Algemene beginselen van het vermogensrecht
Vermogensrechten: persoonlijke en zakelijke rechten
Zakelijke rechten: bv. eigendom, vruchtgebruik, erfdienstbaarheid. nadruk ligt
op de zaak.
Persoonlijke rechten: bv. aangereden worden op straat en je hebt recht op
schadevergoeding, privacy,... nadruk ligt op persoon.
Intellectuele rechten: bv. auteursrechten, octrooirecht, uitvindingen, merken,…
Onderscheid zakelijke en persoonlijke rechten
Verjaringstermijn (art. 2262(bis) oud BW) = termijn waarbinnen je een
bepaalde vordering kan stellen, is de termijn verstreken dan kan je dat niet
meer vorderen.
Territoriale bevoegdheidsregeling (art. 624, 1° Ger.W. >< 629 Ger.W.) =
welke rechtbank is bevoegd, bij persoonlijke rechten ga je in principe kijken
naar de woonplaats van degene die gedagvaard wordt.
Enkel zakelijke rechten moeten worden bekend gemaakt: RG (art. 1141 oud
BW) – OG (art. 3.30 BW) grotere tegenwerpelijkheid.
Kenmerken specifiek voor zakelijke rechten
Numerus Clausus
Externe dimensie: het aantal zakelijke rechten is gesloten. Staat het niet in de
lijst, is het geen zakelijk recht. (staan in codex). Art. 3.3 BW.
Interne dimensie: in het algemeen mag je afwijken van bepalingen tenzij het
letterlijk in de definitie staat en dus een wezenskenmerk is. Geen bestaande
heruitvinden. (art. 3.1 BW)
Zelfstandige zakelijke rechten: kunnen op zichzelf bestaan zonder enige
rechtstreekse band met een ander recht.
Zakelijke zekerheidsrechten: zijn onzelfstandige rechten omdat ze enkel kunnen
bestaan al bijkomend recht bij een ander (vorderings-)recht.
Bijzondere kenmerken van zakelijke rechten
1. Bescherming tegen insolvabiliteit art. 3.5 BW.
Iemand die onsolvabel is, kan zijn schulden niet meer afbetalen.
Zakelijke rechten buiten de boedel.
Zakelijke zekerheidsrechten recht van voorrang.
2. Volgrecht
Het zakelijk recht dat op een goed rust, volgt de zaak.
Bv. Als er vruchtgebruik is op je huis en je verkoopt het, zal het vruchtgebruik
blijven bestaan.
1
,3. Specialiteitsbeginsel art. 3.8 BW.
Een zakelijk recht kan enkel betrekking hebben op geïndividualiseerde zaken.
Ook op juridische universaliteit.
Bv. huren van een auto (eender welke auto) t.o.v. erfdienstbaarheid op OR goed
(dat bepaalde OR goed). Juridische universaliteit: vruchtgebruik op handelszaak
want is individualiseerbaar.
4. Eenheid art. 3.8, §2 BW.
Zakelijke rechten kunnen enkel worden gevestigd op een autonoom
vermogensbestanddeel, niet op een bestanddeel van een vermogensbestanddeel.
Bv. vruchtgebruik op een auto maar niet op de lak van de auto. De auto en de
lak zijn 1 vermogensbestanddeel/goed. Lak is inherent bestanddeel.
5. Zakelijke subrogatie art. 3.10 BW.
Zakelijke subrogatie = zaakvervanging wanneer het zakelijk recht bij het verlies
vh oorspronkelijk object blijft voortbestaan op een vermogensbestanddeel dat in
de plaats van het oorspronkelijk object is getreden. (uitz. Op
specialiteitsbeginsel)
Bv. wanneer een goed verdwijnt (kapot gaat, gestolen wordt,…) en je er iets
anders voor in de plaats krijgt: ik ben eigenaar van een boot maar die brandt
volledig uit, (ervanuitgaand dat je verzekerd bent voor brand), de boot verdwijnt
maar je krijgt centen in de plaats van je boot.
Zakelijke en persoonlijke rechtsvorderingen
Zakelijke rechtsvordering = vorderingen met als voorwerp de uitoefening,
erkenning of verdediging in rechte van een zakelijk recht.
Bv. Vordering tot ontkenning erfdienstbaarheid, vordering tot vestiging van recht
van opstal.
Persoonlijke rechtsvordering = vorderingen waardoor men aanspraak maakt op
een prestatie van iemand om iets te geven, te doen of te laten.
Bv. vordering tot betaling van geldsom (factuur), vordering tot echtscheiding,
vordering tot alimentatie.
Belang?
Verjaringstermijn (art. 2262(bis) oud BW)
Territoriale bevoegdheidsregeling (art. 624, 1° >< 629 Ger.W.)
De vermogensleer art. 3.35 BW
Elke natuurlijke of rechtspersoon heeft een vermogen en, behoudens indien de
wet anders bepaalt, slechts één vermogen.
2
, Elk
rechtssubject
Vermogen
Slechts één
Alleen
en rechtssubjecten
ondeelbaar
Rechtssubject = natuurlijke- / rechtspersoon.
Vermogen hoeft niet positief te zijn, kan ook schulden omvatten.
Onderscheid der goederen art. 3.38 BW.
Personen >< dieren >< voorwerpen.
Voorwerpen
Goederen
Zaken
Voorwerpen: alle stoffelijke objecten die geen personen en geen dieren zijn.
Goederen: alle voorwerpen die vatbaar zijn voor toe-eigening (onderpand voor
zakelijk recht), met inbegrip van de vermogensrechten (art. 3.41 BW)
3
Vermogensrechten: persoonlijke en zakelijke rechten
Zakelijke rechten: bv. eigendom, vruchtgebruik, erfdienstbaarheid. nadruk ligt
op de zaak.
Persoonlijke rechten: bv. aangereden worden op straat en je hebt recht op
schadevergoeding, privacy,... nadruk ligt op persoon.
Intellectuele rechten: bv. auteursrechten, octrooirecht, uitvindingen, merken,…
Onderscheid zakelijke en persoonlijke rechten
Verjaringstermijn (art. 2262(bis) oud BW) = termijn waarbinnen je een
bepaalde vordering kan stellen, is de termijn verstreken dan kan je dat niet
meer vorderen.
Territoriale bevoegdheidsregeling (art. 624, 1° Ger.W. >< 629 Ger.W.) =
welke rechtbank is bevoegd, bij persoonlijke rechten ga je in principe kijken
naar de woonplaats van degene die gedagvaard wordt.
Enkel zakelijke rechten moeten worden bekend gemaakt: RG (art. 1141 oud
BW) – OG (art. 3.30 BW) grotere tegenwerpelijkheid.
Kenmerken specifiek voor zakelijke rechten
Numerus Clausus
Externe dimensie: het aantal zakelijke rechten is gesloten. Staat het niet in de
lijst, is het geen zakelijk recht. (staan in codex). Art. 3.3 BW.
Interne dimensie: in het algemeen mag je afwijken van bepalingen tenzij het
letterlijk in de definitie staat en dus een wezenskenmerk is. Geen bestaande
heruitvinden. (art. 3.1 BW)
Zelfstandige zakelijke rechten: kunnen op zichzelf bestaan zonder enige
rechtstreekse band met een ander recht.
Zakelijke zekerheidsrechten: zijn onzelfstandige rechten omdat ze enkel kunnen
bestaan al bijkomend recht bij een ander (vorderings-)recht.
Bijzondere kenmerken van zakelijke rechten
1. Bescherming tegen insolvabiliteit art. 3.5 BW.
Iemand die onsolvabel is, kan zijn schulden niet meer afbetalen.
Zakelijke rechten buiten de boedel.
Zakelijke zekerheidsrechten recht van voorrang.
2. Volgrecht
Het zakelijk recht dat op een goed rust, volgt de zaak.
Bv. Als er vruchtgebruik is op je huis en je verkoopt het, zal het vruchtgebruik
blijven bestaan.
1
,3. Specialiteitsbeginsel art. 3.8 BW.
Een zakelijk recht kan enkel betrekking hebben op geïndividualiseerde zaken.
Ook op juridische universaliteit.
Bv. huren van een auto (eender welke auto) t.o.v. erfdienstbaarheid op OR goed
(dat bepaalde OR goed). Juridische universaliteit: vruchtgebruik op handelszaak
want is individualiseerbaar.
4. Eenheid art. 3.8, §2 BW.
Zakelijke rechten kunnen enkel worden gevestigd op een autonoom
vermogensbestanddeel, niet op een bestanddeel van een vermogensbestanddeel.
Bv. vruchtgebruik op een auto maar niet op de lak van de auto. De auto en de
lak zijn 1 vermogensbestanddeel/goed. Lak is inherent bestanddeel.
5. Zakelijke subrogatie art. 3.10 BW.
Zakelijke subrogatie = zaakvervanging wanneer het zakelijk recht bij het verlies
vh oorspronkelijk object blijft voortbestaan op een vermogensbestanddeel dat in
de plaats van het oorspronkelijk object is getreden. (uitz. Op
specialiteitsbeginsel)
Bv. wanneer een goed verdwijnt (kapot gaat, gestolen wordt,…) en je er iets
anders voor in de plaats krijgt: ik ben eigenaar van een boot maar die brandt
volledig uit, (ervanuitgaand dat je verzekerd bent voor brand), de boot verdwijnt
maar je krijgt centen in de plaats van je boot.
Zakelijke en persoonlijke rechtsvorderingen
Zakelijke rechtsvordering = vorderingen met als voorwerp de uitoefening,
erkenning of verdediging in rechte van een zakelijk recht.
Bv. Vordering tot ontkenning erfdienstbaarheid, vordering tot vestiging van recht
van opstal.
Persoonlijke rechtsvordering = vorderingen waardoor men aanspraak maakt op
een prestatie van iemand om iets te geven, te doen of te laten.
Bv. vordering tot betaling van geldsom (factuur), vordering tot echtscheiding,
vordering tot alimentatie.
Belang?
Verjaringstermijn (art. 2262(bis) oud BW)
Territoriale bevoegdheidsregeling (art. 624, 1° >< 629 Ger.W.)
De vermogensleer art. 3.35 BW
Elke natuurlijke of rechtspersoon heeft een vermogen en, behoudens indien de
wet anders bepaalt, slechts één vermogen.
2
, Elk
rechtssubject
Vermogen
Slechts één
Alleen
en rechtssubjecten
ondeelbaar
Rechtssubject = natuurlijke- / rechtspersoon.
Vermogen hoeft niet positief te zijn, kan ook schulden omvatten.
Onderscheid der goederen art. 3.38 BW.
Personen >< dieren >< voorwerpen.
Voorwerpen
Goederen
Zaken
Voorwerpen: alle stoffelijke objecten die geen personen en geen dieren zijn.
Goederen: alle voorwerpen die vatbaar zijn voor toe-eigening (onderpand voor
zakelijk recht), met inbegrip van de vermogensrechten (art. 3.41 BW)
3
