College 1
De onderzoeksvraag: startpunt van ieder onderzoek
Gaat vaak over een relatie tussen twee dingen
Waar moet een goede onderzoeksvraag aan voldoen? De vraag is...
- Haalbaar om te onderzoeken
- Ethisch verantwoord
- Helder en open geformuleerd (geen vooringenomenheid, geen vooroordeel; liefst niet gesloten)
- Zinvol om te onderzoeken (bekend zijn met het onderwerp, weten wat al onderzocht is, zinvol voor
Voorbeeld:
Zorgt meer eigenaarschap voor betere leerprestaties?
Alternatief: In hoeverre is er een verschil in begrijpend leesprestaties tussen klas A (waar de
leerkracht BL-opdrachten uitkiest) en klas B (waar leerlingen BL-opdrachten uitkiezen)?
wetenschap en/of praktijk)
In de onderzoeksvraag moet de doelgroep duidelijk worden.
Soorten wetenschappelijk bewijs
- Praktijkkennis (bv. actieonderzoek)
- Kennis o.b.v. case studies
- Kennis o.b.v. enquêtes/interviews
- Kennis o.b.v. correlationele studies (zegt wat over samenhang, niet effect)
- Kennis o.b.v. quasi-experimentele studies
- Kennis o.b.v. experimentele studies (bv. randomized control trials lastig op scholen)
- Kennis o.b.v. reviews (op een rijtje wat we weten) en statistische meta-analyses (gemiddeld effect
schatten) onderzoeken worden op basis van strakke criteria geselecteerd
Hoe verder in de lijst, hoe meer wetenschappelijke zeggingskracht (niet zwart-wit), maar dit is niet
altijd relevanter.
Accumulatie van wetenschappelijke kennis:
Je begint meestal op kleinere schaal wanneer er nog
niet veel kennis over een onderwerp is.
Ook ‘zacht’ bewijs kan erg zinvol zijn.
Onderzoeksethiek
Nadenken over mogelijke schade aan participanten (“do no harm”), bijv.:
- Wanneer mag je participanten misleiden? (Vooral in psychologie, de proefpersoon wet niet altijd in
welke positie hij zit; dit kan soms, maar dan moet het achteraf duidelijk gemaakt worden)
- In hoeverre kun je experimenteren in het onderwijs of in de jeugdzorg? (Hangt af van de
effectiviteit van hoe het nu gaat (status quo), als het nu heel goed gaat is experimenteren minder
goed om te doen)
- In hoeverre kun je experimenteren met kleine en/of grote klassen?
,- In hoeverre kun experimenteren met inclusie van leerlingen met beperkingen?
Klassiek voorbeeld: Stanley Milgram Milgram experiment
Belangrijk bij dataverzameling: AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming)/GDPR (General
Data Protection Regulation is Europese versie)
- Geïnformeerde toestemming participanten nodig (informed consent, niet passieve toestemming)
- Zorgvuldig omgaan met vertrouwelijke data:
* Namen vervangen door nummers in databestand (onderzoeker weet naam-nummer sets)
* Resultaten zo opschrijven dat ze niet herleidbaar zijn tot individuen
* Niet meer data verzamelen dan nodig
* Data opslaan in beveiligde omgeving
Plagiaat en fraude
- Kopiëren van teksten van anderen of jezelf
- Geen correcte bron vermelden
- Manipuleren van onderzoeksgegevens
Voorbeeld oz-vraag:
In hoeverre is er een verschil in rekenvaardigheden tussen kinderen in groep 8 die werken met tablets
en kinderen die werken met een papieren lesmethode?
Aan welke ethische zaken moet je denken bij dit onderzoek?
- Ouderbijdrage voor tablet?
- Wat als al snel blijkt dat de ene methode beter werkt, kan je die dan bepaalde kinderen onthouden?
- Informed consent van ouders
Steekproeftrekken
Een populatie refereert aan alle leden van een bepaalde groep. De eerste stap bij steekproeftrekking
is het helder definiëren van de populatie waarin men geïnteresseerd is. Bij pedagogisch en
onderwijskundig onderzoek gaat het dan meestal om een groep van personen die bepaalde
eigenschappen heeft.
Je kan de doelpopulatie vrijwel nooit allemaal meenemen in het onderzoek, daarom trek je een
steekproef vanuit je toegankelijke populatie. De toegankelijke populatie is niet perse altijd helemaal
representatief voor de gehele doelpopulatie.
Voorbeeld:
De doelpopulatie is bijv. alle leerlingen die met tablets werken op basisscholen.
Maar die populatie is zelden beschikbaar... dus:
De toegankelijke populatie is bijv. leerlingen die met tablets werken op basisscholen in Groningen.
Selecte steekproef = een specifieke keuze
Aselecte steekproef = willekeurig
Convenience = gemakssteekproef (meestal niet de meest reële afspiegeling van de populatie)
Purposive = doelgerichte steekproef; specifiek een aantal mensen benaderen (bv. omdat ze experts
, zijn of om variatie te krijgen)
Systematic = systematische steekproef; van elke 10 mensen in een rijtje pak je steeds de eerste
Simple random sample = je hebt een grote groep en daaruit laat je de computer enkele mensen
kiezen
Stratified random sample = gestratificeerd; bepaalde verdelingen (bv. man-vrouw) wil je terugvinden
in de steekproef
Cluster random sample = compleet willekeurig is voor kinderen vaak niet ethisch, dan kan je het
beter per groep/klas/school doen
Two-stage random sample = eerst een aantal clusters selecteren en dan vanuit die clusters enkele
personen selecteren
Selecte steekproeftrekkingen:
Aselecte steekproeftrekkingen:
De onderzoeksvraag: startpunt van ieder onderzoek
Gaat vaak over een relatie tussen twee dingen
Waar moet een goede onderzoeksvraag aan voldoen? De vraag is...
- Haalbaar om te onderzoeken
- Ethisch verantwoord
- Helder en open geformuleerd (geen vooringenomenheid, geen vooroordeel; liefst niet gesloten)
- Zinvol om te onderzoeken (bekend zijn met het onderwerp, weten wat al onderzocht is, zinvol voor
Voorbeeld:
Zorgt meer eigenaarschap voor betere leerprestaties?
Alternatief: In hoeverre is er een verschil in begrijpend leesprestaties tussen klas A (waar de
leerkracht BL-opdrachten uitkiest) en klas B (waar leerlingen BL-opdrachten uitkiezen)?
wetenschap en/of praktijk)
In de onderzoeksvraag moet de doelgroep duidelijk worden.
Soorten wetenschappelijk bewijs
- Praktijkkennis (bv. actieonderzoek)
- Kennis o.b.v. case studies
- Kennis o.b.v. enquêtes/interviews
- Kennis o.b.v. correlationele studies (zegt wat over samenhang, niet effect)
- Kennis o.b.v. quasi-experimentele studies
- Kennis o.b.v. experimentele studies (bv. randomized control trials lastig op scholen)
- Kennis o.b.v. reviews (op een rijtje wat we weten) en statistische meta-analyses (gemiddeld effect
schatten) onderzoeken worden op basis van strakke criteria geselecteerd
Hoe verder in de lijst, hoe meer wetenschappelijke zeggingskracht (niet zwart-wit), maar dit is niet
altijd relevanter.
Accumulatie van wetenschappelijke kennis:
Je begint meestal op kleinere schaal wanneer er nog
niet veel kennis over een onderwerp is.
Ook ‘zacht’ bewijs kan erg zinvol zijn.
Onderzoeksethiek
Nadenken over mogelijke schade aan participanten (“do no harm”), bijv.:
- Wanneer mag je participanten misleiden? (Vooral in psychologie, de proefpersoon wet niet altijd in
welke positie hij zit; dit kan soms, maar dan moet het achteraf duidelijk gemaakt worden)
- In hoeverre kun je experimenteren in het onderwijs of in de jeugdzorg? (Hangt af van de
effectiviteit van hoe het nu gaat (status quo), als het nu heel goed gaat is experimenteren minder
goed om te doen)
- In hoeverre kun je experimenteren met kleine en/of grote klassen?
,- In hoeverre kun experimenteren met inclusie van leerlingen met beperkingen?
Klassiek voorbeeld: Stanley Milgram Milgram experiment
Belangrijk bij dataverzameling: AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming)/GDPR (General
Data Protection Regulation is Europese versie)
- Geïnformeerde toestemming participanten nodig (informed consent, niet passieve toestemming)
- Zorgvuldig omgaan met vertrouwelijke data:
* Namen vervangen door nummers in databestand (onderzoeker weet naam-nummer sets)
* Resultaten zo opschrijven dat ze niet herleidbaar zijn tot individuen
* Niet meer data verzamelen dan nodig
* Data opslaan in beveiligde omgeving
Plagiaat en fraude
- Kopiëren van teksten van anderen of jezelf
- Geen correcte bron vermelden
- Manipuleren van onderzoeksgegevens
Voorbeeld oz-vraag:
In hoeverre is er een verschil in rekenvaardigheden tussen kinderen in groep 8 die werken met tablets
en kinderen die werken met een papieren lesmethode?
Aan welke ethische zaken moet je denken bij dit onderzoek?
- Ouderbijdrage voor tablet?
- Wat als al snel blijkt dat de ene methode beter werkt, kan je die dan bepaalde kinderen onthouden?
- Informed consent van ouders
Steekproeftrekken
Een populatie refereert aan alle leden van een bepaalde groep. De eerste stap bij steekproeftrekking
is het helder definiëren van de populatie waarin men geïnteresseerd is. Bij pedagogisch en
onderwijskundig onderzoek gaat het dan meestal om een groep van personen die bepaalde
eigenschappen heeft.
Je kan de doelpopulatie vrijwel nooit allemaal meenemen in het onderzoek, daarom trek je een
steekproef vanuit je toegankelijke populatie. De toegankelijke populatie is niet perse altijd helemaal
representatief voor de gehele doelpopulatie.
Voorbeeld:
De doelpopulatie is bijv. alle leerlingen die met tablets werken op basisscholen.
Maar die populatie is zelden beschikbaar... dus:
De toegankelijke populatie is bijv. leerlingen die met tablets werken op basisscholen in Groningen.
Selecte steekproef = een specifieke keuze
Aselecte steekproef = willekeurig
Convenience = gemakssteekproef (meestal niet de meest reële afspiegeling van de populatie)
Purposive = doelgerichte steekproef; specifiek een aantal mensen benaderen (bv. omdat ze experts
, zijn of om variatie te krijgen)
Systematic = systematische steekproef; van elke 10 mensen in een rijtje pak je steeds de eerste
Simple random sample = je hebt een grote groep en daaruit laat je de computer enkele mensen
kiezen
Stratified random sample = gestratificeerd; bepaalde verdelingen (bv. man-vrouw) wil je terugvinden
in de steekproef
Cluster random sample = compleet willekeurig is voor kinderen vaak niet ethisch, dan kan je het
beter per groep/klas/school doen
Two-stage random sample = eerst een aantal clusters selecteren en dan vanuit die clusters enkele
personen selecteren
Selecte steekproeftrekkingen:
Aselecte steekproeftrekkingen:
