Samenvatting Basisboek Aanpak Schulden
Druk 2
Nadja Jungmann & Tamara Madern
,Inhoudsopgaven
Deel 1: samenvatting van het boek........................................................................................................4
Hoofdstuk 1: Inleiding op de schuldenproblematiek..........................................................................4
1.1 Omvang van de problematiek...................................................................................................4
1.2 Bereik van ondersteuning.........................................................................................................5
1.3 Achtergrondkenmerken............................................................................................................5
1.4 Belemmeringen........................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: Soorten schulden en verbanden...................................................................................7
2.1 Overlevingsschulden.................................................................................................................7
2.2 Compensatieschulden...............................................................................................................7
2.3 Aanpassingsschulden................................................................................................................8
2.4 Overbestedingsschulden...........................................................................................................8
2.5 Bureaucratische schulden.........................................................................................................8
2.6 Een mix van typen en oorzaken................................................................................................8
2.7 Impact van schulden op andere terreinen................................................................................9
Hoofdstuk 3......................................................................................................................................10
3.2 Onze houding verandert door het hebben van schulden.......................................................10
3.3 Ons gedrag verander ook door schulden................................................................................10
3.4 Executieve functies.................................................................................................................11
3.5 De gevolgen van schulden op lange termijn...........................................................................13
3.6 De impact van schulden op korte termijn...............................................................................13
3.7 Stress-sensitief werken...........................................................................................................14
Hoofdstuk 4......................................................................................................................................15
4.2 Betrokken partijen..................................................................................................................15
4.3 Fase 1: de aanspraak...............................................................................................................15
4.4 Fase 2: De vastlegging.............................................................................................................16
4.5 Fase 3: de executie.................................................................................................................17
4.6 Betalingsregeling....................................................................................................................17
4.7 Bijkomende kosten.................................................................................................................18
4.8 Toezicht op incassobureaus en gerechtsdeurwaarders..........................................................19
Hoofdstuk 5......................................................................................................................................21
5.1 Beslag op inkomen..................................................................................................................21
Hoofdstuk 6......................................................................................................................................22
6.1 Wegwijs in de voorzieningen..................................................................................................22
6.2 Ondersteuning bij juridische vraagstukken.............................................................................22
, 6.3 Ondersteuning bij financiële zelfredzaamheid........................................................................23
6.4 Ondersteuning bij problematische schulden..........................................................................25
6.5 Nieuwe initiatieven.................................................................................................................25
Hoofdstuk 7......................................................................................................................................27
7.1 ontstaan van minnelijke schuldhulpverlening........................................................................27
7.2 De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening...........................................................................27
7.3 De Algemene wet bestuursrecht............................................................................................29
7.4 Toelatingseisen voor gemeentelijke schuldhulpverlening......................................................30
Hoofdstuk 8......................................................................................................................................31
8.1 Uitvoering van de gemeentelijke schuldhulpverlening...........................................................31
8.2 De klanten van de schuldhulpverlening..................................................................................31
8.3 Het schuldhulpverleningsproces.............................................................................................31
8.4 Doorlopen van een schuldhulpverleningstraject....................................................................33
8.5 Knelpunten in de schuldhulpverlening...................................................................................34
Hoofdstuk 9: Wet schuldsanering natuurlijke personen...................................................................35
9.1 hoofdlijnen van de wettelijke regeling....................................................................................35
9.2 Totstandkoming Wsnp............................................................................................................35
9.3 Doel van de Wsnp...................................................................................................................35
9.4 Wettelijke instrumenten uit de Wsnp ter ondersteuning van het minnelijke traject.............36
9.5 Toelating WSNP......................................................................................................................36
9.6 In de Wsnp..............................................................................................................................37
9.7 Beëindiging van de Wsnp........................................................................................................37
9.8 Berekening Vtlb......................................................................................................................38
Deel 2: Afkortingen + samenvatting uit het boek.................................................................................39
Lijst van veel gebruikte afkortingen..................................................................................................39
Samenvattingspunten vanuit het boek per hoofdstuk......................................................................40
Hoofdstuk 1......................................................................................................................................40
Hoofdstuk 2......................................................................................................................................41
Hoofdstuk 3......................................................................................................................................42
Hoofdstuk 4......................................................................................................................................44
Hoofdstuk 5......................................................................................................................................45
Hoofdstuk 6......................................................................................................................................46
Hoofdstuk 7......................................................................................................................................47
Hoofdstuk 8......................................................................................................................................48
Hoofdstuk 9......................................................................................................................................49
, Deel 1: samenvatting van het boek
Hoofdstuk 1: Inleiding op de schuldenproblematiek
1.1 Omvang van de problematiek
Er is spraken van schuld als je geld van iemand geleend hebt of als de uiterste betaaldatum op een
verplichting is versterken. Hieronder is een diagram met een weergaven van het percentage
huishoudens dat aangeeft moeilijk rond te komen.
3% 8%
11% zeer moeilijk
Moeilijk
Eerder moeilijk dan gemakkelijk
23% 27%
Eerder gemakkelijk dan moeilijk
Gemakkleijk
Zeer gemakkelijk
28%
De meest genoemde redenen voor het moeilijk rondkomen zijn:
- Uitgaven stijgen terwijl inkomsten gelijk blijven
- De vaste lasten zijn te hoog
- De inkomsten zijn te laag
Het inkomen heeft invloed op of iemand goed rondkomt of niet. Dat hangt af van:
- Wel of geen regelmatig inkomen
- Hoogte van het inkomen
Lichte betalingsproblemen
Moeilijk rondkomen en een keer een rekening niet betalen betekent niet dat er betalingsproblemen
zijn. Er kan ook sprake zijn van andere factoren die ervoor hebben gezorgd dat er een rekening niet is
betaald. Maar wanneer is er dan wel sprake van een betalingsprobleem? Daarvoor hanteert Nibud
een definitie:
Er is spraken van betalingsproblemen als een huishouden de afgelopen twaalf maanden:
- Een enkele keer de huur/hypotheek meer dan tien dagen te laat heeft betaald;
- Regelmatig een aanmaning ontving;
- Regelmatig geen geld meer kon opnemen;
- Regelmatig niet genoeg geld op de rekening had voor de atomische incasso;
- Een enkele keer een voorschat vraagt op het salaris;
- Brieven van incassobureaus of deurwaarders ontving’;
- Regelmatig een creditcardschuld heeft van meer dan 500 euro;
- Regelmatig een betalingsregeling trof.
Huishoudens met lichte betalingsproblemen betalen de volgende rekeningen (vaak) te laat:
1. Zorgverzekering
2. Huur of hypotheek
3. Energie
4. Lokale lasten
5. Water
Druk 2
Nadja Jungmann & Tamara Madern
,Inhoudsopgaven
Deel 1: samenvatting van het boek........................................................................................................4
Hoofdstuk 1: Inleiding op de schuldenproblematiek..........................................................................4
1.1 Omvang van de problematiek...................................................................................................4
1.2 Bereik van ondersteuning.........................................................................................................5
1.3 Achtergrondkenmerken............................................................................................................5
1.4 Belemmeringen........................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: Soorten schulden en verbanden...................................................................................7
2.1 Overlevingsschulden.................................................................................................................7
2.2 Compensatieschulden...............................................................................................................7
2.3 Aanpassingsschulden................................................................................................................8
2.4 Overbestedingsschulden...........................................................................................................8
2.5 Bureaucratische schulden.........................................................................................................8
2.6 Een mix van typen en oorzaken................................................................................................8
2.7 Impact van schulden op andere terreinen................................................................................9
Hoofdstuk 3......................................................................................................................................10
3.2 Onze houding verandert door het hebben van schulden.......................................................10
3.3 Ons gedrag verander ook door schulden................................................................................10
3.4 Executieve functies.................................................................................................................11
3.5 De gevolgen van schulden op lange termijn...........................................................................13
3.6 De impact van schulden op korte termijn...............................................................................13
3.7 Stress-sensitief werken...........................................................................................................14
Hoofdstuk 4......................................................................................................................................15
4.2 Betrokken partijen..................................................................................................................15
4.3 Fase 1: de aanspraak...............................................................................................................15
4.4 Fase 2: De vastlegging.............................................................................................................16
4.5 Fase 3: de executie.................................................................................................................17
4.6 Betalingsregeling....................................................................................................................17
4.7 Bijkomende kosten.................................................................................................................18
4.8 Toezicht op incassobureaus en gerechtsdeurwaarders..........................................................19
Hoofdstuk 5......................................................................................................................................21
5.1 Beslag op inkomen..................................................................................................................21
Hoofdstuk 6......................................................................................................................................22
6.1 Wegwijs in de voorzieningen..................................................................................................22
6.2 Ondersteuning bij juridische vraagstukken.............................................................................22
, 6.3 Ondersteuning bij financiële zelfredzaamheid........................................................................23
6.4 Ondersteuning bij problematische schulden..........................................................................25
6.5 Nieuwe initiatieven.................................................................................................................25
Hoofdstuk 7......................................................................................................................................27
7.1 ontstaan van minnelijke schuldhulpverlening........................................................................27
7.2 De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening...........................................................................27
7.3 De Algemene wet bestuursrecht............................................................................................29
7.4 Toelatingseisen voor gemeentelijke schuldhulpverlening......................................................30
Hoofdstuk 8......................................................................................................................................31
8.1 Uitvoering van de gemeentelijke schuldhulpverlening...........................................................31
8.2 De klanten van de schuldhulpverlening..................................................................................31
8.3 Het schuldhulpverleningsproces.............................................................................................31
8.4 Doorlopen van een schuldhulpverleningstraject....................................................................33
8.5 Knelpunten in de schuldhulpverlening...................................................................................34
Hoofdstuk 9: Wet schuldsanering natuurlijke personen...................................................................35
9.1 hoofdlijnen van de wettelijke regeling....................................................................................35
9.2 Totstandkoming Wsnp............................................................................................................35
9.3 Doel van de Wsnp...................................................................................................................35
9.4 Wettelijke instrumenten uit de Wsnp ter ondersteuning van het minnelijke traject.............36
9.5 Toelating WSNP......................................................................................................................36
9.6 In de Wsnp..............................................................................................................................37
9.7 Beëindiging van de Wsnp........................................................................................................37
9.8 Berekening Vtlb......................................................................................................................38
Deel 2: Afkortingen + samenvatting uit het boek.................................................................................39
Lijst van veel gebruikte afkortingen..................................................................................................39
Samenvattingspunten vanuit het boek per hoofdstuk......................................................................40
Hoofdstuk 1......................................................................................................................................40
Hoofdstuk 2......................................................................................................................................41
Hoofdstuk 3......................................................................................................................................42
Hoofdstuk 4......................................................................................................................................44
Hoofdstuk 5......................................................................................................................................45
Hoofdstuk 6......................................................................................................................................46
Hoofdstuk 7......................................................................................................................................47
Hoofdstuk 8......................................................................................................................................48
Hoofdstuk 9......................................................................................................................................49
, Deel 1: samenvatting van het boek
Hoofdstuk 1: Inleiding op de schuldenproblematiek
1.1 Omvang van de problematiek
Er is spraken van schuld als je geld van iemand geleend hebt of als de uiterste betaaldatum op een
verplichting is versterken. Hieronder is een diagram met een weergaven van het percentage
huishoudens dat aangeeft moeilijk rond te komen.
3% 8%
11% zeer moeilijk
Moeilijk
Eerder moeilijk dan gemakkelijk
23% 27%
Eerder gemakkelijk dan moeilijk
Gemakkleijk
Zeer gemakkelijk
28%
De meest genoemde redenen voor het moeilijk rondkomen zijn:
- Uitgaven stijgen terwijl inkomsten gelijk blijven
- De vaste lasten zijn te hoog
- De inkomsten zijn te laag
Het inkomen heeft invloed op of iemand goed rondkomt of niet. Dat hangt af van:
- Wel of geen regelmatig inkomen
- Hoogte van het inkomen
Lichte betalingsproblemen
Moeilijk rondkomen en een keer een rekening niet betalen betekent niet dat er betalingsproblemen
zijn. Er kan ook sprake zijn van andere factoren die ervoor hebben gezorgd dat er een rekening niet is
betaald. Maar wanneer is er dan wel sprake van een betalingsprobleem? Daarvoor hanteert Nibud
een definitie:
Er is spraken van betalingsproblemen als een huishouden de afgelopen twaalf maanden:
- Een enkele keer de huur/hypotheek meer dan tien dagen te laat heeft betaald;
- Regelmatig een aanmaning ontving;
- Regelmatig geen geld meer kon opnemen;
- Regelmatig niet genoeg geld op de rekening had voor de atomische incasso;
- Een enkele keer een voorschat vraagt op het salaris;
- Brieven van incassobureaus of deurwaarders ontving’;
- Regelmatig een creditcardschuld heeft van meer dan 500 euro;
- Regelmatig een betalingsregeling trof.
Huishoudens met lichte betalingsproblemen betalen de volgende rekeningen (vaak) te laat:
1. Zorgverzekering
2. Huur of hypotheek
3. Energie
4. Lokale lasten
5. Water
