Motorisch leren en ontwikkeling
Motorische ontwikkeling
__________________________________________________
1. Hoofdstuk 1: groei en ontwikkeling
1.1. Inleiding
“Fysieke groei is de kwantitatieve verandering in grootte, bestaande uit een vermeerdering
(hyperplasie) en een toename in grootte (hypertrofie) van cellen en cellentussenstof, met als gevolg
een toename van de lichaamsafmetingen en een verandering van de lichaamsverhoudingen en
lichaamssamenstelling.”
Fysieke groei = merkwaardig proces
➜ Van eerste cel tot pasgeborene: prenatale groei x 5000
➜ Tijdens eerste levensjaar:
o Geboortegewicht x 3
o Lengte + ½
➜ Tijdens de eerste vier jaar:
o Gewicht x 5
o Lengte x 2
o 1 gram hersenen per dag
Bij de mens:
o Begin groei = vanaf de conceptie
o Einde groei = late adolescentie
“Ontwikkeling is een kwalitatieve verandering bestaande uit een wetmatige rijping en differentiatie
van alle organen, waardoor deze organen op een bepaald tijdstip gaan functioneren, wat tot uiting
komt in het waarneembare gedrag van het kind.”
Ontwikkeling = op verschillende domeinen:
o Sociaal
o Cognitief
o Emotioneel
o Zintuiglijk
o Taalontwikkeling
o Fysiek
o …
“Maturatie is het proces om (fysiek) matuur te worden. Het verwijst naar het tempo en de timing van
het proces om tot een volledig biologische mature status te komen.”
1
,➜ Ontwikkeling stopt niet wanneer het lichaam een volwassen status heeft bereikt
o Embryo
o Foetus
o Zuigeling
o Peuter
o Kleuter
o Kind
o Adolescent
o Volwassene
o Oudere
1.2. De prenatale groei en ontwikkeling
Conceptie = moment waarop het leven ve individu begint
➜ Prenatale leeftijd = vd eerste dag v laatste menstruatie (= postmentrual/gestational age)
Drie fasen van prenatale groei en -ontwikkeling
o Eerste stadium: de morfogenese
▪ De germinale fase
• Bevruchting = pas in week twee vd zwangerschap (gerekend vd laatste dag
vd menstruatie)
• Bevruchte eicel (ovum) verplaatst zich vd eileider naar de baarmoeder
♥ Nestelt zich id sponsachtige binnenwand vd baarmoeder
♥ Wanneer zygote baarmoeder bereikt = blastocyst
♥ Einde germinale fase = blastocyst heeft zich volledig ingenesteld id
baarmoeder
♥ Nu = embryo
▪ De embryonale fase
• Drie tot acht weken (= vd innestelling tot 8 weken vd ontwikkeling)
• Zeer belangrijke periode
♥ Alle belangrijke lichaamsstructuren = gevormd
♥ Embryo = zeer gevoelig voor schadelijke stoffen
• Ontwikkeling vh embryo:
♥ Cellen schikken zich in drie afzonderlijke lagen
♥ Hieruit = organen gevormd (zie tabel)
♥ Ontwikkeling vd ledematen = cefalo-caudaal en proximo-distaal
o Tweede stadium: de organogenese
▪ Foetale periode
• Week 9 tot week 40
• Celdeling = grotendeels afgerond: foetus (5 cm, 8 gram)
• Zie tabel
2
, Verdikking in het ectoderm (= neurale plaat) ➜ begin vd vorming vh
Week 2
zenuwstelsel
Hart functioneert
Week 3
Hartkloppingen registreren
Mond
Ingewanden
Lever
Ogen
Hoofd
Hersenen
Week 4
EMBRYONALE FASE
- Twee hersenhelften
- Tussenhersenen splitsen + vorming van:
• Hersenzenuwen
• Hersenstam
• Kleine hersenen
Kiemknoppen vd bovenarmen = zichtbaar
Vorming vd organen door drie afzonderlijke lagen
- Ectoderm: huid en haar + zenuwstelsel en hersenen
Week 4 – 8
- Mesoderm: weefsels zoals longen, beenderen en spieren + hart
- Endoderm: spijsverteringskanaal, blaas en interne organen
Bovenbenen
Week 5 Ellebogen
Kiemknoppen = te onderscheiden vd handen
Binnenkant vd neurale buis
Week 7 Neuroblasten vermenigvuldigen (= voorlopers vd neuronen)
Hersenvocht gaat circuleren id hersenkamers
3
, Week 10 Adembewegingen
Week 12 Foetus reageert op tactiele stiulatie
Ritmische zuigbewegingen
Week 13
Inslikken van vocht = oefenen vd longen
Week 16 Bewegingen vh kind = voelbaar
Gewicht = 250 gram
Lengte = 19 cm
FOETALE PERIODE
Huid = niet transparant
Week 20
Wimpers en wenkbrouwen
Duimzuigen
Myelinesatie vh centraal zenuwstelsel
Gewicht = 900 gram
Lengte = 25 cm
Week 24 Ogen = functioneel
Smaakreceptoren
Hoofdhaar
Week 28 Ademhalingsbewegingen = constant ➜ vroeggeboorte overleven
Reageren op geluiden
Week 32
Periodes van waken en slapen
Sterke gewichtstoename
Week 32 – 36
Na de geboorte = licht gewichtverlies (na een of twee weken terug)
4
Motorische ontwikkeling
__________________________________________________
1. Hoofdstuk 1: groei en ontwikkeling
1.1. Inleiding
“Fysieke groei is de kwantitatieve verandering in grootte, bestaande uit een vermeerdering
(hyperplasie) en een toename in grootte (hypertrofie) van cellen en cellentussenstof, met als gevolg
een toename van de lichaamsafmetingen en een verandering van de lichaamsverhoudingen en
lichaamssamenstelling.”
Fysieke groei = merkwaardig proces
➜ Van eerste cel tot pasgeborene: prenatale groei x 5000
➜ Tijdens eerste levensjaar:
o Geboortegewicht x 3
o Lengte + ½
➜ Tijdens de eerste vier jaar:
o Gewicht x 5
o Lengte x 2
o 1 gram hersenen per dag
Bij de mens:
o Begin groei = vanaf de conceptie
o Einde groei = late adolescentie
“Ontwikkeling is een kwalitatieve verandering bestaande uit een wetmatige rijping en differentiatie
van alle organen, waardoor deze organen op een bepaald tijdstip gaan functioneren, wat tot uiting
komt in het waarneembare gedrag van het kind.”
Ontwikkeling = op verschillende domeinen:
o Sociaal
o Cognitief
o Emotioneel
o Zintuiglijk
o Taalontwikkeling
o Fysiek
o …
“Maturatie is het proces om (fysiek) matuur te worden. Het verwijst naar het tempo en de timing van
het proces om tot een volledig biologische mature status te komen.”
1
,➜ Ontwikkeling stopt niet wanneer het lichaam een volwassen status heeft bereikt
o Embryo
o Foetus
o Zuigeling
o Peuter
o Kleuter
o Kind
o Adolescent
o Volwassene
o Oudere
1.2. De prenatale groei en ontwikkeling
Conceptie = moment waarop het leven ve individu begint
➜ Prenatale leeftijd = vd eerste dag v laatste menstruatie (= postmentrual/gestational age)
Drie fasen van prenatale groei en -ontwikkeling
o Eerste stadium: de morfogenese
▪ De germinale fase
• Bevruchting = pas in week twee vd zwangerschap (gerekend vd laatste dag
vd menstruatie)
• Bevruchte eicel (ovum) verplaatst zich vd eileider naar de baarmoeder
♥ Nestelt zich id sponsachtige binnenwand vd baarmoeder
♥ Wanneer zygote baarmoeder bereikt = blastocyst
♥ Einde germinale fase = blastocyst heeft zich volledig ingenesteld id
baarmoeder
♥ Nu = embryo
▪ De embryonale fase
• Drie tot acht weken (= vd innestelling tot 8 weken vd ontwikkeling)
• Zeer belangrijke periode
♥ Alle belangrijke lichaamsstructuren = gevormd
♥ Embryo = zeer gevoelig voor schadelijke stoffen
• Ontwikkeling vh embryo:
♥ Cellen schikken zich in drie afzonderlijke lagen
♥ Hieruit = organen gevormd (zie tabel)
♥ Ontwikkeling vd ledematen = cefalo-caudaal en proximo-distaal
o Tweede stadium: de organogenese
▪ Foetale periode
• Week 9 tot week 40
• Celdeling = grotendeels afgerond: foetus (5 cm, 8 gram)
• Zie tabel
2
, Verdikking in het ectoderm (= neurale plaat) ➜ begin vd vorming vh
Week 2
zenuwstelsel
Hart functioneert
Week 3
Hartkloppingen registreren
Mond
Ingewanden
Lever
Ogen
Hoofd
Hersenen
Week 4
EMBRYONALE FASE
- Twee hersenhelften
- Tussenhersenen splitsen + vorming van:
• Hersenzenuwen
• Hersenstam
• Kleine hersenen
Kiemknoppen vd bovenarmen = zichtbaar
Vorming vd organen door drie afzonderlijke lagen
- Ectoderm: huid en haar + zenuwstelsel en hersenen
Week 4 – 8
- Mesoderm: weefsels zoals longen, beenderen en spieren + hart
- Endoderm: spijsverteringskanaal, blaas en interne organen
Bovenbenen
Week 5 Ellebogen
Kiemknoppen = te onderscheiden vd handen
Binnenkant vd neurale buis
Week 7 Neuroblasten vermenigvuldigen (= voorlopers vd neuronen)
Hersenvocht gaat circuleren id hersenkamers
3
, Week 10 Adembewegingen
Week 12 Foetus reageert op tactiele stiulatie
Ritmische zuigbewegingen
Week 13
Inslikken van vocht = oefenen vd longen
Week 16 Bewegingen vh kind = voelbaar
Gewicht = 250 gram
Lengte = 19 cm
FOETALE PERIODE
Huid = niet transparant
Week 20
Wimpers en wenkbrouwen
Duimzuigen
Myelinesatie vh centraal zenuwstelsel
Gewicht = 900 gram
Lengte = 25 cm
Week 24 Ogen = functioneel
Smaakreceptoren
Hoofdhaar
Week 28 Ademhalingsbewegingen = constant ➜ vroeggeboorte overleven
Reageren op geluiden
Week 32
Periodes van waken en slapen
Sterke gewichtstoename
Week 32 – 36
Na de geboorte = licht gewichtverlies (na een of twee weken terug)
4
