Samenvatting Ethiek Social Work

Samenvatting H2 t/m 2.4 (aanvulling HC 3)
Handelingsalternatieven
 Niet absoluut
 Concreet
 Niet vereenvoudigen
 Neutraal formuleren
 Waarden moeten scherp tegenover elkaar staan
Gevolgenethiek:
Onzuivere vorm van genot = gemengde gevoelens van genot en pijn
Vruchtbare vorm van genot = de zekerheid van verblijf biedt perspectief voor weer nieuwe
vormen van genot, zoals onderwijs, warmte etc.
Hedonistische calculus = de berekening of weging van geluk in termen van genot
Utilitaristische ethiek = of een handeling goed of slecht is, hangt af van de consequenties die
eraan verbonden zijn
Juiste handeling = als die nut heeft en het lijden vermindert van het grootste aantal wezens
met gevoel (ook dieren tellen mee, Peter Singer)
Empirisme = zintuiglijke waarneming is de enige bron van ware kennis
Regelutilisten = gaan ervan uit dat breed gedeelde normen juist het beste te onderbouwen
zijn vanuit het utilisme. Een wet of regel heeft een instrumentele waarde
Egalitarisme = iemand van adel is niet meer waard dan een loonarbeider, en een man is niet
meer waard dan een vrouw
Beroepscodes = plichtethiek, de belangen van de meeste kwetsbaren zwaarder laten wegen
Utilisme = meeste aandacht voor feitelijke situaties, hanteert uitgebreid het cognitieve
perspectief
Utilisme = leidt al snel tot een aantasting van individuele rechten van de cliënt ten gunste
van diens eigen welzijn of het welzijn van anderen
Plichtethiek:
= deontologie
Plichtethiek = morele gehalte wordt bepaald door het soort handeling dat verricht wordt
Soort handeling = afhankelijk van de mate waarin deze overeenkomt dan wel in strijd is met
een bepaalde regel
Geboden handeling = overeenkomt met een bepaalde regel
Verboden handeling = in strijd met een bepaalde regel

, 3 gronden voor het gehoorzamen aan een regel:
 De goddelijke status van de opsteller van de regel
o = theonomie
o Gods gebod
o Creationisme = het scheppingsverhaal of een andere vorm van overtuiging
dat God de wereld heeft geschapen
o Prudentiële antwoord = verwijst naar de beloning die iemand ten deel valt in
het hiernamaals (preconventionele stadium)
o Moreel motief = aan de regel voldoend omdat iemand vindt dat hij dit aan de
schepper verschuldigd is
 De redelijkheid van de regel
o Kant
o Autonoom / vrij handelen
o Autonoom handelen = handelen in overeenstemming met een wet die ik
mijzelf heb gesteld, onafhankelijk van de geboden van de natuur of van
sociale conventies
o Volgend de regels handelen, maar ook volgens die regels willen handelen (=
morele waarde)
o Heteronomie = als ons handelen wordt veroorzaakt door factoren buiten
onszelf, zoals natuurwetten of aandriften
o De wil aansturen op twee manieren:
 Voorwaardelijke (hypothetische) imperatieven (geboden)
 = om iets te bereiken
 Categorische (absolute) imperatieven (geboden)
 = bepaalt het doel van ons handelen
 Ethisch formalisme = verwijst naar de vorm waarin men tot het
juiste gebod kan komen
 De democratische wijze waarop de regel tot stand is gekomen
o Dialoogethiek

Categorisch imperatief
 Drie formuleringen:
 1. Handel volgens die grondregel / maxime waarvan je tegelijkertijd kunt willen dat
ze een algemene wet wordt
-eisen als consistentie, onpartijdigheid en wederkerigheid
 2. Behandel de mensheid zowel in de eigen persoon als in die van ieder ander ook als
doen en niet alleen als middel
-de eis dat je je niet laat leiden door redenen die de oordeelsvorming van anderen
blokkeert
 3. Ieder rationeel wezen moet zo handelen dat hij met het voorleggen van zijn
grondregels of maximes altijd handelt als ware hij een wetgevend lid van een