Dieetleer deel 2
Inleiding:
Dossier 1: obesitas
1. Inleiding:
Definities
- Op basis van BMI
= Body Mass Index = quételet-index = gewicht in kg/(lengte in
meter)2
- Overgewicht
= BMI 25-29,9 kg/m2
- Obesitas
= BMI > of = 30 kg/m2
- Zwaarlijvigheid
= verzamelnaam overgewicht en obesitas
Voorkomen
Toename:
- Wereldwijd
o 50% overgewicht
o 20% obees
- In de tijd
- In alle leeftijdscategorieën
Oorzaken
- We eten te veel
- We zijn te inactief
Gevolgen
- Ernstig te nemen: risico hart- vaatziekten, diabetes, hypertensie
stijgt met stijgende BMI, WHO eerkent obesitas als chronische ziekte
1
,2. Richtlijnen voor behandeling van overgewicht en obesitas
Inleiding
1. Classificatie volgens graad van overgewicht/obesitas door bepalen van:
- Mate van zwaarlijvigheid
- De lichaamsvetverdeling
- EOSS = Edmonton Obesity Staging System
2. Algemeen gezondheidsprofiel van patiënt bepalen door opsporen van:
- Risicofactoren
- Comorbiditeiten
-> idee van ernst probleem, van prioriteiten behandeling, van intensiteit
en gezondheidseffect behandeling
Evaluatie:
classificatie
Obesitas
= toestand overtollige vetopstapeling
- Antropometrie: hoeveel en verdeling van lichaamsvet
Inschatten van hoeveelheid lichaamsvet: BMI
o Voordelen: snel, houdt ook rekening met lengte en niet alleen
gewicht
o Nadelen: zegt niets over lichaamssamenstelling
-> overschatting gespierde mensen, onderschatting bij oudere
mensen
houdt geen rekening met lichaamsvetverdeling, leeftijd,
gewichtsevolutie, ...
Lichaamsvetverdeling:
o Belangrijk voor het bepalen gezondheidsrisico
o Abdominale vetverdeling > perifere vetverdeling
o Abdominaal is onafh voorspellende factor en geassocieerd met
verhoogd risico op diabetes type 2
o Meten: tailleomtrek en taille-heupratio
o Werkwijze: lintmeter voor tailleomtrek
Classificatie obv tailleomtrek:
Risico op met obesitas geassocieerde stowisselingsproblemen en
cardiovasculaire risicofactoren
Classificatie obv BMI, tailleomtrek en gassocieerd gezondheidsrisico
2
, - Klinisch classificatiesysteem (EOSS)
o = een functioneel en ziekte-gerelateerd classificatiesysteem
van obesitas
o houdt rekening met
beoorderling van klinisch relevante comorbiditeiten
functionele status van P
Risicobepaling
= belangrijk voor bepaling van intensiteit van de behandeling/ prioriteitne
Werkwijze:
1. Bepaling relatief risico adhv BMI en EOSS
2. Identificatie P met zeer sterkt verhoogd absoluut risico:
o Coronaire hartziekten
o Andere cardiovasculaire aandoeningen
o Diabtes type 2
o Slaap-apnoe
3. Identificatie cardiovasculaire risicofactoren die hoog absoluut risico
met zich meebrengen indien >3 risicofactoren:
o Roken
o Hypertensie
o Te hoog LDL-cholesterol
o Gestoorde glycemie
o Leeftijd
o Familiale voorgeschiedenis, ...
Bijkomend bepaling van
o Fysieke inactiviteit
o Verhoogd risico cardiavasculaire aandoening
4. Identificatie van obesitas geassocieerde aandoeningen
o Gynaecologische stoornissen
o Musceloskeletale problemen
o Galstenen
o ...
Vraagjes over vorige les:
Vb Patiënt met BMI = 22kg/m2
Welke vragen ga je stellen?
- Komt deze BMI overeen met die van een jaar geleden?
Wat zijn de volgende bepalingen?
- Wat is middelomtrek/buikomvang
- Verhouding vetpercentage en vetvrij percentage
- Huidplooi metingen
Wat is het nut van classificatie en risicobepaling bij patiënt met
zwaarlijvigheid?
- Je ziet de ernst voor de patiënt
3
, TOFI en FOTI
= Thin Outside, Fat Inside ; Fat outside, Thin Inside
3. Behandeling van overgewicht en obesitas
Inleiding
- Zie 2. classificatie en risicobepaling om inzicht krijgen in
obesitasprobleem
- Motivatie en bereidheid van P proberen aan te pakken
Doelstellingen
Algemeen:
1. gezondheid en levenskwaliteit verbeteren
- Met aandacht voor paradigmashift1:
o gezond eet- en beweeggewoonten > gewichtsverlies
2. Verbeteren van lichaamssamenstelling
- Met aandacht voor:
o Meer vetvrije massa en of minder vetmassa
o Gewichtsbehoud en of blijvend gewichtsverlies
Concreet:
= afh van graad van zwaarlijvigheid en totale gezondheidsprofiel van P
1. Stabilisatie van gewicht en buikomvang nastreven
- Gezonde eet- en leefstijl; gezond lichaamsbeeld nastreven
2. Matig gewichtsreductie en/ of verminderen buikomvang
= gewichtsdaling van 5-10% initiële gewicht in 6 maand
Met opvolging/correctie specifieke cardiovasculaire parameters
Doelstellingen gezondheid en levenskwaliteit verbeteren:
- Obesitas is chronische ziekte, daarom is succesvolle behandeling op
lange termijn persepectief
- Het helpt gezondheidsrisico’s te voorkomen:
o Jojo-effect of ‘weight-cycling’
= effect dat optreedt bij herhaalde/mislukte
vermageringskuren
o Psychologische aspecten rond mislukking, lokken
eetstoornissen
- Lange termijn is gericht op gedragsverandering, dit neemt tijd in
beslag en vergt opvolging
- Lange termijn betekent dat behandeling haalbaar moet zijn/blijven
Wrm concrete doelstelling gewichtsverlies?:
- Aangetoond effect van matig gewichtsverlies op gezondheid:
o Systolische en diastolische bloeddrukdaling
o Toename insulingevoeligheid en verbetering glycemie
o Verbetering bloedlipidenprofiel
o Daling vermoeidheid en gewrichtspijn
o Verbetering psychosociaal functioneren
1
Dat ze hun waardes kunnen veranderen en dat we hun helpen dit in te zien wat beter is
4
Inleiding:
Dossier 1: obesitas
1. Inleiding:
Definities
- Op basis van BMI
= Body Mass Index = quételet-index = gewicht in kg/(lengte in
meter)2
- Overgewicht
= BMI 25-29,9 kg/m2
- Obesitas
= BMI > of = 30 kg/m2
- Zwaarlijvigheid
= verzamelnaam overgewicht en obesitas
Voorkomen
Toename:
- Wereldwijd
o 50% overgewicht
o 20% obees
- In de tijd
- In alle leeftijdscategorieën
Oorzaken
- We eten te veel
- We zijn te inactief
Gevolgen
- Ernstig te nemen: risico hart- vaatziekten, diabetes, hypertensie
stijgt met stijgende BMI, WHO eerkent obesitas als chronische ziekte
1
,2. Richtlijnen voor behandeling van overgewicht en obesitas
Inleiding
1. Classificatie volgens graad van overgewicht/obesitas door bepalen van:
- Mate van zwaarlijvigheid
- De lichaamsvetverdeling
- EOSS = Edmonton Obesity Staging System
2. Algemeen gezondheidsprofiel van patiënt bepalen door opsporen van:
- Risicofactoren
- Comorbiditeiten
-> idee van ernst probleem, van prioriteiten behandeling, van intensiteit
en gezondheidseffect behandeling
Evaluatie:
classificatie
Obesitas
= toestand overtollige vetopstapeling
- Antropometrie: hoeveel en verdeling van lichaamsvet
Inschatten van hoeveelheid lichaamsvet: BMI
o Voordelen: snel, houdt ook rekening met lengte en niet alleen
gewicht
o Nadelen: zegt niets over lichaamssamenstelling
-> overschatting gespierde mensen, onderschatting bij oudere
mensen
houdt geen rekening met lichaamsvetverdeling, leeftijd,
gewichtsevolutie, ...
Lichaamsvetverdeling:
o Belangrijk voor het bepalen gezondheidsrisico
o Abdominale vetverdeling > perifere vetverdeling
o Abdominaal is onafh voorspellende factor en geassocieerd met
verhoogd risico op diabetes type 2
o Meten: tailleomtrek en taille-heupratio
o Werkwijze: lintmeter voor tailleomtrek
Classificatie obv tailleomtrek:
Risico op met obesitas geassocieerde stowisselingsproblemen en
cardiovasculaire risicofactoren
Classificatie obv BMI, tailleomtrek en gassocieerd gezondheidsrisico
2
, - Klinisch classificatiesysteem (EOSS)
o = een functioneel en ziekte-gerelateerd classificatiesysteem
van obesitas
o houdt rekening met
beoorderling van klinisch relevante comorbiditeiten
functionele status van P
Risicobepaling
= belangrijk voor bepaling van intensiteit van de behandeling/ prioriteitne
Werkwijze:
1. Bepaling relatief risico adhv BMI en EOSS
2. Identificatie P met zeer sterkt verhoogd absoluut risico:
o Coronaire hartziekten
o Andere cardiovasculaire aandoeningen
o Diabtes type 2
o Slaap-apnoe
3. Identificatie cardiovasculaire risicofactoren die hoog absoluut risico
met zich meebrengen indien >3 risicofactoren:
o Roken
o Hypertensie
o Te hoog LDL-cholesterol
o Gestoorde glycemie
o Leeftijd
o Familiale voorgeschiedenis, ...
Bijkomend bepaling van
o Fysieke inactiviteit
o Verhoogd risico cardiavasculaire aandoening
4. Identificatie van obesitas geassocieerde aandoeningen
o Gynaecologische stoornissen
o Musceloskeletale problemen
o Galstenen
o ...
Vraagjes over vorige les:
Vb Patiënt met BMI = 22kg/m2
Welke vragen ga je stellen?
- Komt deze BMI overeen met die van een jaar geleden?
Wat zijn de volgende bepalingen?
- Wat is middelomtrek/buikomvang
- Verhouding vetpercentage en vetvrij percentage
- Huidplooi metingen
Wat is het nut van classificatie en risicobepaling bij patiënt met
zwaarlijvigheid?
- Je ziet de ernst voor de patiënt
3
, TOFI en FOTI
= Thin Outside, Fat Inside ; Fat outside, Thin Inside
3. Behandeling van overgewicht en obesitas
Inleiding
- Zie 2. classificatie en risicobepaling om inzicht krijgen in
obesitasprobleem
- Motivatie en bereidheid van P proberen aan te pakken
Doelstellingen
Algemeen:
1. gezondheid en levenskwaliteit verbeteren
- Met aandacht voor paradigmashift1:
o gezond eet- en beweeggewoonten > gewichtsverlies
2. Verbeteren van lichaamssamenstelling
- Met aandacht voor:
o Meer vetvrije massa en of minder vetmassa
o Gewichtsbehoud en of blijvend gewichtsverlies
Concreet:
= afh van graad van zwaarlijvigheid en totale gezondheidsprofiel van P
1. Stabilisatie van gewicht en buikomvang nastreven
- Gezonde eet- en leefstijl; gezond lichaamsbeeld nastreven
2. Matig gewichtsreductie en/ of verminderen buikomvang
= gewichtsdaling van 5-10% initiële gewicht in 6 maand
Met opvolging/correctie specifieke cardiovasculaire parameters
Doelstellingen gezondheid en levenskwaliteit verbeteren:
- Obesitas is chronische ziekte, daarom is succesvolle behandeling op
lange termijn persepectief
- Het helpt gezondheidsrisico’s te voorkomen:
o Jojo-effect of ‘weight-cycling’
= effect dat optreedt bij herhaalde/mislukte
vermageringskuren
o Psychologische aspecten rond mislukking, lokken
eetstoornissen
- Lange termijn is gericht op gedragsverandering, dit neemt tijd in
beslag en vergt opvolging
- Lange termijn betekent dat behandeling haalbaar moet zijn/blijven
Wrm concrete doelstelling gewichtsverlies?:
- Aangetoond effect van matig gewichtsverlies op gezondheid:
o Systolische en diastolische bloeddrukdaling
o Toename insulingevoeligheid en verbetering glycemie
o Verbetering bloedlipidenprofiel
o Daling vermoeidheid en gewrichtspijn
o Verbetering psychosociaal functioneren
1
Dat ze hun waardes kunnen veranderen en dat we hun helpen dit in te zien wat beter is
4
