Hoofdstuk 1 : Wat is psychologie :
Omschrijving van de term ‘psychologie’ :
Waarom psychologie in een lerarenopleiding?
→ Op zes jaar veranderd er veel bij de kinderen (Leren, lichamelijk, socio-
emotioneel, …)
→ Leerkracht speelt belangrijke rol (Begeleidend en stimulerend)
Dus kennis van die processen is belangrijk
Waarom is leerpsychologie interessant voor ons?
→ Goede basiskennis van psychologie
Inzicht in leerprocessen + Hoe stimuleren leerpotentieel + Gebruik
maken in lessen
Onderscheid tussen intuïtieve mensenkennis en
psychologie :
Iedereen denkt na over “Hoe zit de mens in elkaar Beeld gekleurd
(Subjectief)
Psychologie “De psychologie heeft een lang verleden, maar een
korte geschiedenis”
→ Lang verleden verwijst naar antwoorden op vragen die
oud zijn
→ Korte geschiedenis verwijst naar ontstaan psychologie
Intuïtieve mensenkennis1 Wetschappelijke2 psychologie3
Mensenkennis4 Onderscheid
Hoe dachten ze vroeger?
→ Dualistisch mensbeeld : Geest (Motor) en lichaam (Uitvoerende
machine)
Daarom concentreerden de 1ste psychologen vooral op de geest
Later kwam de focus op het waarneembaar gedrag (Behaviorisme =
Gedragsleer)
Focus gedrag en geest
1
= Inzicht in eigen gedrag en dat van anderen gebaseerd op toevallige en persoonlijke
ervaringen
2
= Psychologen maken gebruik van wetenschappelijke methode om ideeën te toetsen
aan de realiteit
3
= Vertaald uit Grieks, zielkunde of geestesleer. Vandaag is psychologie de
wetenschappelijke studie van de
mentale processen (de geest) en het gedrag van individuen
4
= Mensen hebben verwachtingen en opvattingen over andere mensen gebaseerd op
buikgevoel
1
,Waarmee houdt psychologie zich allemaal bezig sinds de jaren 1950?
Bestuderen uiteenlopende gedragingen, gedachten en gevoelens
Niet enkel met wat uiterlijk waarneembaar is
Psychologie tracht mens in context en omgeving te begrijpen
Psychologie spitst zich toe op kleine deelfuncties en grotere gehelen
Wat moet er in de definitie psychologie?
→ Wetenschap + Gedrag van individuen + Mentale processen
Psychologie is een wetenschap :
Gedragsobservatie Intuïtie (= Wetenschappelijk
Buikgevoel)
Leerling dronk Suiker maakt een kind Onderzoeksmethode
frisdrank en is nadien hyperactief gebruiken om het na
erg druk in de klas te gaan
Beoefenen van een wetenschap
= Gebruiken van objectieve en vastgelegde methodes om feiten en
gebeurtenissen in de
wereld te beschouwen, verklaren en eventueel voorspellen
Wetenschappelijke methode Ideeën te onderwerpen aan onderzoek
→ Nadien bewijzen of verwerpen
Empirisch onderzoek (Gebaseerd op ervaring)
Hoe gebeurt dit?
→ In vier stappen :
1. Hypothese ontwikkelen
2. Objectieve data verzamelen
3. Resultaten analyseren
4. Resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren
Leerpsychologie, wetenschap of intuïtie? :
1977 Onderwijspsycholoog Zie dat onderwijs meer aandacht
zou moeten
besteden aan basisonderzoek
Dus
Jezelf overhoren + Gespreid leren =
Best
Leerpsychologie ontsnapt niet aan gevaar van intuïtie
Psychologie, meer dan je denkt :
Bevat bredere terreinen dan wat mensen beseffen
Niet alle psychologen werken als therapeut Bv. Onderwijs,
bedrijfswereld, …
2
, Sterk uiteenlopende taken
Psychologen Indelen in twee groepen
→ Experimenteel-theoretische psychologen5 +
Toegepaste psychologen6
Waarom is er een diversiteit aan psychologen?
→ Kennis over psychologie de laatste decennia ontzetten is toegenomen
→ Terrein zo groot geworden dat specialisatie zich heeft opgedrongen
Hoofdstuk 2 : Leren op school :
Inleiding :
Leren Veel zaken geleerd in ons leven Leren7 vs. Leerproces
Alledaags proces
Wat is leren? :
De basis van het leren :
Leren Gebeurt door interactie met de omgeving
Actief proces
Niet passief
Is een proces
→ Na een leerproces weet de lerende iets wat hij daarvoor niet wist
Wat is de leeromgeving?
→ Maatregelen in omgeving van leerling en condities die gericht zijn het
leren te bevorderen
Wat is belangrijk bij leren? Duurzame gedragsveranderingen met
transfer-mogelijkheden
→ Doorgaans blijvende veranderingen
→ In nieuwe situaties verschillen van
leeromgeving
→ Vertonen wendbaarheid (Flexibel)
Leerprocessen resulteren in een diversiteit van
gedragsmogelijkheden :
Cognitieve leerresultaten :
→ Kennisverwerving, geheugen, …
Motorische leerresultaten :
5
= Houden het bezig met uitvoeren van onderzoek
6
= Verder indelen in arbeidspsychologen, sportpsychologen, …
7
= Verwerven of inoefenen van kennisinhouden en vaardigheden. Leren is een (actief)
proces waardoor
ervaringen een blijvende verandering veroorzaken in het gedrag of de mentale
processen.
3
, → Lichamelijke vaardigheden, …
Dynamisch-affectieve leerresultaten :
→ Gevoelens, motivaties, …
Leren Heeft uitwendig en inwendig aspect
→ Eén en dezelfde prestatie (Uitwendig) (= De waarneembare,
observeerbare
reactie) kan op heel verschillende handelingsstructuren
(Inwendig) (= De
manier waarop de prestatie geleverd wordt) berusten
Onregelmatig
→ Luisteren, proberen, concentreren, …
Het leerproces, zes principes van verwerving :
1. Leren vraagt tijd, inspanning en motivatie :
→ Leren is een langzaam proces
2. De concentratieboog is kort :
→ Natuurlijke concentratieboog van 15-20min.
→ Nadien gedachten afdwalen
→ Aandacht gemakkelijk verstoord
3. Gespreid leren is effectiever dan aaneengesloten leren :
→ In één keer leren is minder effectief
→ Beter opsplitsen in kleinere delen
→ Zo vermijd je dat leerinspanning door vermoeidheid minder
effectief wordt
→ Bv. Autorijden
4. Voorkennis is belangrijk :
→ Ausubel heeft het over de kennis van het brein
→ Gemakkelijker om kennis verder te bouwen op wat we al kennen
→ Zoeken naar ordening, structuur en betekenis in wat we leren
5. Het brein reageert goed op multimediale aanvoer van
inhouden :
→ Verschillende leerstijlen die mensen hebben, hierin zijn mensen
eerder gelijk
→ Leerlingen visueel en auditief ingesteld (Enkelen niet)
→ Brein kan goed samenbrengen van informatie uit verschillende
bronnen
→ Woord en beeld combineren
6. Om te leren moet het brein actief zijn :
→ Pas doeltreffend als ons brein het zinvol ervaart
→ Als het brein iets actief doet, dan kan deze het onthouden
→ Prikkel actief verwerken
Soorten leerprocessen :
4
Omschrijving van de term ‘psychologie’ :
Waarom psychologie in een lerarenopleiding?
→ Op zes jaar veranderd er veel bij de kinderen (Leren, lichamelijk, socio-
emotioneel, …)
→ Leerkracht speelt belangrijke rol (Begeleidend en stimulerend)
Dus kennis van die processen is belangrijk
Waarom is leerpsychologie interessant voor ons?
→ Goede basiskennis van psychologie
Inzicht in leerprocessen + Hoe stimuleren leerpotentieel + Gebruik
maken in lessen
Onderscheid tussen intuïtieve mensenkennis en
psychologie :
Iedereen denkt na over “Hoe zit de mens in elkaar Beeld gekleurd
(Subjectief)
Psychologie “De psychologie heeft een lang verleden, maar een
korte geschiedenis”
→ Lang verleden verwijst naar antwoorden op vragen die
oud zijn
→ Korte geschiedenis verwijst naar ontstaan psychologie
Intuïtieve mensenkennis1 Wetschappelijke2 psychologie3
Mensenkennis4 Onderscheid
Hoe dachten ze vroeger?
→ Dualistisch mensbeeld : Geest (Motor) en lichaam (Uitvoerende
machine)
Daarom concentreerden de 1ste psychologen vooral op de geest
Later kwam de focus op het waarneembaar gedrag (Behaviorisme =
Gedragsleer)
Focus gedrag en geest
1
= Inzicht in eigen gedrag en dat van anderen gebaseerd op toevallige en persoonlijke
ervaringen
2
= Psychologen maken gebruik van wetenschappelijke methode om ideeën te toetsen
aan de realiteit
3
= Vertaald uit Grieks, zielkunde of geestesleer. Vandaag is psychologie de
wetenschappelijke studie van de
mentale processen (de geest) en het gedrag van individuen
4
= Mensen hebben verwachtingen en opvattingen over andere mensen gebaseerd op
buikgevoel
1
,Waarmee houdt psychologie zich allemaal bezig sinds de jaren 1950?
Bestuderen uiteenlopende gedragingen, gedachten en gevoelens
Niet enkel met wat uiterlijk waarneembaar is
Psychologie tracht mens in context en omgeving te begrijpen
Psychologie spitst zich toe op kleine deelfuncties en grotere gehelen
Wat moet er in de definitie psychologie?
→ Wetenschap + Gedrag van individuen + Mentale processen
Psychologie is een wetenschap :
Gedragsobservatie Intuïtie (= Wetenschappelijk
Buikgevoel)
Leerling dronk Suiker maakt een kind Onderzoeksmethode
frisdrank en is nadien hyperactief gebruiken om het na
erg druk in de klas te gaan
Beoefenen van een wetenschap
= Gebruiken van objectieve en vastgelegde methodes om feiten en
gebeurtenissen in de
wereld te beschouwen, verklaren en eventueel voorspellen
Wetenschappelijke methode Ideeën te onderwerpen aan onderzoek
→ Nadien bewijzen of verwerpen
Empirisch onderzoek (Gebaseerd op ervaring)
Hoe gebeurt dit?
→ In vier stappen :
1. Hypothese ontwikkelen
2. Objectieve data verzamelen
3. Resultaten analyseren
4. Resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren
Leerpsychologie, wetenschap of intuïtie? :
1977 Onderwijspsycholoog Zie dat onderwijs meer aandacht
zou moeten
besteden aan basisonderzoek
Dus
Jezelf overhoren + Gespreid leren =
Best
Leerpsychologie ontsnapt niet aan gevaar van intuïtie
Psychologie, meer dan je denkt :
Bevat bredere terreinen dan wat mensen beseffen
Niet alle psychologen werken als therapeut Bv. Onderwijs,
bedrijfswereld, …
2
, Sterk uiteenlopende taken
Psychologen Indelen in twee groepen
→ Experimenteel-theoretische psychologen5 +
Toegepaste psychologen6
Waarom is er een diversiteit aan psychologen?
→ Kennis over psychologie de laatste decennia ontzetten is toegenomen
→ Terrein zo groot geworden dat specialisatie zich heeft opgedrongen
Hoofdstuk 2 : Leren op school :
Inleiding :
Leren Veel zaken geleerd in ons leven Leren7 vs. Leerproces
Alledaags proces
Wat is leren? :
De basis van het leren :
Leren Gebeurt door interactie met de omgeving
Actief proces
Niet passief
Is een proces
→ Na een leerproces weet de lerende iets wat hij daarvoor niet wist
Wat is de leeromgeving?
→ Maatregelen in omgeving van leerling en condities die gericht zijn het
leren te bevorderen
Wat is belangrijk bij leren? Duurzame gedragsveranderingen met
transfer-mogelijkheden
→ Doorgaans blijvende veranderingen
→ In nieuwe situaties verschillen van
leeromgeving
→ Vertonen wendbaarheid (Flexibel)
Leerprocessen resulteren in een diversiteit van
gedragsmogelijkheden :
Cognitieve leerresultaten :
→ Kennisverwerving, geheugen, …
Motorische leerresultaten :
5
= Houden het bezig met uitvoeren van onderzoek
6
= Verder indelen in arbeidspsychologen, sportpsychologen, …
7
= Verwerven of inoefenen van kennisinhouden en vaardigheden. Leren is een (actief)
proces waardoor
ervaringen een blijvende verandering veroorzaken in het gedrag of de mentale
processen.
3
, → Lichamelijke vaardigheden, …
Dynamisch-affectieve leerresultaten :
→ Gevoelens, motivaties, …
Leren Heeft uitwendig en inwendig aspect
→ Eén en dezelfde prestatie (Uitwendig) (= De waarneembare,
observeerbare
reactie) kan op heel verschillende handelingsstructuren
(Inwendig) (= De
manier waarop de prestatie geleverd wordt) berusten
Onregelmatig
→ Luisteren, proberen, concentreren, …
Het leerproces, zes principes van verwerving :
1. Leren vraagt tijd, inspanning en motivatie :
→ Leren is een langzaam proces
2. De concentratieboog is kort :
→ Natuurlijke concentratieboog van 15-20min.
→ Nadien gedachten afdwalen
→ Aandacht gemakkelijk verstoord
3. Gespreid leren is effectiever dan aaneengesloten leren :
→ In één keer leren is minder effectief
→ Beter opsplitsen in kleinere delen
→ Zo vermijd je dat leerinspanning door vermoeidheid minder
effectief wordt
→ Bv. Autorijden
4. Voorkennis is belangrijk :
→ Ausubel heeft het over de kennis van het brein
→ Gemakkelijker om kennis verder te bouwen op wat we al kennen
→ Zoeken naar ordening, structuur en betekenis in wat we leren
5. Het brein reageert goed op multimediale aanvoer van
inhouden :
→ Verschillende leerstijlen die mensen hebben, hierin zijn mensen
eerder gelijk
→ Leerlingen visueel en auditief ingesteld (Enkelen niet)
→ Brein kan goed samenbrengen van informatie uit verschillende
bronnen
→ Woord en beeld combineren
6. Om te leren moet het brein actief zijn :
→ Pas doeltreffend als ons brein het zinvol ervaart
→ Als het brein iets actief doet, dan kan deze het onthouden
→ Prikkel actief verwerken
Soorten leerprocessen :
4
