Kennistoets Thema 10
College 1: Pathofysiologie & Diagnostiek bij COPD
Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD): veelvoorkomend, te voorkomen en
behandelbaar
Verandering in 4 verschillende compartimenten van de longen centrale luchtwegen,
perifere luchtwegen, longparenchym (weefsel dat zorgt voor de functie van de longen) en
de vascularisatie (doorbloeding) van de luchtwegen
Verminderde luchtstroom door infiltratie van ontstekingscellen in de kleine luchtwegen en
veranderingen en verdikkingen van de bronchuswanden
KENMERKEN:
- Persisterende luchtwegklachten en luchtstroombeperkingen
- Gaat vaak gepaard met periodes van acute verslechtering van
de luchtwegproblemen = exacerbaties
- Vaak naast COPD nog sprake van een ander ziektebeeld wat
de mortaliteit (vatbaarheid van mensen om te sterven aan een
ziekte) en morbiditeit (prevalentie van de ziekte in een
bepaalde populatie) verhoogd
- Vooral problemen in de expiratie (uitademing) -> lucht kan
niet goed naar buiten stromen waardoor het achterblijft in de
longblaasjes = air trapping
OORZAKEN:
- Grootste risico op COPD is roken of meeroken
- Omgevingsfactoren zoals luchtwegvervuiling, luchtverontreiniging of blootstelling aan een
significante hoeveelheid van schadelijke deeltjes of gassen in binnen- of buitenmilieu
- Erfelijke eigenschappen/ erfelijke ziekten (tekort aan het eiwit alpha 1) -> Wanneer er een
tekort aan dit eiwit is, wordt de infectie onvoldoende bestreden en kan er schade aan de
longen ontstaan
- Astma, longontsteking, andere longziekten waardoor de longen beschadigd raken en COPD
ontwikkeld kan worden
- Ongezonde levensstijl
SYMPTOMEN:
- Hoesten
- Kortademigheid (door te lage saturatie)
- Benauwdheid (dyspneu)
- Verhoogde sputum productie
- Snel vermoeid door minder zuurstof
- Verhoogde basaal metabolisme (stofwisseling)
- Eten kost zoveel energie dat het vermeden gaat worden en ze gaan afvallen -> nog minder
energie, op een gegeven moment wordt het hart overbelast wat kan leiden tot hartfalen
- Wheezing (fluitend geluid bij expiratie) waardoor mensen vaak met lippen op elkaar gaan
uitademen
- Verlengde expiratie tijd
,- Afname spierkracht en verminderde conditie door het stoppen met bewegen (atrofie)
2 vormen van COPD
Kunnen tegelijkertijd voorkomen maar de ene vorm erger dan de andere, verschillend
per persoon
- Chronische bronchitis: chronische ontsteking van bronchiën wat zorgt voor een obstructie
(vernauwing) in de luchtwegen waardoor (uit)ademen moeilijker gaat, er wordt meer slijm
aangemaakt
(ACBT)
- Longemfyseem: Er is sprake van verlies van alveoli (longblaasjes) en alveolaire banden
waardoor de alveolaire ruimtes steeds groter worden wat een verminderde elastische
kracht veroorzaakt longen worden steeds slapper = emfyseem -> dit leidt tot obstructie,
air trapping (achterblijven van lucht in de longen) en uiteindelijk hyperinflatie: de
hoeveelheid lucht die gevangen zit in de longen wordt steeds groter waardoor de
longblaasjes als het waren worden opgeblazen.
(Pursed lips breathing)
Dit proces zal steeds erger worden en ook aanhouden na het stoppen met roken (het zal
dan wel minder snel erger worden)
ANATOMIE
De luchtpijp vertakt zich in 2 delen (2 bronchiën). Deze vertakkingen worden steeds kleiner
en eindigen uiteindelijk in de longblaasjes. Longblaasjes nemen zuurstof op en geven dit af
het bloed. Als longblaasjes kapotgaan kunnen deze niet meer herstellen en kan er minder
zuurstof in het lichaam opgenomen worden, wat een gevoel van ademtekort veroorzaakt.
Vanaf ongeveer de 15e vertakking vindt er diffusie plaats. Diffusie houdt in dat de
ingeademde zuurstof vanuit de longen in het bloed wordt opgenomen en dat
koolstofdioxide uit het zuurstofarme bloed weer aan de longen wordt teruggegeven om
uitgeademd te worden.
De bronchiën zijn omgeven door kleine spiertjes die zorgen dat ze kunnen samentrekken.
Bij COPD zijn deze bronchiën beschadigd en altijd ontstoken, het slijmvlieslaagje aan de
binnenkant wordt steeds dikker en daarmee de doorgang smaller. Dit verklaart het moeilijk
ademen en het hoesten.
, COPD MEDISCHE DIAGNOSTIEK:
Vaak is iemand, voordat hij bij de fysiotherapeut komt, al bij de huisarts geweest waar COPD
is gediagnostiseerd, door o.a. het meten van de luchtwegobstructie (FEV 1 & FVC).
1) Spirometrie: volledig diep in- en uitademen om de longinhoud te bepalen en zo ook de
luchtstroombeperking (obstructie) te meten aan de hand van de FEV1 en de FVC
2) Na het uitvoeren van de spirometrie wordt de patiënt ingedeeld in de GOLD classificering
om het stadium van de COPD te bepalen. Hierbij wordt gekeken naar de FEV 1 (maximale
hoeveelheid lucht die na een volledige inademing in 1 seconde geforceerd kan worden
uitgeademd)
3) Als laatste wordt het profiel bepaald door naast het stadium ook te kijken naar de
ziektelast waarvoor de ABCD-tool wordt toegepast. Hierin wordt gekeken naar:
- De mate van benauwdheid middels de mMRC vragenlijst
- De impact van COPD op het dagelijks leven (ziektelast) middels de COPD assesment test
- Het aantal exacerbaties en ziekenhuisopnames
* Eventueel komt hier later ook nog een longarts bij kijken voor het uitvoeren van een CPET
(cardio pulmonary exercise test -> maximale inspanningstest)
College 1: Pathofysiologie & Diagnostiek bij COPD
Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD): veelvoorkomend, te voorkomen en
behandelbaar
Verandering in 4 verschillende compartimenten van de longen centrale luchtwegen,
perifere luchtwegen, longparenchym (weefsel dat zorgt voor de functie van de longen) en
de vascularisatie (doorbloeding) van de luchtwegen
Verminderde luchtstroom door infiltratie van ontstekingscellen in de kleine luchtwegen en
veranderingen en verdikkingen van de bronchuswanden
KENMERKEN:
- Persisterende luchtwegklachten en luchtstroombeperkingen
- Gaat vaak gepaard met periodes van acute verslechtering van
de luchtwegproblemen = exacerbaties
- Vaak naast COPD nog sprake van een ander ziektebeeld wat
de mortaliteit (vatbaarheid van mensen om te sterven aan een
ziekte) en morbiditeit (prevalentie van de ziekte in een
bepaalde populatie) verhoogd
- Vooral problemen in de expiratie (uitademing) -> lucht kan
niet goed naar buiten stromen waardoor het achterblijft in de
longblaasjes = air trapping
OORZAKEN:
- Grootste risico op COPD is roken of meeroken
- Omgevingsfactoren zoals luchtwegvervuiling, luchtverontreiniging of blootstelling aan een
significante hoeveelheid van schadelijke deeltjes of gassen in binnen- of buitenmilieu
- Erfelijke eigenschappen/ erfelijke ziekten (tekort aan het eiwit alpha 1) -> Wanneer er een
tekort aan dit eiwit is, wordt de infectie onvoldoende bestreden en kan er schade aan de
longen ontstaan
- Astma, longontsteking, andere longziekten waardoor de longen beschadigd raken en COPD
ontwikkeld kan worden
- Ongezonde levensstijl
SYMPTOMEN:
- Hoesten
- Kortademigheid (door te lage saturatie)
- Benauwdheid (dyspneu)
- Verhoogde sputum productie
- Snel vermoeid door minder zuurstof
- Verhoogde basaal metabolisme (stofwisseling)
- Eten kost zoveel energie dat het vermeden gaat worden en ze gaan afvallen -> nog minder
energie, op een gegeven moment wordt het hart overbelast wat kan leiden tot hartfalen
- Wheezing (fluitend geluid bij expiratie) waardoor mensen vaak met lippen op elkaar gaan
uitademen
- Verlengde expiratie tijd
,- Afname spierkracht en verminderde conditie door het stoppen met bewegen (atrofie)
2 vormen van COPD
Kunnen tegelijkertijd voorkomen maar de ene vorm erger dan de andere, verschillend
per persoon
- Chronische bronchitis: chronische ontsteking van bronchiën wat zorgt voor een obstructie
(vernauwing) in de luchtwegen waardoor (uit)ademen moeilijker gaat, er wordt meer slijm
aangemaakt
(ACBT)
- Longemfyseem: Er is sprake van verlies van alveoli (longblaasjes) en alveolaire banden
waardoor de alveolaire ruimtes steeds groter worden wat een verminderde elastische
kracht veroorzaakt longen worden steeds slapper = emfyseem -> dit leidt tot obstructie,
air trapping (achterblijven van lucht in de longen) en uiteindelijk hyperinflatie: de
hoeveelheid lucht die gevangen zit in de longen wordt steeds groter waardoor de
longblaasjes als het waren worden opgeblazen.
(Pursed lips breathing)
Dit proces zal steeds erger worden en ook aanhouden na het stoppen met roken (het zal
dan wel minder snel erger worden)
ANATOMIE
De luchtpijp vertakt zich in 2 delen (2 bronchiën). Deze vertakkingen worden steeds kleiner
en eindigen uiteindelijk in de longblaasjes. Longblaasjes nemen zuurstof op en geven dit af
het bloed. Als longblaasjes kapotgaan kunnen deze niet meer herstellen en kan er minder
zuurstof in het lichaam opgenomen worden, wat een gevoel van ademtekort veroorzaakt.
Vanaf ongeveer de 15e vertakking vindt er diffusie plaats. Diffusie houdt in dat de
ingeademde zuurstof vanuit de longen in het bloed wordt opgenomen en dat
koolstofdioxide uit het zuurstofarme bloed weer aan de longen wordt teruggegeven om
uitgeademd te worden.
De bronchiën zijn omgeven door kleine spiertjes die zorgen dat ze kunnen samentrekken.
Bij COPD zijn deze bronchiën beschadigd en altijd ontstoken, het slijmvlieslaagje aan de
binnenkant wordt steeds dikker en daarmee de doorgang smaller. Dit verklaart het moeilijk
ademen en het hoesten.
, COPD MEDISCHE DIAGNOSTIEK:
Vaak is iemand, voordat hij bij de fysiotherapeut komt, al bij de huisarts geweest waar COPD
is gediagnostiseerd, door o.a. het meten van de luchtwegobstructie (FEV 1 & FVC).
1) Spirometrie: volledig diep in- en uitademen om de longinhoud te bepalen en zo ook de
luchtstroombeperking (obstructie) te meten aan de hand van de FEV1 en de FVC
2) Na het uitvoeren van de spirometrie wordt de patiënt ingedeeld in de GOLD classificering
om het stadium van de COPD te bepalen. Hierbij wordt gekeken naar de FEV 1 (maximale
hoeveelheid lucht die na een volledige inademing in 1 seconde geforceerd kan worden
uitgeademd)
3) Als laatste wordt het profiel bepaald door naast het stadium ook te kijken naar de
ziektelast waarvoor de ABCD-tool wordt toegepast. Hierin wordt gekeken naar:
- De mate van benauwdheid middels de mMRC vragenlijst
- De impact van COPD op het dagelijks leven (ziektelast) middels de COPD assesment test
- Het aantal exacerbaties en ziekenhuisopnames
* Eventueel komt hier later ook nog een longarts bij kijken voor het uitvoeren van een CPET
(cardio pulmonary exercise test -> maximale inspanningstest)
