Samenvatting Historisch Onderzoek
INHOUDSOPGAVE
Hoofdstuk 1: van historische fictie tot geschiedwetenschap ........................................................................................... 3
Populaire geschiedenis of historische fictie .................................................................................................................. 3
Publieksgeschiedenis .................................................................................................................................................... 3
Academische geschiedschrijving ................................................................................................................................... 3
kenmerken ................................................................................................................................................................ 4
genres........................................................................................................................................................................ 4
hoofdstuk 2: de probleemstelling ..................................................................................................................................... 6
Onderwerp .................................................................................................................................................................... 6
Probleemstelling ........................................................................................................................................................... 6
Probleemstelling en debat ............................................................................................................................................ 6
Probleemstelling en de wetenschappelijke tekst ......................................................................................................... 6
hoofdstuk 3: verzamelen van literatuur ........................................................................................................................... 7
Historische tijdschriften ................................................................................................................................................ 7
Historische bibliografieën ............................................................................................................................................. 8
Goed gebruik Universiteitsbibliotheek Gent ................................................................................................................ 9
Zoekstrategieën: fasen bij verzamelen van literatuur .................................................................................................. 9
Annex: vierstappenplan bij verzamelen van literatuur................................................................................................. 9
Stap 1: Wat zoek ik? .................................................................................................................................................. 9
Stap 2: Waar zoek ik? ................................................................................................................................................ 9
Stap 3: Hoe zoek ik? .................................................................................................................................................. 9
Stap 4: Hoe selecteer en beoordeel ik? .................................................................................................................. 10
Algemene tips ......................................................................................................................................................... 10
Hoofdstuk 4: Het kritisch apparaat ................................................................................................................................. 11
Hoofdstuk 5: Digitale tools.............................................................................................................................................. 12
JSTOR........................................................................................................................................................................... 12
PERSEE (en CAIRN) ...................................................................................................................................................... 12
GOOGLE BOOKS .......................................................................................................................................................... 12
GOOGLE SCHOLAR ...................................................................................................................................................... 12
ACADEMIA.EDU........................................................................................................................................................... 13
WIKIPEDIA ................................................................................................................................................................... 13
ZOTERO ....................................................................................................................................................................... 13
Hoofdstuk 6: Bronnenheuristiek ..................................................................................................................................... 13
Bronnentypes .............................................................................................................................................................. 13
(1) HET ARCHIEFWEZEN .............................................................................................................................................. 13
Bewaarplaatsen, een veelheid aan archieven ............................................................................................................ 15
NATIONALE OVERHEIDARCHIEVEN ......................................................................................................................... 15
, LOKALE OVERHEIDSARCHIEVEN .............................................................................................................................. 15
PRIVATE/PARTICULIERE ARCHIEVEN ....................................................................................................................... 16
ARCHIEFBANK VLAANDEREN/ ARCHIEFPUNT ......................................................................................................... 16
(2) HET BIBLIOTHEEKWEZEN (hier enkel als bewaarinstelling voor PRIMAIRE BRONNEN) ........................................ 17
Bewaarplaatsen van bibliothekencollecties en andere .............................................................................................. 17
KONINKLIJKE BIBLIO VAN BELGIË ............................................................................................................................ 17
UNIVERSITEITSBIBLIO GENT .................................................................................................................................... 17
ERFGOEDBIBLIOTHEKEN ......................................................................................................................................... 17
MUSEA, CINEMATHEKEN, DISCOTHEKEN…............................................................................................................. 17
BRONNENUITGAVEN/EDITIES EN FACSIMILE’S ........................................................................................................... 18
DIGITALISERING DER BRONNEN.................................................................................................................................. 19
(1) DIGITALE REPERTORIA VAN BRONNEN.............................................................................................................. 19
(2) DIGITAL LIBRARIES/ ONLINE BIBLIOTHEKEN ...................................................................................................... 20
Hoofdstuk 7: mondelinge presentatietechnieken (ZIE CURSUS) .................................................................................... 20
, HOOFDSTUK 1: VAN HISTORISCHE FICTIE TOT GESCHIEDWETENSCHAP
Populaire geschiedenis of historische fictie
= van niet-historici, voor brede publiek
Nadruk op vermaak, sensatie, escapisme, verhaal, beleving, persoonlijkheid, …
Nut voor historici? Hoe kijken mensen op een bepaald moment naar het verleden
=/= bron werkelijke verleden
▪ Historische roman: verhaal in historische setting, geen waarheidsclaim
▪ Historische film: mogelijkheid visueel verbeelden verleden
▪ Tv-series
▪ Games
▪ Re-enactment: in huid kruipen van historische personages
▪ Living history: extremere versie re-enactment, historische details belangrijk (bv. Ondergoed)
Publieksgeschiedenis
= door (publieks)historici, voor brede publiek
Nadruk op educatie, informatie, verhaal, beleving
Nut voor historici? Vertalen inzichten naar breder publiek, zelf kritisch zijn en juistheid en samenhang
bevragen.
Brede publiek:
▪ Historische musea
▪ Historische documentaires
▪ Handboeken middelbaar onderwijs
▪ Publiekshistorische boeken -> ! beperkt/geen kritisch apparaat + waarheidsclaim !
▪ Historische websites -> ! pas op voor ‘crowndsourcing’
= iedereen mag data doorgeven, veel gegevens niet gecontroleerd
▪ Podcasts
▪ Evenementen
▪ …
Ondersteuning beleid:
▪ Onderzoekscommissies
▪ bodensanering
Academische geschiedschrijving
= belang voor analyse en synthese, de methode, het bredere historische debat, de geloofwaardigheid en de
accuratesse
▪ heldere probleemstelling
▪ geschikte bronnen
▪ geschikte literatuur
▪ kritisch apparaat
▪ adequate wetenschappelijke tekst
INHOUDSOPGAVE
Hoofdstuk 1: van historische fictie tot geschiedwetenschap ........................................................................................... 3
Populaire geschiedenis of historische fictie .................................................................................................................. 3
Publieksgeschiedenis .................................................................................................................................................... 3
Academische geschiedschrijving ................................................................................................................................... 3
kenmerken ................................................................................................................................................................ 4
genres........................................................................................................................................................................ 4
hoofdstuk 2: de probleemstelling ..................................................................................................................................... 6
Onderwerp .................................................................................................................................................................... 6
Probleemstelling ........................................................................................................................................................... 6
Probleemstelling en debat ............................................................................................................................................ 6
Probleemstelling en de wetenschappelijke tekst ......................................................................................................... 6
hoofdstuk 3: verzamelen van literatuur ........................................................................................................................... 7
Historische tijdschriften ................................................................................................................................................ 7
Historische bibliografieën ............................................................................................................................................. 8
Goed gebruik Universiteitsbibliotheek Gent ................................................................................................................ 9
Zoekstrategieën: fasen bij verzamelen van literatuur .................................................................................................. 9
Annex: vierstappenplan bij verzamelen van literatuur................................................................................................. 9
Stap 1: Wat zoek ik? .................................................................................................................................................. 9
Stap 2: Waar zoek ik? ................................................................................................................................................ 9
Stap 3: Hoe zoek ik? .................................................................................................................................................. 9
Stap 4: Hoe selecteer en beoordeel ik? .................................................................................................................. 10
Algemene tips ......................................................................................................................................................... 10
Hoofdstuk 4: Het kritisch apparaat ................................................................................................................................. 11
Hoofdstuk 5: Digitale tools.............................................................................................................................................. 12
JSTOR........................................................................................................................................................................... 12
PERSEE (en CAIRN) ...................................................................................................................................................... 12
GOOGLE BOOKS .......................................................................................................................................................... 12
GOOGLE SCHOLAR ...................................................................................................................................................... 12
ACADEMIA.EDU........................................................................................................................................................... 13
WIKIPEDIA ................................................................................................................................................................... 13
ZOTERO ....................................................................................................................................................................... 13
Hoofdstuk 6: Bronnenheuristiek ..................................................................................................................................... 13
Bronnentypes .............................................................................................................................................................. 13
(1) HET ARCHIEFWEZEN .............................................................................................................................................. 13
Bewaarplaatsen, een veelheid aan archieven ............................................................................................................ 15
NATIONALE OVERHEIDARCHIEVEN ......................................................................................................................... 15
, LOKALE OVERHEIDSARCHIEVEN .............................................................................................................................. 15
PRIVATE/PARTICULIERE ARCHIEVEN ....................................................................................................................... 16
ARCHIEFBANK VLAANDEREN/ ARCHIEFPUNT ......................................................................................................... 16
(2) HET BIBLIOTHEEKWEZEN (hier enkel als bewaarinstelling voor PRIMAIRE BRONNEN) ........................................ 17
Bewaarplaatsen van bibliothekencollecties en andere .............................................................................................. 17
KONINKLIJKE BIBLIO VAN BELGIË ............................................................................................................................ 17
UNIVERSITEITSBIBLIO GENT .................................................................................................................................... 17
ERFGOEDBIBLIOTHEKEN ......................................................................................................................................... 17
MUSEA, CINEMATHEKEN, DISCOTHEKEN…............................................................................................................. 17
BRONNENUITGAVEN/EDITIES EN FACSIMILE’S ........................................................................................................... 18
DIGITALISERING DER BRONNEN.................................................................................................................................. 19
(1) DIGITALE REPERTORIA VAN BRONNEN.............................................................................................................. 19
(2) DIGITAL LIBRARIES/ ONLINE BIBLIOTHEKEN ...................................................................................................... 20
Hoofdstuk 7: mondelinge presentatietechnieken (ZIE CURSUS) .................................................................................... 20
, HOOFDSTUK 1: VAN HISTORISCHE FICTIE TOT GESCHIEDWETENSCHAP
Populaire geschiedenis of historische fictie
= van niet-historici, voor brede publiek
Nadruk op vermaak, sensatie, escapisme, verhaal, beleving, persoonlijkheid, …
Nut voor historici? Hoe kijken mensen op een bepaald moment naar het verleden
=/= bron werkelijke verleden
▪ Historische roman: verhaal in historische setting, geen waarheidsclaim
▪ Historische film: mogelijkheid visueel verbeelden verleden
▪ Tv-series
▪ Games
▪ Re-enactment: in huid kruipen van historische personages
▪ Living history: extremere versie re-enactment, historische details belangrijk (bv. Ondergoed)
Publieksgeschiedenis
= door (publieks)historici, voor brede publiek
Nadruk op educatie, informatie, verhaal, beleving
Nut voor historici? Vertalen inzichten naar breder publiek, zelf kritisch zijn en juistheid en samenhang
bevragen.
Brede publiek:
▪ Historische musea
▪ Historische documentaires
▪ Handboeken middelbaar onderwijs
▪ Publiekshistorische boeken -> ! beperkt/geen kritisch apparaat + waarheidsclaim !
▪ Historische websites -> ! pas op voor ‘crowndsourcing’
= iedereen mag data doorgeven, veel gegevens niet gecontroleerd
▪ Podcasts
▪ Evenementen
▪ …
Ondersteuning beleid:
▪ Onderzoekscommissies
▪ bodensanering
Academische geschiedschrijving
= belang voor analyse en synthese, de methode, het bredere historische debat, de geloofwaardigheid en de
accuratesse
▪ heldere probleemstelling
▪ geschikte bronnen
▪ geschikte literatuur
▪ kritisch apparaat
▪ adequate wetenschappelijke tekst
