Operationeel personeelsmanagement
Inhoud
Hoofdstuk 1 ontwikkelingen binnen het vakgebied P&O......................................................................5
Paragraaf 1 Het vakgebied P&O.........................................................................................................5
Paragraaf 2 Veranderingen die het P&O-vak beïnvloeden................................................................6
Paragraaf 3 Geschiedenis en ontwikkeling van personeelsmanagement..........................................7
1.3.1 Kort historisch overzicht.......................................................................................................7
1.3.2 Veranderingen binnen het vakgebied P&O...........................................................................7
Paragraaf 4 Toekomst van P&O.........................................................................................................8
Hoofdstuk 2 Personeelsbehoefte- en planning......................................................................................8
Paragraaf 1 Personeelsbehoefte........................................................................................................8
Paragraaf 2 Ontstaan van personeelsbehoefte..................................................................................8
Paragraaf 3 Personeelsplanning........................................................................................................9
Paragraaf 4 Personeelsplanning: een stappenplan............................................................................9
Hoofdstuk 3 Functie: analyse, profiel, beschrijving en waardering......................................................10
Paragraaf 1 Functieanalyse..............................................................................................................10
Paragraaf 2 Functieanalyse: de methoden......................................................................................10
Paragraaf 3 Functieprofiel...............................................................................................................10
Paragraaf 4 Waarvoor worden functieanalyse en -profiel gebruikt?...............................................10
Paragraaf 5 Functiehuis...................................................................................................................11
Paragraaf 6 Functiewaardering........................................................................................................11
Paragraaf 7 Soorten systemen.........................................................................................................11
Hoofdstuk 6 Selectie en selectiemiddelen...........................................................................................11
Paragraaf 1 Selectieprocedure.........................................................................................................11
Paragraaf 2 Soorten selectiemiddelen.............................................................................................11
Paragraaf 3 Waarde van en psychologische test.............................................................................12
Paragraaf 4 Soorten tests................................................................................................................12
Paragraaf 5 (online) assessment......................................................................................................12
Hoofdstuk 7 onboarding: de introductie van de nieuwe medewerker................................................13
Paragraaf 1 Belang van een goede introductie................................................................................13
Paragraaf 2 Onboardingprogramma................................................................................................13
Paragraaf 3 Dit moet er geregeld zijn..............................................................................................13
Paragraaf 4 Kennismakingsrondes...................................................................................................13
Paragraaf 5 Evaluatie van de introductie.........................................................................................14
Hoofdstuk 13 Duurzaam inzetbaar personeel.....................................................................................14
1
, Paragraaf 1 Wat is duurzame inzetbaarheid....................................................................................14
Paragraaf 2 Vooroordelen ten aanzien van oudere medewerkers..................................................14
Paragraaf 3 Wat kunnen bedrijven doen?.......................................................................................14
Paragraaf 4 Wat levert duurzame inzetbaarheid op?......................................................................15
Hoofdstuk 14 Loopbaanmanagement.................................................................................................15
Paragraaf 1 Ontwikkelingen in loopbanen.......................................................................................15
Paragraaf 2 Wat is loopbaanmanagement?.....................................................................................15
Paragraaf 3 Waarom investeren in loopbaanmanagement?...........................................................15
Paragraaf 4 Zes pijlers van een duurzaam loopbaanbeleid..............................................................16
Paragraaf 5 Onderwerpen van een loopbaangesprek......................................................................16
Paragraaf 6 Andere instrumenten voor loopbaanondersteuning....................................................17
Hoofdstuk 15 Competentiemanagement............................................................................................17
Paragraaf 1 Competenties en competentiemanagement................................................................17
Paragraaf 2 En talent dan?...............................................................................................................17
Paragraaf 3 Competentiemanagement: organisatorisch en individueel..........................................17
Paragraaf 4 De kracht van competentiemanagement.....................................................................17
Paragraaf 5 negatieve ervaringen met competentiemanagement..................................................18
Paragraaf 6 Fasegewijs invoeren van competentiemanagement....................................................18
Paragraaf 7 Het persoonlijk ontwikkelingsplan................................................................................19
Hoofdstuk 16 Beoordelen van medewerkers......................................................................................19
Paragraaf 1 Waarom beoordelen?...................................................................................................19
Paragraaf 2 Traditionele systemen van beoordelen........................................................................19
Paragraaf 3 Digitaal beoordelen......................................................................................................19
Paragraaf 4 Vaststellen van beoordelingscriteria en normering......................................................20
16.4.1 Soorten beoordelingscriteria............................................................................................20
16.4.2 Normering.........................................................................................................................20
Paragraaf 5 Wie beoordelen er?......................................................................................................20
Paragraaf 6 Valkuilen bij beoordelen...............................................................................................20
Paragraaf 7 Wel of geen beoordelingssysteem?..............................................................................20
Hoofdstuk 17 opleiden en ontwikkelen...............................................................................................21
Paragraaf 1 Opleiden als strategisch P&O- instrument....................................................................21
Paragraaf 2 het belang van opleiden...............................................................................................21
Paragraaf 3 Wanneer kiezen voor opleiden?...................................................................................21
Paragraaf 4 Vormen van opleiddingen en ontwikkelen...................................................................22
17.4.1 Informeel leren op werk...................................................................................................22
17.4.2 Leren via netwerken.........................................................................................................22
2
, 17.4.3 Leren op de werkplek via innovatieprojecten...................................................................22
17.4.4 Formeel leren/opleiden van de werkplek.........................................................................22
17.4.5 teamleren en intervisie.....................................................................................................22
17.4.6 Formeel leren via opleidingen...........................................................................................22
Paragraaf 5 Extern en intern opleiden.............................................................................................23
Paragraaf 6 Blended learning en e-learning.....................................................................................23
Paragraaf 7 De opleidingskeuze voor medewerkers........................................................................23
Hoofdstuk 18 management development...........................................................................................23
Paragraaf 1 Wat is management development...............................................................................23
Paragraaf 2 Is management development nog zinvol?....................................................................23
Paragraaf 3 Invoeren van MD-programma’s....................................................................................23
Hoofdstuk 19 Formele gesprekken met medewerkers........................................................................25
Paragraaf 1 De traditionele HR-gesprekscyclus...............................................................................25
19.1.1 het traditionele functioneringsgesprek.............................................................................25
19.1.2 het traditionele beoordelingsgesprek...............................................................................25
Paragraaf 2 Valkuilen van de HR-gesprekscyclus.............................................................................25
Paragraaf 3 Het nieuwe beoordelen: continue dialoog...................................................................25
Paragraaf 4 Verslaggeving blijft belangrijk.......................................................................................26
Paragraaf 5 Stimuleren van open communicatie.............................................................................26
Hoofdstuk 20 Werkoverleg..................................................................................................................26
Paragraaf 1 Wat is werkoverleg.......................................................................................................26
Paragraaf 2 Onderwerpen voor werkoverleg...................................................................................26
Paragraaf 3 Voordelen van werkoverleg..........................................................................................26
Paragraaf 4 voorwaarden voor het effectiever werken in werkoverleg...........................................27
20.4.1 Voorbereiden van werkoverleg.........................................................................................27
20.4.2 Het leiden van werkoverleg..............................................................................................27
20.4.3 Voortgang na het werkoverleg..........................................................................................28
Hoofdstuk 21 medezeggenschap en de ondernemingsraad................................................................28
Paragraaf 1 de geschiedenis van de medezeggenschap..................................................................28
Paragraaf 2 Wanneer is een ondernemingsraad verplicht...............................................................28
Paragraaf 3 personeelsvertegenwoordiging en personeelsvergadering..........................................28
Paragraaf 4 Instellen van een or......................................................................................................28
Paragraaf 5 Cor en gor.....................................................................................................................28
Paragraaf 6 Taken en bevoegdheden van een or.............................................................................29
Paragraaf 7 De Ondernemingskamer...............................................................................................29
Hoofdstuk 22 Vitaliteit en tevredenheid van medewerkers................................................................29
3
, Paragraaf 1 Vitaliteit en tevredenheid van medewerkers...............................................................29
Paragraaf 2 Voordelen van vitaliteitsmanagement..........................................................................29
Paragraaf 3 Wat kan de werkgever doen?.......................................................................................29
Paragraaf 4 Tevredenheid van medewerkers..................................................................................30
Paragraaf 5 Tevredenheidsonderzoek op maat...............................................................................30
Hoofdstuk 23 Arbeidsomstandigheden en Arbowetgeving.................................................................31
Paragraaf 1 Arbowetgeving: drie niveaus........................................................................................31
Paragraaf 2 Arbowet voor werkgever en werknemer......................................................................31
Paragraaf 3 Verplichtingen voor werkgevers...................................................................................31
Paragraaf 4 Verplichtingen voor medewerkers...............................................................................32
Paragraaf 5 Vernieuwing van de Arbowet.......................................................................................32
Paragraaf 6 Inspectie SZW...............................................................................................................32
Hoofdstuk 24 Vitaliteit: omgaan met werkstress.................................................................................33
Paragraaf 1 Werkdruk en werkstress...............................................................................................33
Paragraaf 2 Oorzaken van werkstress: stressoren...........................................................................33
Paragraaf 3 Stresstype.....................................................................................................................33
Paragraaf 4 Burn-out.......................................................................................................................34
Paragraaf 5 Maatregelen ter voorkoming van werkstress...............................................................34
Hoofdstuk 25 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt..............................................................34
Paragraaf 1 Arbeidsongeschikten een kans geven...........................................................................34
Paragraaf 3 Re-integratiebedrijven..................................................................................................35
Paragraaf 4 Valkuilen bij re-integratie.............................................................................................35
Hoofdstuk 26 Ziekteverzuim................................................................................................................35
Paragraaf 1 Soorten ziekteverzuim..................................................................................................35
Paragraaf 2 Kosten van verzuim......................................................................................................35
Paragraaf 3 Verzuimbeleid en -registratie.......................................................................................36
26.3.1 Verzuimbeleid...................................................................................................................36
26.3.2 Verzuimregistratie............................................................................................................36
Paragraaf 4 Hoe ziet een goed ziekteverzuimbeleid eruit?..............................................................36
Paragraaf 5 Veelvoorkomende beroepsziekten...............................................................................37
Hoofdstuk 27 Probleemgedrag............................................................................................................37
Paragraaf 1 Fraude, seksuele intimidatie en pesten........................................................................37
Paragraaf 2 Andere vormen van probleemgedrag...........................................................................37
Paragraaf 3 Het belang van de bedrijfscultuur................................................................................37
Paragraaf 4 Oplossingen..................................................................................................................38
Paragraaf 5 Mediation als redmiddel bij conflicten.........................................................................38
4
Inhoud
Hoofdstuk 1 ontwikkelingen binnen het vakgebied P&O......................................................................5
Paragraaf 1 Het vakgebied P&O.........................................................................................................5
Paragraaf 2 Veranderingen die het P&O-vak beïnvloeden................................................................6
Paragraaf 3 Geschiedenis en ontwikkeling van personeelsmanagement..........................................7
1.3.1 Kort historisch overzicht.......................................................................................................7
1.3.2 Veranderingen binnen het vakgebied P&O...........................................................................7
Paragraaf 4 Toekomst van P&O.........................................................................................................8
Hoofdstuk 2 Personeelsbehoefte- en planning......................................................................................8
Paragraaf 1 Personeelsbehoefte........................................................................................................8
Paragraaf 2 Ontstaan van personeelsbehoefte..................................................................................8
Paragraaf 3 Personeelsplanning........................................................................................................9
Paragraaf 4 Personeelsplanning: een stappenplan............................................................................9
Hoofdstuk 3 Functie: analyse, profiel, beschrijving en waardering......................................................10
Paragraaf 1 Functieanalyse..............................................................................................................10
Paragraaf 2 Functieanalyse: de methoden......................................................................................10
Paragraaf 3 Functieprofiel...............................................................................................................10
Paragraaf 4 Waarvoor worden functieanalyse en -profiel gebruikt?...............................................10
Paragraaf 5 Functiehuis...................................................................................................................11
Paragraaf 6 Functiewaardering........................................................................................................11
Paragraaf 7 Soorten systemen.........................................................................................................11
Hoofdstuk 6 Selectie en selectiemiddelen...........................................................................................11
Paragraaf 1 Selectieprocedure.........................................................................................................11
Paragraaf 2 Soorten selectiemiddelen.............................................................................................11
Paragraaf 3 Waarde van en psychologische test.............................................................................12
Paragraaf 4 Soorten tests................................................................................................................12
Paragraaf 5 (online) assessment......................................................................................................12
Hoofdstuk 7 onboarding: de introductie van de nieuwe medewerker................................................13
Paragraaf 1 Belang van een goede introductie................................................................................13
Paragraaf 2 Onboardingprogramma................................................................................................13
Paragraaf 3 Dit moet er geregeld zijn..............................................................................................13
Paragraaf 4 Kennismakingsrondes...................................................................................................13
Paragraaf 5 Evaluatie van de introductie.........................................................................................14
Hoofdstuk 13 Duurzaam inzetbaar personeel.....................................................................................14
1
, Paragraaf 1 Wat is duurzame inzetbaarheid....................................................................................14
Paragraaf 2 Vooroordelen ten aanzien van oudere medewerkers..................................................14
Paragraaf 3 Wat kunnen bedrijven doen?.......................................................................................14
Paragraaf 4 Wat levert duurzame inzetbaarheid op?......................................................................15
Hoofdstuk 14 Loopbaanmanagement.................................................................................................15
Paragraaf 1 Ontwikkelingen in loopbanen.......................................................................................15
Paragraaf 2 Wat is loopbaanmanagement?.....................................................................................15
Paragraaf 3 Waarom investeren in loopbaanmanagement?...........................................................15
Paragraaf 4 Zes pijlers van een duurzaam loopbaanbeleid..............................................................16
Paragraaf 5 Onderwerpen van een loopbaangesprek......................................................................16
Paragraaf 6 Andere instrumenten voor loopbaanondersteuning....................................................17
Hoofdstuk 15 Competentiemanagement............................................................................................17
Paragraaf 1 Competenties en competentiemanagement................................................................17
Paragraaf 2 En talent dan?...............................................................................................................17
Paragraaf 3 Competentiemanagement: organisatorisch en individueel..........................................17
Paragraaf 4 De kracht van competentiemanagement.....................................................................17
Paragraaf 5 negatieve ervaringen met competentiemanagement..................................................18
Paragraaf 6 Fasegewijs invoeren van competentiemanagement....................................................18
Paragraaf 7 Het persoonlijk ontwikkelingsplan................................................................................19
Hoofdstuk 16 Beoordelen van medewerkers......................................................................................19
Paragraaf 1 Waarom beoordelen?...................................................................................................19
Paragraaf 2 Traditionele systemen van beoordelen........................................................................19
Paragraaf 3 Digitaal beoordelen......................................................................................................19
Paragraaf 4 Vaststellen van beoordelingscriteria en normering......................................................20
16.4.1 Soorten beoordelingscriteria............................................................................................20
16.4.2 Normering.........................................................................................................................20
Paragraaf 5 Wie beoordelen er?......................................................................................................20
Paragraaf 6 Valkuilen bij beoordelen...............................................................................................20
Paragraaf 7 Wel of geen beoordelingssysteem?..............................................................................20
Hoofdstuk 17 opleiden en ontwikkelen...............................................................................................21
Paragraaf 1 Opleiden als strategisch P&O- instrument....................................................................21
Paragraaf 2 het belang van opleiden...............................................................................................21
Paragraaf 3 Wanneer kiezen voor opleiden?...................................................................................21
Paragraaf 4 Vormen van opleiddingen en ontwikkelen...................................................................22
17.4.1 Informeel leren op werk...................................................................................................22
17.4.2 Leren via netwerken.........................................................................................................22
2
, 17.4.3 Leren op de werkplek via innovatieprojecten...................................................................22
17.4.4 Formeel leren/opleiden van de werkplek.........................................................................22
17.4.5 teamleren en intervisie.....................................................................................................22
17.4.6 Formeel leren via opleidingen...........................................................................................22
Paragraaf 5 Extern en intern opleiden.............................................................................................23
Paragraaf 6 Blended learning en e-learning.....................................................................................23
Paragraaf 7 De opleidingskeuze voor medewerkers........................................................................23
Hoofdstuk 18 management development...........................................................................................23
Paragraaf 1 Wat is management development...............................................................................23
Paragraaf 2 Is management development nog zinvol?....................................................................23
Paragraaf 3 Invoeren van MD-programma’s....................................................................................23
Hoofdstuk 19 Formele gesprekken met medewerkers........................................................................25
Paragraaf 1 De traditionele HR-gesprekscyclus...............................................................................25
19.1.1 het traditionele functioneringsgesprek.............................................................................25
19.1.2 het traditionele beoordelingsgesprek...............................................................................25
Paragraaf 2 Valkuilen van de HR-gesprekscyclus.............................................................................25
Paragraaf 3 Het nieuwe beoordelen: continue dialoog...................................................................25
Paragraaf 4 Verslaggeving blijft belangrijk.......................................................................................26
Paragraaf 5 Stimuleren van open communicatie.............................................................................26
Hoofdstuk 20 Werkoverleg..................................................................................................................26
Paragraaf 1 Wat is werkoverleg.......................................................................................................26
Paragraaf 2 Onderwerpen voor werkoverleg...................................................................................26
Paragraaf 3 Voordelen van werkoverleg..........................................................................................26
Paragraaf 4 voorwaarden voor het effectiever werken in werkoverleg...........................................27
20.4.1 Voorbereiden van werkoverleg.........................................................................................27
20.4.2 Het leiden van werkoverleg..............................................................................................27
20.4.3 Voortgang na het werkoverleg..........................................................................................28
Hoofdstuk 21 medezeggenschap en de ondernemingsraad................................................................28
Paragraaf 1 de geschiedenis van de medezeggenschap..................................................................28
Paragraaf 2 Wanneer is een ondernemingsraad verplicht...............................................................28
Paragraaf 3 personeelsvertegenwoordiging en personeelsvergadering..........................................28
Paragraaf 4 Instellen van een or......................................................................................................28
Paragraaf 5 Cor en gor.....................................................................................................................28
Paragraaf 6 Taken en bevoegdheden van een or.............................................................................29
Paragraaf 7 De Ondernemingskamer...............................................................................................29
Hoofdstuk 22 Vitaliteit en tevredenheid van medewerkers................................................................29
3
, Paragraaf 1 Vitaliteit en tevredenheid van medewerkers...............................................................29
Paragraaf 2 Voordelen van vitaliteitsmanagement..........................................................................29
Paragraaf 3 Wat kan de werkgever doen?.......................................................................................29
Paragraaf 4 Tevredenheid van medewerkers..................................................................................30
Paragraaf 5 Tevredenheidsonderzoek op maat...............................................................................30
Hoofdstuk 23 Arbeidsomstandigheden en Arbowetgeving.................................................................31
Paragraaf 1 Arbowetgeving: drie niveaus........................................................................................31
Paragraaf 2 Arbowet voor werkgever en werknemer......................................................................31
Paragraaf 3 Verplichtingen voor werkgevers...................................................................................31
Paragraaf 4 Verplichtingen voor medewerkers...............................................................................32
Paragraaf 5 Vernieuwing van de Arbowet.......................................................................................32
Paragraaf 6 Inspectie SZW...............................................................................................................32
Hoofdstuk 24 Vitaliteit: omgaan met werkstress.................................................................................33
Paragraaf 1 Werkdruk en werkstress...............................................................................................33
Paragraaf 2 Oorzaken van werkstress: stressoren...........................................................................33
Paragraaf 3 Stresstype.....................................................................................................................33
Paragraaf 4 Burn-out.......................................................................................................................34
Paragraaf 5 Maatregelen ter voorkoming van werkstress...............................................................34
Hoofdstuk 25 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt..............................................................34
Paragraaf 1 Arbeidsongeschikten een kans geven...........................................................................34
Paragraaf 3 Re-integratiebedrijven..................................................................................................35
Paragraaf 4 Valkuilen bij re-integratie.............................................................................................35
Hoofdstuk 26 Ziekteverzuim................................................................................................................35
Paragraaf 1 Soorten ziekteverzuim..................................................................................................35
Paragraaf 2 Kosten van verzuim......................................................................................................35
Paragraaf 3 Verzuimbeleid en -registratie.......................................................................................36
26.3.1 Verzuimbeleid...................................................................................................................36
26.3.2 Verzuimregistratie............................................................................................................36
Paragraaf 4 Hoe ziet een goed ziekteverzuimbeleid eruit?..............................................................36
Paragraaf 5 Veelvoorkomende beroepsziekten...............................................................................37
Hoofdstuk 27 Probleemgedrag............................................................................................................37
Paragraaf 1 Fraude, seksuele intimidatie en pesten........................................................................37
Paragraaf 2 Andere vormen van probleemgedrag...........................................................................37
Paragraaf 3 Het belang van de bedrijfscultuur................................................................................37
Paragraaf 4 Oplossingen..................................................................................................................38
Paragraaf 5 Mediation als redmiddel bij conflicten.........................................................................38
4
