Voeding
Paragraaf 1
Heterotrofe organismen moeten voedsel opnemen om de assimilatie- en dissimilatieprocessen in
stand te houden. De voedselopname is daarbij afgestemd op het energieverbruik.
Paragraaf 2
Voedingsmiddelen = alles wat je eet of drinkt
Voedingsstoffen = zitten in voedingsmiddelen
➢ Koolhydraten
➢ Eiwitten
➢ Vetten
➢ Water
➢ Mineralen
➢ Vitaminen
Voedingsstoffen hebben verschillende functies in ons lichaam.
➢ Bouwstof: vorming van nieuwe cellen/weefsels, groei en ontwikkeling.
➢ Brandstof: levering van energie voor beweging, lichaamstemperatuur op peil te houden,
groei, ontwikkeling en herstel.
Een tekort aan bepaalde voedingsstoffen kan leiden tot verschillende ziekten.
Eiwitten, proteïne
Eiwitmoleculen zijn polymeren van een groot aantal aminozuurmoleculen (één of meer
polypeptiden). Alleen aminozuren kunnen worden opgenomen in ons bloed en vervoerd worden
naar allerlei organen. In de cellen kunnen ze weer aan elkaar gekoppeld worden bij de
eiwitsynthese.
De mens kan 12 aminozuren zelf vormen in de lever uit andere aminozuren, in totaal zijn er 20
aminozuren.
Transaminering = het overplaatsen van de aminogroep in de lever, hierdoor kunnen bepaalde
aminozuren worden gemaakt uit andere aminozuren.
Essentiële eiwitten (8) móéten binnenkomen met ons voedsel.
Eiwitten hebben de volgende functies in ons lichaam:
➢ Bouwstof (cytoplasma, membranen, cytoskelet en tussencelstof)
➢ Transport van stoffen
➢ Regulatie
➢ Celcommunicatie
➢ Chemische reacties
Aminozuren die niet bij de eiwitsynthese worden gebruikt, worden gedissimileerd. Uit de
aminogroep ontstaat ureum. Deze stof komt er met de urine weer uit. Ook ontstaat pyrodruivenzuur
(hoort bij glycolyse). Deze stof kan verder worden gedissimileerd en levert dan energie op. Het
gebruik van een eiwit als brandstof gebeurt alleen bij een overschot aan eiwitten óf als er niet
voldoende glucose beschikbaar is.
Koolhydraten
Dierlijk voedsel bevat weinig koolhydraten. Koolhydraten zijn belangrijke brandstoffen. Met deze
, stoffen voorzie je voor het grootste deel in je energiebehoefte. Als je te veel koolhydraten eet,
wordt de overtollige hoeveelheid opgeslagen in je lichaam. Hiervan wordt een klein deel omgezet in
glycogeen en opgeslagen in de lever en spieren. Echter wordt het grootste deel omgezet in vet en
opgeslagen in de huid (onderhuids bindweefsel) of rondom organen (spieren, hart, nieren).
Daarnaast kunnen koolhydraten een rol spelen als bouwstof. (DNA, RNA, celmembraan
eiwitmolecuul)
Voedingsvezels (voornamelijk koolhydraten uit celwand van plantaardig voedsel) zijn stoffen die niet
door enzymen uit het verteringsstelsel van een mens kunnen worden verteerd. Een deel kan in de
darmen wel door bacteriën worden afgebroken. Voedingsvezels zorgen voor een betere
darmwerking en stoelgang. Ook zorgen ze ervoor dat je sneller een verzadigd gevoel krijgt waardoor
je minder eet.
Vetten
Vetten zijn opgebouwd uit een glycerolmolecuul en 3 vetzuurmoleculen (triglyceriden). Vetzuren
kunnen verzadigd of onverzadigd zijn.
Verzadigd Onverzadigd
Geen dubbele bindingen, maximum H Bevatten 1 of meer dubbele bindingen
gebonden
Rechte keten Geen rechte keten
Dierlijk Plantaardig
Vast Vloeibaar
Bevorderen afzetting cholesterol tegen de Verminderen afzetting cholesterol tegen de
binnenwand van bloedvaten > worden hierdoor binnenwand van bloedvaten (afgezette
nauwer (vooral bij beschadeging) > hart- en cholesterol kan zelfs verminderen) > kans hart-
vaatziekten en vaatziekten wordt kleiner
Cholesterol is een vet dat voorkomt in celmembranen (voor stevigheid) en in het bloedplasma. Het
meeste hiervan wordt aangemaakt in de lever en een klein deel krijg je binnen met je voeding.
Ons lichaam kan glycerol en de meeste vetzuren vormen uit andere organische stoffen. Ons lichaam
hoeft dus weinig vetten binnen te krijgen. Alleen enkele onverzadigde vetten moeten in ons voedsel
voorkomen (essentiële vetzuren). Vetten dienen voornamelijk als brandstof. Een overschot sla je op
als reserve-energiebron onder de huid (warmte-isolering) en rondom organen. Ook kunnen vetten
als bouwstof dienen, zo dienen fosfolipiden als een bestanddeel voor het membraan. Bij fosfolipiden
is 1 vetzuur vervangen door fosforzuur.
Water
Water heeft een aantal belangrijke functies in ons lichaam:
➢ Bouwstof voor je lichaamscellen
➢ Oplosmiddel voor allerlei stoffen. Samen met de opgeloste stoffen bepaald water de
osmotische waarde van de vloeistoffen in ons lichaam.
➢ Transportmiddel (bloed)
➢ Rol bij de regeling van de lichaamstemperatuur, door verdamping van water uit zweet koelt
het lichaam af
Paragraaf 1
Heterotrofe organismen moeten voedsel opnemen om de assimilatie- en dissimilatieprocessen in
stand te houden. De voedselopname is daarbij afgestemd op het energieverbruik.
Paragraaf 2
Voedingsmiddelen = alles wat je eet of drinkt
Voedingsstoffen = zitten in voedingsmiddelen
➢ Koolhydraten
➢ Eiwitten
➢ Vetten
➢ Water
➢ Mineralen
➢ Vitaminen
Voedingsstoffen hebben verschillende functies in ons lichaam.
➢ Bouwstof: vorming van nieuwe cellen/weefsels, groei en ontwikkeling.
➢ Brandstof: levering van energie voor beweging, lichaamstemperatuur op peil te houden,
groei, ontwikkeling en herstel.
Een tekort aan bepaalde voedingsstoffen kan leiden tot verschillende ziekten.
Eiwitten, proteïne
Eiwitmoleculen zijn polymeren van een groot aantal aminozuurmoleculen (één of meer
polypeptiden). Alleen aminozuren kunnen worden opgenomen in ons bloed en vervoerd worden
naar allerlei organen. In de cellen kunnen ze weer aan elkaar gekoppeld worden bij de
eiwitsynthese.
De mens kan 12 aminozuren zelf vormen in de lever uit andere aminozuren, in totaal zijn er 20
aminozuren.
Transaminering = het overplaatsen van de aminogroep in de lever, hierdoor kunnen bepaalde
aminozuren worden gemaakt uit andere aminozuren.
Essentiële eiwitten (8) móéten binnenkomen met ons voedsel.
Eiwitten hebben de volgende functies in ons lichaam:
➢ Bouwstof (cytoplasma, membranen, cytoskelet en tussencelstof)
➢ Transport van stoffen
➢ Regulatie
➢ Celcommunicatie
➢ Chemische reacties
Aminozuren die niet bij de eiwitsynthese worden gebruikt, worden gedissimileerd. Uit de
aminogroep ontstaat ureum. Deze stof komt er met de urine weer uit. Ook ontstaat pyrodruivenzuur
(hoort bij glycolyse). Deze stof kan verder worden gedissimileerd en levert dan energie op. Het
gebruik van een eiwit als brandstof gebeurt alleen bij een overschot aan eiwitten óf als er niet
voldoende glucose beschikbaar is.
Koolhydraten
Dierlijk voedsel bevat weinig koolhydraten. Koolhydraten zijn belangrijke brandstoffen. Met deze
, stoffen voorzie je voor het grootste deel in je energiebehoefte. Als je te veel koolhydraten eet,
wordt de overtollige hoeveelheid opgeslagen in je lichaam. Hiervan wordt een klein deel omgezet in
glycogeen en opgeslagen in de lever en spieren. Echter wordt het grootste deel omgezet in vet en
opgeslagen in de huid (onderhuids bindweefsel) of rondom organen (spieren, hart, nieren).
Daarnaast kunnen koolhydraten een rol spelen als bouwstof. (DNA, RNA, celmembraan
eiwitmolecuul)
Voedingsvezels (voornamelijk koolhydraten uit celwand van plantaardig voedsel) zijn stoffen die niet
door enzymen uit het verteringsstelsel van een mens kunnen worden verteerd. Een deel kan in de
darmen wel door bacteriën worden afgebroken. Voedingsvezels zorgen voor een betere
darmwerking en stoelgang. Ook zorgen ze ervoor dat je sneller een verzadigd gevoel krijgt waardoor
je minder eet.
Vetten
Vetten zijn opgebouwd uit een glycerolmolecuul en 3 vetzuurmoleculen (triglyceriden). Vetzuren
kunnen verzadigd of onverzadigd zijn.
Verzadigd Onverzadigd
Geen dubbele bindingen, maximum H Bevatten 1 of meer dubbele bindingen
gebonden
Rechte keten Geen rechte keten
Dierlijk Plantaardig
Vast Vloeibaar
Bevorderen afzetting cholesterol tegen de Verminderen afzetting cholesterol tegen de
binnenwand van bloedvaten > worden hierdoor binnenwand van bloedvaten (afgezette
nauwer (vooral bij beschadeging) > hart- en cholesterol kan zelfs verminderen) > kans hart-
vaatziekten en vaatziekten wordt kleiner
Cholesterol is een vet dat voorkomt in celmembranen (voor stevigheid) en in het bloedplasma. Het
meeste hiervan wordt aangemaakt in de lever en een klein deel krijg je binnen met je voeding.
Ons lichaam kan glycerol en de meeste vetzuren vormen uit andere organische stoffen. Ons lichaam
hoeft dus weinig vetten binnen te krijgen. Alleen enkele onverzadigde vetten moeten in ons voedsel
voorkomen (essentiële vetzuren). Vetten dienen voornamelijk als brandstof. Een overschot sla je op
als reserve-energiebron onder de huid (warmte-isolering) en rondom organen. Ook kunnen vetten
als bouwstof dienen, zo dienen fosfolipiden als een bestanddeel voor het membraan. Bij fosfolipiden
is 1 vetzuur vervangen door fosforzuur.
Water
Water heeft een aantal belangrijke functies in ons lichaam:
➢ Bouwstof voor je lichaamscellen
➢ Oplosmiddel voor allerlei stoffen. Samen met de opgeloste stoffen bepaald water de
osmotische waarde van de vloeistoffen in ons lichaam.
➢ Transportmiddel (bloed)
➢ Rol bij de regeling van de lichaamstemperatuur, door verdamping van water uit zweet koelt
het lichaam af
