samenvatting e-health, diversiteit en ethiek 6681

Samenvatting EHealth, Diversiteit en ethiek
Begrippen Ethiek:

Normen:
 (Morele) normen is een zelfopgelegde regel die gedrag voorschrijft betreffende goed
samenleven.
 Morele normen onderscheiden zich van gedragsregels, zoals verkeersregels, doordat
normen regels zijn die we ons zelf opleggen, terwijl de verkeerswet ons wordt opgelegd.
Met verkeersregel hoef je het niet een te zijn om hem op te volgen, dat is niet zo bij
morele normen.
 Een argument in de vorm van een regel waaraan je je moet houden:
- Je mag niet stelen,
- Je moet je aan de afspraken en beloftes houden,
- Je mag een ander geen pijn doen.
- Ik maak die opdracht af, want je moet je aan je afspraken houden.

Waarde:
 Een (morele) waarde is een ideaal, een principe betreffende goed samenleven dat we
proberen te realiseren door middel van ons gedrag.
 Om de gevolgen van een handeling moreel te beoordelen, gebruiken we waarde. We
vergelijken de gevolgen van ons gedrag met een vooropgesteld doel dat we willen
realiseren. Zo’n doel noemen we waarde. Zoals collegialiteit, betrouwbaarheid, gelijkheid,
vrijheid, gezondheid en rechtvaardigheid.
- Ik maak die opdracht af, want dat draagt bij aan het vertrouwen dat mensen in
me hebben. (Waarde > betrouwbaarheid)

Vrijheid van:
 Is het afwezig zijn van belemmeringen en verplichtingen. Ze wordt beschermd door
klassieke vrijheidsrechten: meningsuiting, het recht om te gaan en staan waar men
wil.

Vrijheid tot:
 Betekent dat een overheid middelen verschaft, het mogelijk maakt, dat mensen
specifieke vormen van hun vrijheid van kunnen realiseren, waartoe ze zonder hulp niet
in staat zijn sociale rechten, maar ook de mogelijkheden in je fysieke omgeving om
te kunnen wandelen bijvoorbeeld.

Deugden:
 Een deugd is een karaktereigenschap betreffende goed samenleven.
 Een deugd beschrijft wat voor mens je moet zijn. De neiging van een persoon om te
handelen in een bepaalde situatie. Het stuurt je gedrag. Bijvoorbeeld:
- Ik maak die opdracht af, want ik wil betrouwbaar zijn. (deugd > betrouwbaar)
 Deugdethiek = beschrijft wat voor mens je moet zijn.

Moreel oordeel:
 Een oordeel over gedrag van mensen, hoe ze met elkaar omgaan. Het staat op
automatische piloot, je hoeft er niet over te piekeren. Je spreekt uit wat je behoorlijk vindt
en wat die andere had MOETEN doen:
- Leraar laat jou nooit uitspreken: jij vindt dat hij jou moet laten uitspreken

, - Dokter is heel kil en afstandelijk: jij vindt dat hij meer betrokkenheid en
empathie moet vertonen.



Verantwoordelijkheden:
 Verantwoordelijkheid betekent de plicht zorg te dragen voor iets of iemand (vooraf), en de
plicht daarover is verantwoording af te leggen (achteraf).

Ethische theorie:
 Is een manier van denken waarbij de verschillende soorten argumenten (waarde,
normen, deugd) verschillen van elkaar, waardoor zij elk hun eigen manier van denken
voortbrengen. Dit noemen we ethische theorie.


Beroepsethiek = Geheel
van normen en waarden
waaraan de
beroepsoefenaar zich bij
de uitoefening van zijn
beroep dient te houden.
 Plichtethiek kijkt welke regels je moet opvolgen (norm)
 Gevolgenethiek beschrijft welke idealen het belangrijkst zijn (waarden)
 Deugdenethiek beschrijft wat voor mens je moet zijn (deugd)

 Aansprakelijkheid (wetten-politie/rechter)
 Taakverantwoordelijkheid (afspraken binnen een organisatie-collega’s)
 Deugdverantwoordelijkheid (morele uitgangspunten-jezelf en sociale omgeving)


Normen hebben vaak een wettelijke grondslag,
evenals rechten, plichten en verantwoordelijkheid.
Vrijheid van en vrijheid tot kan zijn vastgelegd in wettelijke regels, maar kan ook als een
waarde, een ideaalbeeld worden gezien.
Gedragsregels zoals deze zijn vastgelegd in een beroepscode en zijn doorgaans gebaseerd op
waarden, maar er is ook sprake van normbesef. Denk daarbij aan het verbod op discriminatie
van welke aard dan ook. Volgens de wet mag er niet gediscrimineerd worden als dit ertoe
leidt dat mensen achtergesteld worden ten opzichte van anderen, maar dit kan ook bezien
worden als een waarde waarin de moraal wordt nagestreefd dat alle mensen gelijkwaardig
zijn.

, Welke gedragsregels van de beroepscode voor de diëtist hebben betrekking op
integriteit? Motiveer je antwoord.

Integriteit betekent dat je nadenkt over het morele gezichtspunt van wat je doet en je je
daarnaar gedraagt. In die zin kunnen alle gedragsregels van de beroepscode gezien worden als
regels die betrekking hebben op integriteit.




In verband met Beroepscode:

Oefenopdracht 1:
Vergewis ik mij ervan dat wanneer de cliënt minderjarig1 is, of meerderjarig maar
wilsonbekwaam, de in de beroepscode aan cliënt toegekende rechten uitgeoefend worden
door zijn wettelijke vertegenwoordiger. Draag ik zorg voor de bescherming van de
persoonlijke levenssfeer van mijn cliënt. Ik vervaardig en/ of gebruik geen geluidsopnames,
dia’s, films en foto’s zonder toestemming van mijn cliënt.

Normen:
Waarde:
Deugde:
Plicht:

Oefenopdracht 2:
Kan ik producten en productgroepen in reclame-uitingen noemen, mits deze zich beperken tot
voedingskundige informatie en voldaan is aan de volgende voorwaarden:
- mijn uitspraken betreffen uitsluitend kennis en geen mening of verwachting
- ik heb de bronvermelding van de informatie gegeven
- tot personen herleidbare gegevens mag ik niet vrijgeven

Normen:
Waarde:
Deugde:
Plicht:

Voorbeeld 1:
In de Beroepscode voor de diëtist luidt de eerste gedragsregel: “Als diëtist benader ik de cliënt
zonder aanziens des persoons. Ik houd me verre van discriminatie wegens welke grond dan
ook.”
Beschrijf in hooguit 6 zinnen hoe hier met 3 ethische begrippen rekening is gehouden en
benoem deze ethische begrippen ook in je korte tekst. Bekijk deze regel vanuit het oogpunt
van de diëtist en vanuit het oogpunt van de cliënt.