voorheen gebruikte we SIRS als definitie: ‘een aangetoonde infectie of een sterk
vermoeden daarop plus de systemische respons op de infectie’. Op deze definitie
kwam veel kritiek. Zo is SIRS zeker niet specifiek voor sepsis: niet-infectieziekten zoals
trauma, pancreatitis of brandwonden zullen ook vaak gepaard gaan met een SIRS-
reactie. Bovendien voldoen patiënten al snel aan deze criteria; bij een simpele
verkoudheid zijn vaak al 2 SIRS-criteria aanwezig.
Volgens de nieuwe, derde internationale consensusdefi- nitie uit 2016 wordt
sepsis gedefinieerd als ‘levensbedrei- gend orgaanfalen veroorzaakt door een
ontregelde res- pons van de gastheer op een infectie’ (zie uitleg). Met deze nieuwe
definitie worden patiënten geïdentificeerd met een verhoogd risico op sterfte die
ziekenhuisopname en directe behandeling nodig hebben.
, SOFA, de score voor orgaanfalen
De ‘Sequential organ failure assess-
ment’-score, afgekort als SOFA-score,
kan op de IC gebruikt worden om de
mate van orgaanfalen te schatten. De
onderdelen van deze samengestelde
score geven een indruk van de adem-
haling, de bloedsomloop, de
leverfunctie, het stollings- systeem, de
nierfunctie en de neurologische
toestand (tabel 1).
Een hogere SOFA-score is
gecorreleerd met een groter risico op
overlijden. Bij sepsis moet er sprake zijn
van een toename van de totale SOFA-
score met ten minste 2 punten. Vaak
zullen patiënten met sepsis echter het
eerst gezien worden in de eerste lijn, op
de SEH of op de verpleegafdeling. Dan
kan gebruikgemaakt worden van de
‘quick SOFA’(qSOFA)-score, die
bestaat uit 3 eenvoudig te meten
parameters: ademhalingsfrequentie ≥
22/min, een veranderd bewustzijn en
een systolische bloeddruk ≤ 100 mmHg
(zie tabel 1). Patiënten met een
bewezen infectie of aanwijzingen
daarvoor die voldoen aan deze 3
criteria, hebben een verhoogd risico op
een slechte uitkomst en hebben
waarschijnlijk baat bij intensieve zorg.
Septische shock wordt
gedefinieerd als sepsis waarbij
vasopressoren nodig zijn om de
bloeddruk op peil te houden en waarbij
de lactaatconcentratie verhoogd is, in
afwezigheid van andere oorzaken voor
shock, zoals hypovolemie.
Een groot verschil met de
voorgaande definities is dat de herziene
sepsiscriteria voor het eerst
gevalideerd zijn in grote
patiëntencohorten. Als bij patiënten
buiten de IC een sepsis vermoed wordt,
is de voorspellende waarde van de
NTVG Sepsis: nieuwe inzichten, nieuwe definitie
Kernpunten
- De incidentie van sepsis stijgt onder meer door vergrijzing van de bevolking,
toenemend gebruik van immuunsuppressiva en antibioticaresistentie. De overleving
van patiënten met sepsis is sterk verbeterd, mede door de steeds beter wordende
zorg op de IC en implementatie van evicencebased richtlijnen.
- Sepsis wordt sinds 2016 gedefinieerd als levensbedreigend orgaanfalen dat
wordt veroorzaakt door een
ontregelde respons van de gastheer
op een infectie. De ‘Sequential organ
failure assessment’(SOFA)-score kan
gebruikt worden om de mate van
orgaanfalen te schatten.
Inleiding
Sepsis is een klinisch syndroom dat
gekenmerkt wordt door levensbedreigende
orgaanschade die veroorzaakt wordt door
de schadelijke respons van de gastheer op
binnendringende micro-organismen of hun
toxinen. Nagenoeg elke infectie kan
resulteren in sepsis.
De incidentie van sepsis stijgt, onder meer door de vergrijzende bevolking,
toenemend gebruik van immuunsuppressiva en antibioticaresistentie. De overleving
van patiënten met sepsis is de laatste jaren sterk verbeterd, wat mede te danken is
aan steeds beter wordende zorg op de IC en implementatie van de internationale
behandelrichtlijnen voor sepsis van de ‘Surviving sepsis campaign’. Toch blijft sepsis
de meest voorkomende oorzaak van overlijden van patiënten in het ziekenhuis.
Patiënten die sepsis overleven hebben daarna een verhoogd risico op sterfte en op
cognitieve en functionele disfunctie.
Nieuwe definitie voor sepsis in perspectief
Voorheen gebruikte we SIRS als definitie: ‘een aangetoonde infectie of een sterk
vermoeden daarop plus de systemische respons op de infectie’. Op deze definitie
kwam veel kritiek. Zo is SIRS zeker niet specifiek voor sepsis: niet-infectieziekten zoals
trauma, pancreatitis of brandwonden zullen ook vaak gepaard gaan met een SIRS-
reactie. Bovendien voldoen patiënten al snel aan deze criteria; bij een simpele
verkoudheid zijn vaak al 2 SIRS-criteria aanwezig.
Volgens de nieuwe, derde internationale consensusdefi- nitie uit 2016 wordt
sepsis gedefinieerd als ‘levensbedrei- gend orgaanfalen veroorzaakt door een
ontregelde res- pons van de gastheer op een infectie’ (zie uitleg). Met deze nieuwe
definitie worden patiënten geïdentificeerd met een verhoogd risico op sterfte die
ziekenhuisopname en directe behandeling nodig hebben.
, SOFA, de score voor orgaanfalen
De ‘Sequential organ failure assess-
ment’-score, afgekort als SOFA-score,
kan op de IC gebruikt worden om de
mate van orgaanfalen te schatten. De
onderdelen van deze samengestelde
score geven een indruk van de adem-
haling, de bloedsomloop, de
leverfunctie, het stollings- systeem, de
nierfunctie en de neurologische
toestand (tabel 1).
Een hogere SOFA-score is
gecorreleerd met een groter risico op
overlijden. Bij sepsis moet er sprake zijn
van een toename van de totale SOFA-
score met ten minste 2 punten. Vaak
zullen patiënten met sepsis echter het
eerst gezien worden in de eerste lijn, op
de SEH of op de verpleegafdeling. Dan
kan gebruikgemaakt worden van de
‘quick SOFA’(qSOFA)-score, die
bestaat uit 3 eenvoudig te meten
parameters: ademhalingsfrequentie ≥
22/min, een veranderd bewustzijn en
een systolische bloeddruk ≤ 100 mmHg
(zie tabel 1). Patiënten met een
bewezen infectie of aanwijzingen
daarvoor die voldoen aan deze 3
criteria, hebben een verhoogd risico op
een slechte uitkomst en hebben
waarschijnlijk baat bij intensieve zorg.
Septische shock wordt
gedefinieerd als sepsis waarbij
vasopressoren nodig zijn om de
bloeddruk op peil te houden en waarbij
de lactaatconcentratie verhoogd is, in
afwezigheid van andere oorzaken voor
shock, zoals hypovolemie.
Een groot verschil met de
voorgaande definities is dat de herziene
sepsiscriteria voor het eerst
gevalideerd zijn in grote
patiëntencohorten. Als bij patiënten
buiten de IC een sepsis vermoed wordt,
is de voorspellende waarde van de
