LLUNYDDIAETH
TGAU: TYLLUAN WEN
Arholiad Llafar:
Llunyddiaeth (hyd at 20 munud y grŵp) . Disgwylir i ymgeiswyr ymateb i destun a astudir ar
DVD ac a atgyfnerthir gan astudiaeth o’r testun cyfatebol printiedig. Golygir wrth hyn ystyried
elfennau megis themâu, datblygiad plot, cymeriadaeth, deialog, cefndir a’r modd y cyflwynir y
rhain drwy gyfrwng ffilm.
Haen Uwch Tylluan Wen (Y FFILM) / Y Dylluan Wen (Y NOFEL) Angharad Jones
Mae'r ffilm yn sôn am gantores werin sy'n dychwelyd i fro ei phlentyndod (bro ei mebyd) mewn
hen ardal chwarelyddol yng ngogledd Cymru i recordio albwm, ond sydd ar berwyl llawer mwy
sinistr cyn diwedd y ffilm, a hynny ar ôl darganfod mai'r prifathro a'i deulu sydd bellach yn byw
yn ei hen gartref. (mae’r ffilm wedi’i selio ar y nofel ‘Y Dylluan Wen’ gan Angharad Jones). Yn
yr olyga gyntaf clywn y gân “Y Gwŷdd”; balad yn trafod addewid Duw am baradwys wedi i ni
farw. Mae’r gân yn cyfeirio ar rywun yn dymuno marw “mewn gobaith y caf ymado’r cyfan”.
Mae hyn yn eironig gan taw taith i’w marwolaeth yw hon i Martha. Baled grefyddol yw hon ac
felly mae’n adlewyrchi cefndir grefyddol Martha fel merch i weinidog.
Pan oeddwn ar frig noswaith yn y gwŷdd, yn y gwŷdd,
yn gweithio 'ngrefft mewn gobaith yn y gwŷdd, yn y gwŷdd.
Meddyliais wrth fy hunan
na wyddwn pa mor fuan,
er dwysed oedd fy amcan yn y gwŷdd, yn y gwŷdd,
y cawn ymado'r cyfan yn y gwŷdd, yn y gwŷdd.
Am hyn gadawaf canu yn y gwŷdd, yn y gwŷdd,
i fynd o'm gwisg i gysgu yn y gwŷdd, yn y gwŷdd.
Os gofyn neb trwy'r gwledydd
un pryd pwy oedd y prydydd,
mab sydd yn disgwyl beunydd yn y gwŷdd, yn y gwŷdd,
cael nef a daear newydd yn y gwŷdd, yn y gwŷdd.
,Mae Eirlys yn newid ei henw i Martha er mwyn bod yn anhysbys wrth ddychwelyd i fro ei
mebyd.
Mae llawer o symbolaeth yn y ffilm; gwelwn ôl-fflachiadau o Eirlys yn cael y gansen, y prifathro
yn gwisgo mantell/ clogyn, a chan fod Martha yn cyrraedd yn gwisgo mantell, dengys hyn ei bod
bellach yn rheoli. Yn nes ymlaen mae saethiad o Ifor Preis yn gwisgo ei fantell yn breifat yn
dangos sut y mae ef eisiau adennill rheolaeth. Mae gwisgo’r mantel yn ei wneud iddo deimlo yn
gryf ac yn pwerus. Mae hyn yn dangos nad ydyw yn teimlo’n gryf heb y fantell. Mewn rhannau
lle mae Martha eisiau bod yn arbennig o fygythiol mae hi’n gwisgo coch. Clywir llawer o
gerddoriaeth ailadroddus yn y ffilm - symbol o’r gorffennol yn ailadrodd ei hun - ac mae’n
adeiladu tensiwn i uchafbwynt ar y diwedd. Yn y golygfa olaf clywn y gân “A ei di’r deryn
du?”gyda’r llinellau “A’i phryd fel eira gwyn/ The truth it must be told” sydd yn adlewyrchu’r
ffaith bod popeth yn cael ei ddatgeli ar ddiwedd y ffilm. Symbol arall yn y ffilm yw'r delyn,
offeryn a ddefnyddir ar y cyfan i greu rhywbeth da a phositif sef cerddoriaeth, ond erbyn
diwedd y ffilm i ddinistrio, yn debyg i'r gansen yn y nofel 'Y Dylluan Wen'.
Mae gwisgo mantell/ clogyn hefyd yn cynrychiolu rhywbeth sinister. Mae gwrachod a dewinod
yn draddodiadol yn gwisgo mentyll – elfen dywyll a sinister.
Mae clogyn hefyd yn gorchuddio; mae hyn yn symbolaeth o ochr drwg rhywun yn cael ei
guddio er mwyn twyll. Mae’r mantel hefyd yn cuddio gwendidau; dengys Ifor Prys
gwendid trwy gosbi plant ysgol a thrwy godineb. Mae ei wraig yn fenyw diniwed ,
tawel a chyfeillgar – mae hyn yn gwneud ei odineb yn rhywbeth mwy creulon byth.
Yn ogystal a bod yn gysylltiedig gyda stori Blodeuwedd mae yna symbolaeth pellach
i’r dylluan:
Oherwydd eu gweithgaredd nosol a'u golwg rhyfedd unigryw, mae tylluanod yn aml
wedi cael eu hystyried yn anifeiliaid dirgel ac wedi bod yn destun chwedlau ac
ofergoelion amrywiol dros yr oesoedd.
, Tra bod rhai diwylliannau yn eu cysylltu â dewiniaeth, mae diwylliannau eraill yn
credu bod galwad y dylluan yn alwad gan yr ysbrydion a bod y rhai sy'n ymateb â
chwiban heb gael ymateb yn ôl gan y dylluan yn golygu bod marwolaeth ar fin
digwydd. Mae'r chwedlau tylluanod hyn wedi arwain at eu triniaeth a'u dileu yn llym
ers oesoedd.
Felly beth mae'n ei olygu pan welwch dylluan? A yw'r chwedlau gan y diwylliannau
hyn i'w credu? Bydd gwybod beth mae tylluan yn ei symboleiddio yn eich helpu i
lywio trwy'r chwedlau a'r ofergoelion a deall hefyd beth sy'n gwneud y creadur hwn
mor unigryw.
Y nofel:
Mae Y Dylluan Wen yn stori afaelgar a sinister. Un o brif themau y nofel (a’r
ffilm) yw y ffin rhwng y du a'r gwyn, y daioni a'r drygioni sy'n lliwio pob un
o'n bywydau. A ydym yn cael ein geni yn ddrwg neu yn dda? A ydym i gyd
yn gymysgedd o dda a drwg? Ai pethau sy’n digwydd i ni yn ystod ein
bywydau sydd yn ein hachosi i fod yn dda neu’n ddrwg?
Mae Angharad Jones yn gallu cydymdeimlo â'r holl gymeriadau yn eu
gwendidau a'u cryfderau. Gwêl ddwy ochr pob sefyllfa sydd yn islais drwy'r
nofel. Y neges yw – nid oes un ohonom yn ddrwg i gyd neu chwaith yn dda i
gyd. Nid yw bywyd mor syml a hynny; ac efallai bod angen edrych yn
ddyfnach mewn i paham mae person…sydd yn dechrau taith bywyd fel
plenty diniwed, di-nam – yn troi i fod yn dresigar tuag at ei gyd-ddyn.
Dihareb “Ni cheir afal pur ar bren sur”; fe drodd Martha yn sur oherwydd ei
thor-calon ar golli ei thad ac oherwydd hyn nid yw hi’n berson da a phur
mwyach.
TGAU: TYLLUAN WEN
Arholiad Llafar:
Llunyddiaeth (hyd at 20 munud y grŵp) . Disgwylir i ymgeiswyr ymateb i destun a astudir ar
DVD ac a atgyfnerthir gan astudiaeth o’r testun cyfatebol printiedig. Golygir wrth hyn ystyried
elfennau megis themâu, datblygiad plot, cymeriadaeth, deialog, cefndir a’r modd y cyflwynir y
rhain drwy gyfrwng ffilm.
Haen Uwch Tylluan Wen (Y FFILM) / Y Dylluan Wen (Y NOFEL) Angharad Jones
Mae'r ffilm yn sôn am gantores werin sy'n dychwelyd i fro ei phlentyndod (bro ei mebyd) mewn
hen ardal chwarelyddol yng ngogledd Cymru i recordio albwm, ond sydd ar berwyl llawer mwy
sinistr cyn diwedd y ffilm, a hynny ar ôl darganfod mai'r prifathro a'i deulu sydd bellach yn byw
yn ei hen gartref. (mae’r ffilm wedi’i selio ar y nofel ‘Y Dylluan Wen’ gan Angharad Jones). Yn
yr olyga gyntaf clywn y gân “Y Gwŷdd”; balad yn trafod addewid Duw am baradwys wedi i ni
farw. Mae’r gân yn cyfeirio ar rywun yn dymuno marw “mewn gobaith y caf ymado’r cyfan”.
Mae hyn yn eironig gan taw taith i’w marwolaeth yw hon i Martha. Baled grefyddol yw hon ac
felly mae’n adlewyrchi cefndir grefyddol Martha fel merch i weinidog.
Pan oeddwn ar frig noswaith yn y gwŷdd, yn y gwŷdd,
yn gweithio 'ngrefft mewn gobaith yn y gwŷdd, yn y gwŷdd.
Meddyliais wrth fy hunan
na wyddwn pa mor fuan,
er dwysed oedd fy amcan yn y gwŷdd, yn y gwŷdd,
y cawn ymado'r cyfan yn y gwŷdd, yn y gwŷdd.
Am hyn gadawaf canu yn y gwŷdd, yn y gwŷdd,
i fynd o'm gwisg i gysgu yn y gwŷdd, yn y gwŷdd.
Os gofyn neb trwy'r gwledydd
un pryd pwy oedd y prydydd,
mab sydd yn disgwyl beunydd yn y gwŷdd, yn y gwŷdd,
cael nef a daear newydd yn y gwŷdd, yn y gwŷdd.
,Mae Eirlys yn newid ei henw i Martha er mwyn bod yn anhysbys wrth ddychwelyd i fro ei
mebyd.
Mae llawer o symbolaeth yn y ffilm; gwelwn ôl-fflachiadau o Eirlys yn cael y gansen, y prifathro
yn gwisgo mantell/ clogyn, a chan fod Martha yn cyrraedd yn gwisgo mantell, dengys hyn ei bod
bellach yn rheoli. Yn nes ymlaen mae saethiad o Ifor Preis yn gwisgo ei fantell yn breifat yn
dangos sut y mae ef eisiau adennill rheolaeth. Mae gwisgo’r mantel yn ei wneud iddo deimlo yn
gryf ac yn pwerus. Mae hyn yn dangos nad ydyw yn teimlo’n gryf heb y fantell. Mewn rhannau
lle mae Martha eisiau bod yn arbennig o fygythiol mae hi’n gwisgo coch. Clywir llawer o
gerddoriaeth ailadroddus yn y ffilm - symbol o’r gorffennol yn ailadrodd ei hun - ac mae’n
adeiladu tensiwn i uchafbwynt ar y diwedd. Yn y golygfa olaf clywn y gân “A ei di’r deryn
du?”gyda’r llinellau “A’i phryd fel eira gwyn/ The truth it must be told” sydd yn adlewyrchu’r
ffaith bod popeth yn cael ei ddatgeli ar ddiwedd y ffilm. Symbol arall yn y ffilm yw'r delyn,
offeryn a ddefnyddir ar y cyfan i greu rhywbeth da a phositif sef cerddoriaeth, ond erbyn
diwedd y ffilm i ddinistrio, yn debyg i'r gansen yn y nofel 'Y Dylluan Wen'.
Mae gwisgo mantell/ clogyn hefyd yn cynrychiolu rhywbeth sinister. Mae gwrachod a dewinod
yn draddodiadol yn gwisgo mentyll – elfen dywyll a sinister.
Mae clogyn hefyd yn gorchuddio; mae hyn yn symbolaeth o ochr drwg rhywun yn cael ei
guddio er mwyn twyll. Mae’r mantel hefyd yn cuddio gwendidau; dengys Ifor Prys
gwendid trwy gosbi plant ysgol a thrwy godineb. Mae ei wraig yn fenyw diniwed ,
tawel a chyfeillgar – mae hyn yn gwneud ei odineb yn rhywbeth mwy creulon byth.
Yn ogystal a bod yn gysylltiedig gyda stori Blodeuwedd mae yna symbolaeth pellach
i’r dylluan:
Oherwydd eu gweithgaredd nosol a'u golwg rhyfedd unigryw, mae tylluanod yn aml
wedi cael eu hystyried yn anifeiliaid dirgel ac wedi bod yn destun chwedlau ac
ofergoelion amrywiol dros yr oesoedd.
, Tra bod rhai diwylliannau yn eu cysylltu â dewiniaeth, mae diwylliannau eraill yn
credu bod galwad y dylluan yn alwad gan yr ysbrydion a bod y rhai sy'n ymateb â
chwiban heb gael ymateb yn ôl gan y dylluan yn golygu bod marwolaeth ar fin
digwydd. Mae'r chwedlau tylluanod hyn wedi arwain at eu triniaeth a'u dileu yn llym
ers oesoedd.
Felly beth mae'n ei olygu pan welwch dylluan? A yw'r chwedlau gan y diwylliannau
hyn i'w credu? Bydd gwybod beth mae tylluan yn ei symboleiddio yn eich helpu i
lywio trwy'r chwedlau a'r ofergoelion a deall hefyd beth sy'n gwneud y creadur hwn
mor unigryw.
Y nofel:
Mae Y Dylluan Wen yn stori afaelgar a sinister. Un o brif themau y nofel (a’r
ffilm) yw y ffin rhwng y du a'r gwyn, y daioni a'r drygioni sy'n lliwio pob un
o'n bywydau. A ydym yn cael ein geni yn ddrwg neu yn dda? A ydym i gyd
yn gymysgedd o dda a drwg? Ai pethau sy’n digwydd i ni yn ystod ein
bywydau sydd yn ein hachosi i fod yn dda neu’n ddrwg?
Mae Angharad Jones yn gallu cydymdeimlo â'r holl gymeriadau yn eu
gwendidau a'u cryfderau. Gwêl ddwy ochr pob sefyllfa sydd yn islais drwy'r
nofel. Y neges yw – nid oes un ohonom yn ddrwg i gyd neu chwaith yn dda i
gyd. Nid yw bywyd mor syml a hynny; ac efallai bod angen edrych yn
ddyfnach mewn i paham mae person…sydd yn dechrau taith bywyd fel
plenty diniwed, di-nam – yn troi i fod yn dresigar tuag at ei gyd-ddyn.
Dihareb “Ni cheir afal pur ar bren sur”; fe drodd Martha yn sur oherwydd ei
thor-calon ar golli ei thad ac oherwydd hyn nid yw hi’n berson da a phur
mwyach.
