Cases en studies rechtspsychologie
Mythes in de rechtspsychologie
Onafhankelijke variabele: de oorzaak, dat wat je manipuleert
Afhankelijke variabele: het gevolg, dat wat je meet
Between-subjects design: onderzoek naar verschillen tussen twee groepen
Within-subjects design: onderzoek naar verschillen binnen één groep
Zaak Steve Titus − Nancy verkracht
− Steve werd aangeduid als
verkrachter
− Suggestieve line-up
− Onterechte veroordeling
Central Park Joggers Case − Aanranding en verkrachting
van joggende T. Meili
− Suggestieve ondervraging van
5 jongens
− Valse bekentenis
Zaak Steven Kiszko − Aanranding en moord op L.
Molseed
− Mentaal labiel en lage
intelligentie
− Suggestieve ondervraging
Innocence Project − Onterechte veroordelingen
vermijden
− Valse verklaringen als oorzaak
Waarom is het geheugen belangrijk in de rechtszaal?
Oorzaak onterechte veroordelingen = fout in de herinneringen / geheugen
Geheugenstadia
1. Codering / inprenting in het geheugen
2. Elaboratie / opslaan
3. Toegang en ophalen
Korte termijngeheugen = werkgeheugen: “central executive”
o Fonologische lus, visueel-ruimtelijke schetsblok, episodische buffer
Lange termijngeheugen
o Expliciet geheugen = bewust geheugen = declaratief, intentioneel
geheugen
Episodisch geheugen (autobiografisch) + semantisch
geheugen (algemene kennis)
o Impliciet geheugen = onbewust, niet-declaratief, incidenteel
geheugen
Levels of processing: hoe dieper verwerking info, hoe groter kans op
herinneren van die info
Context-dependent learning: beter als je herinnering ophaalt in dezelfde
context als waar je de herinnering hebt gekregen
Vergeten
o 2 hoofdtheorieën: (i) decay, vervaging (ii) interferentie, competitie
o Infantiele amnesie < 3 jaar
, o Verdringing: herinneringen trauma naar onbewust compartiment
o Hyperthymesia: uiterst gedetailleerd autobiografisch geheugen
Change blindness − Makkelijk details te missen
− Reconstructieve karakter van
het geheugen
− Geheugen = manipuleerbaar
Pseudo-herinnering − Geheugenfout
− Herinnering van een
gebeurtenis / detail dat niet
plaats vond
Casus Patiënt H.M. − Epileptische aanvallen
− Verwijdering hippocampus
− Anterograde amnesie:
geheugenverlies voor nieuwe
herinneringen
Survival processing − 3 groepen krijgen dezelfde
woorden
− Inleving in een scenario:
overleven, verhuizen,
pleasantness
− Overlevingsgroep: meer
herinneringen van woorden
Context dependent learning: Godden − Land-land, water-water
en Baddeley
De Da Vinci Case − 19 kinderen herinnerden
misbruik door leerkrachten
− Zeer gekke herinneringen
− Interpretatie en bevraging door
ouders
− Valse verklaringen
− Pseudo-herinneringen
Pseudo-herinneringen
Het herinneringen van gebeurtenissen / details die niet hebben
plaatsgevonden
Collaborative storytelling (volwassenen en kinderen even vatbaar)
Suggestie-geïnduceerde pseudo-herinneringen (suggestieve druk)
o Misinformatie paradigma: pertinent onjuiste info
o Implantatiemethode voor pseudo-herinneringen
o Kinderen vatbaarder, maar niet altijd zo (vb. studie over video
diefstal en pistool)
Spontane pseudo-herinneringen
o Semantische netwerken
o DRM-methode
o 2 hoofdtheorieën
Fuzzy Trace Theory: verbatim geheugenspoor vs. gist
geheugenspoor
Associative Activation Theory = AAT: encoderen van één
herinnering leidt tot activatie van andere (niet-gebeurde)
herinneringen
o Volwassenen vatbaarder
Factoren bij vorming pseudo-herinneringen
Mythes in de rechtspsychologie
Onafhankelijke variabele: de oorzaak, dat wat je manipuleert
Afhankelijke variabele: het gevolg, dat wat je meet
Between-subjects design: onderzoek naar verschillen tussen twee groepen
Within-subjects design: onderzoek naar verschillen binnen één groep
Zaak Steve Titus − Nancy verkracht
− Steve werd aangeduid als
verkrachter
− Suggestieve line-up
− Onterechte veroordeling
Central Park Joggers Case − Aanranding en verkrachting
van joggende T. Meili
− Suggestieve ondervraging van
5 jongens
− Valse bekentenis
Zaak Steven Kiszko − Aanranding en moord op L.
Molseed
− Mentaal labiel en lage
intelligentie
− Suggestieve ondervraging
Innocence Project − Onterechte veroordelingen
vermijden
− Valse verklaringen als oorzaak
Waarom is het geheugen belangrijk in de rechtszaal?
Oorzaak onterechte veroordelingen = fout in de herinneringen / geheugen
Geheugenstadia
1. Codering / inprenting in het geheugen
2. Elaboratie / opslaan
3. Toegang en ophalen
Korte termijngeheugen = werkgeheugen: “central executive”
o Fonologische lus, visueel-ruimtelijke schetsblok, episodische buffer
Lange termijngeheugen
o Expliciet geheugen = bewust geheugen = declaratief, intentioneel
geheugen
Episodisch geheugen (autobiografisch) + semantisch
geheugen (algemene kennis)
o Impliciet geheugen = onbewust, niet-declaratief, incidenteel
geheugen
Levels of processing: hoe dieper verwerking info, hoe groter kans op
herinneren van die info
Context-dependent learning: beter als je herinnering ophaalt in dezelfde
context als waar je de herinnering hebt gekregen
Vergeten
o 2 hoofdtheorieën: (i) decay, vervaging (ii) interferentie, competitie
o Infantiele amnesie < 3 jaar
, o Verdringing: herinneringen trauma naar onbewust compartiment
o Hyperthymesia: uiterst gedetailleerd autobiografisch geheugen
Change blindness − Makkelijk details te missen
− Reconstructieve karakter van
het geheugen
− Geheugen = manipuleerbaar
Pseudo-herinnering − Geheugenfout
− Herinnering van een
gebeurtenis / detail dat niet
plaats vond
Casus Patiënt H.M. − Epileptische aanvallen
− Verwijdering hippocampus
− Anterograde amnesie:
geheugenverlies voor nieuwe
herinneringen
Survival processing − 3 groepen krijgen dezelfde
woorden
− Inleving in een scenario:
overleven, verhuizen,
pleasantness
− Overlevingsgroep: meer
herinneringen van woorden
Context dependent learning: Godden − Land-land, water-water
en Baddeley
De Da Vinci Case − 19 kinderen herinnerden
misbruik door leerkrachten
− Zeer gekke herinneringen
− Interpretatie en bevraging door
ouders
− Valse verklaringen
− Pseudo-herinneringen
Pseudo-herinneringen
Het herinneringen van gebeurtenissen / details die niet hebben
plaatsgevonden
Collaborative storytelling (volwassenen en kinderen even vatbaar)
Suggestie-geïnduceerde pseudo-herinneringen (suggestieve druk)
o Misinformatie paradigma: pertinent onjuiste info
o Implantatiemethode voor pseudo-herinneringen
o Kinderen vatbaarder, maar niet altijd zo (vb. studie over video
diefstal en pistool)
Spontane pseudo-herinneringen
o Semantische netwerken
o DRM-methode
o 2 hoofdtheorieën
Fuzzy Trace Theory: verbatim geheugenspoor vs. gist
geheugenspoor
Associative Activation Theory = AAT: encoderen van één
herinnering leidt tot activatie van andere (niet-gebeurde)
herinneringen
o Volwassenen vatbaarder
Factoren bij vorming pseudo-herinneringen
