Het Circulatiestelsel (les 1)
EXAMEN:
- Ex theorie:
o theorie: 10 meerkeyzevragen meet verhoogd cesuur (6 juiste antw = 5/10)
o theorie: 2 open vragen over het theoriegedeeele: toesen van kennis en inzicht: → 1
over histologie (mondeling examen) + 1 over histopathologie (schriftelijk examen)
o Theorie; korte beschrijving en kadering van 10 termen geselecteerd doorheen de
cursus (mondeling examen) (uitleg in 3 zinnen)
- Praktijk examen:
o Testen van kennis, inzicht en toepassen van de leerinhoud tijdens het
practicumgedeelte van heet examn
o Schifelijke bespreking van 3 preparaten uit preparatenlijst (1 histologisch en 2
histopatthologisch)
o Schriftelijke bespreking en mondelinge toelichting van 1 onbekend histologisch
preparaat
1. Het circulatiestelsel
- Functie van hart en bloedvaten
o Transport van zuurstof en voedingsstoffen
o Afvoer van koolstofdioxide en afvalstoffen
o Transport van hormonen (stoffen die in kleine concentraties op grote afstand van de
plaats waar ze geproduceerd worden via de bloedbaan getransporteerd worden naar
andere plaatsen in het lichaam)
o Transport van immunocompetente cellen (belangrijk in afweer) en eiwitten
o Transport van warmte (vb. doorbloeding van ledematen)
o Systeem van bloedstolling
o Pompsysteem (circulatie van bloed en lymfevloeistof op gang houden, die autonoom
aangestuurd wordt)
▪ Filter aanwezig: milt
o Bloed fungeert als communicatiesysteem
- Functie van lymfevaten
o Drainage van lichaamsvocht
▪ Thv capillairen aan arteriële zijde treedt meer vocht uit de bloedbaan dan
dat er thv de veneuze zijde terug naar binnen treed → gedeelte van vocht
dat achterblijft wordt normaler wijze gedraineerd via lymfevaten (blind
eindigende vaatjes die zo via de grotere lymfevaten (ductus lymfaticus
dexter en sinister) terug in de bloedbaan terecht komen)
o Transport van immunocomptetente cellen en eiwitten
▪ Immunoglobuline/antilichamen
o Filters aanwezig: lymfeknopen
2. Hart
- Anatomie en histologie
o 2 atria (kamers) en 2 ventrikels (boezems)
o Syncytium: fusie van cellen die als 1 geheel werken, cellen van atria (harspiercellen)
contraheren samen
, ▪ Atriaal syncytium
▪ Ventriculair syncytium
- Geleidingssysteem
o Zorgt ervoor dat het hart op een correcte manier samentrekt, dat we geen
defibrillatie krijgen zodanig dat contracties van atria en ventrikels elkaar
tegenwerken → moet op een gecoördineerde wijze gebeuren via het autonome
geleidingssysteem, bestaande uit:
▪ Sinusknoop
▪ Atrioventriculaire knoop
▪ Bundel van His
▪ Purkinje-vezels: gemodifieerde hartspiervezels
• (niet te verwarren met purkinje cellen: zijn zenuwcellen die in het
cerebellum worden aangetroffen)
- Innervatie (bezenuwing)
o = autonoom
o Zowel orthosympaticus als parasympaticus spelen een rol
o Alsook een aantal afferente/sensibele banen
- Regulatie
o Baroreceptoren: staan in voor het meten van de bloeddruk
o Chemoreceptoren: meten van zuurstof, CO2 en pH
2.1. Anatomie en histologie
- Cyclus
o Zuurstofarme bloed wordt aangevoerd via vena cava inferior en
superior die het rechteratrium binnenkomen → van RA naar
rechterventrikel → van RV via de pulmonaire arteriën richting longen → voorzien
van zuurstof → terugkomen via pulmonaire vene in het linker atrium → van LA naar
linkerventrikel die dan via de aorta de grote bloedsomloop aanvoert
- Wand van het linkerventrikel is veel dikwandiger ivm het rechterventrikel die de kleine
bloedsomloop aanstuurt
- Hart is gelegen in een pericardiale ruimte die bekleed is
met zowel een viscerale blad van het pericard als een
pariëtaal blad van het pericard
o Pericardiaal zakje = ruimte tussen 2 bladen met
vocht gevuld (bij ontstekingsreacties kan dit met
veel meer vocht gevuld zijn)
o Bekleding: mesotheliale cellen (afgeplatte
cellen) met telkens een dun losmazig
bindweefsellaagje eronder
o Pariëtale blad is via een aantal ligamenten gehecht aan het diafragma
- De wand van het hart is opgebouwd uit 3 lagen:
o Hart is een spiermassa bestaande uit hartspiercellen (kortere, vertakte cellen) die het
myocard uitmaken (hiertussen aantal bindweefselschotjes)
o Aan de buitenkant bevindt zich losmazig bindweefsel = epicard, bekleed met het
viscerale blad van het pericard, pericardiale ruimte en pariëtale blad met aan de
buitenkant eerst een losmazig laagje bindweefsel en dan een meer dens laagje die
het hartzakje aan de buitenkant omgeeft
o Binnenkant die het lumina van atria en ventrikels aflijnd = endocard, bestaande uit
een endotheel met daaronder een dun subendotheliaal laagje van losmazig,
collageen bindweefsel
→ endocard (endotheel (aaneengesloten cellen))– myocard (hartspiercellen)– epicard
(bindweefsel)
, - Dicht BW dat boezems (atria) en kamers (ventrikels) scheidt en hartkleppen bevat
- Uitzicht hartspierweefsel
o Hartspiercellen die vertakt zijn
▪ Thv verticale lijnen vnl mechanische juncties
(desmosoom, intercalaire schijven)
▪ Thv horizontale lijnen vnl communicatie juncties (gap
junctions)
o Sarcomeer: functionele eenheid die loopt
van Z-lijn tot Z-lijn, in het midden de A-
band en aan weerszijden telkens een halve
I-band
o Centraal gelegen, 1 tot 2 kernen per cel
Dwarse doorsnede
Myofilamenten
Centrale ligging kernen
Zeer uitgebreide capillaire netwerk
Skeletspierweefsel Hartspierweefsel Hartspierweefsel (atriaal syncytium)
(ventriculair syncytium)
- Meerkernig - Één (twee) kernen - Éen (twee kernen)
- Wandstandige - Centraal gelegen - Centraal gelegen kern,
kernen kern vertakte cellen (crf
- Triaden - Diaden intercalaire schijven)
- Goed - Zeer rijk - T-systeem is beperkt
gevasculariseerd gevasculeerd ontwikkeld (diaden thv Z-lijn
- Mitochondria = 2- - Mitochondria = versus triaden thv grens A/I-
8% cytoplasma 23% cytoplasma band in skeletspier)
EXAMEN:
- Ex theorie:
o theorie: 10 meerkeyzevragen meet verhoogd cesuur (6 juiste antw = 5/10)
o theorie: 2 open vragen over het theoriegedeeele: toesen van kennis en inzicht: → 1
over histologie (mondeling examen) + 1 over histopathologie (schriftelijk examen)
o Theorie; korte beschrijving en kadering van 10 termen geselecteerd doorheen de
cursus (mondeling examen) (uitleg in 3 zinnen)
- Praktijk examen:
o Testen van kennis, inzicht en toepassen van de leerinhoud tijdens het
practicumgedeelte van heet examn
o Schifelijke bespreking van 3 preparaten uit preparatenlijst (1 histologisch en 2
histopatthologisch)
o Schriftelijke bespreking en mondelinge toelichting van 1 onbekend histologisch
preparaat
1. Het circulatiestelsel
- Functie van hart en bloedvaten
o Transport van zuurstof en voedingsstoffen
o Afvoer van koolstofdioxide en afvalstoffen
o Transport van hormonen (stoffen die in kleine concentraties op grote afstand van de
plaats waar ze geproduceerd worden via de bloedbaan getransporteerd worden naar
andere plaatsen in het lichaam)
o Transport van immunocompetente cellen (belangrijk in afweer) en eiwitten
o Transport van warmte (vb. doorbloeding van ledematen)
o Systeem van bloedstolling
o Pompsysteem (circulatie van bloed en lymfevloeistof op gang houden, die autonoom
aangestuurd wordt)
▪ Filter aanwezig: milt
o Bloed fungeert als communicatiesysteem
- Functie van lymfevaten
o Drainage van lichaamsvocht
▪ Thv capillairen aan arteriële zijde treedt meer vocht uit de bloedbaan dan
dat er thv de veneuze zijde terug naar binnen treed → gedeelte van vocht
dat achterblijft wordt normaler wijze gedraineerd via lymfevaten (blind
eindigende vaatjes die zo via de grotere lymfevaten (ductus lymfaticus
dexter en sinister) terug in de bloedbaan terecht komen)
o Transport van immunocomptetente cellen en eiwitten
▪ Immunoglobuline/antilichamen
o Filters aanwezig: lymfeknopen
2. Hart
- Anatomie en histologie
o 2 atria (kamers) en 2 ventrikels (boezems)
o Syncytium: fusie van cellen die als 1 geheel werken, cellen van atria (harspiercellen)
contraheren samen
, ▪ Atriaal syncytium
▪ Ventriculair syncytium
- Geleidingssysteem
o Zorgt ervoor dat het hart op een correcte manier samentrekt, dat we geen
defibrillatie krijgen zodanig dat contracties van atria en ventrikels elkaar
tegenwerken → moet op een gecoördineerde wijze gebeuren via het autonome
geleidingssysteem, bestaande uit:
▪ Sinusknoop
▪ Atrioventriculaire knoop
▪ Bundel van His
▪ Purkinje-vezels: gemodifieerde hartspiervezels
• (niet te verwarren met purkinje cellen: zijn zenuwcellen die in het
cerebellum worden aangetroffen)
- Innervatie (bezenuwing)
o = autonoom
o Zowel orthosympaticus als parasympaticus spelen een rol
o Alsook een aantal afferente/sensibele banen
- Regulatie
o Baroreceptoren: staan in voor het meten van de bloeddruk
o Chemoreceptoren: meten van zuurstof, CO2 en pH
2.1. Anatomie en histologie
- Cyclus
o Zuurstofarme bloed wordt aangevoerd via vena cava inferior en
superior die het rechteratrium binnenkomen → van RA naar
rechterventrikel → van RV via de pulmonaire arteriën richting longen → voorzien
van zuurstof → terugkomen via pulmonaire vene in het linker atrium → van LA naar
linkerventrikel die dan via de aorta de grote bloedsomloop aanvoert
- Wand van het linkerventrikel is veel dikwandiger ivm het rechterventrikel die de kleine
bloedsomloop aanstuurt
- Hart is gelegen in een pericardiale ruimte die bekleed is
met zowel een viscerale blad van het pericard als een
pariëtaal blad van het pericard
o Pericardiaal zakje = ruimte tussen 2 bladen met
vocht gevuld (bij ontstekingsreacties kan dit met
veel meer vocht gevuld zijn)
o Bekleding: mesotheliale cellen (afgeplatte
cellen) met telkens een dun losmazig
bindweefsellaagje eronder
o Pariëtale blad is via een aantal ligamenten gehecht aan het diafragma
- De wand van het hart is opgebouwd uit 3 lagen:
o Hart is een spiermassa bestaande uit hartspiercellen (kortere, vertakte cellen) die het
myocard uitmaken (hiertussen aantal bindweefselschotjes)
o Aan de buitenkant bevindt zich losmazig bindweefsel = epicard, bekleed met het
viscerale blad van het pericard, pericardiale ruimte en pariëtale blad met aan de
buitenkant eerst een losmazig laagje bindweefsel en dan een meer dens laagje die
het hartzakje aan de buitenkant omgeeft
o Binnenkant die het lumina van atria en ventrikels aflijnd = endocard, bestaande uit
een endotheel met daaronder een dun subendotheliaal laagje van losmazig,
collageen bindweefsel
→ endocard (endotheel (aaneengesloten cellen))– myocard (hartspiercellen)– epicard
(bindweefsel)
, - Dicht BW dat boezems (atria) en kamers (ventrikels) scheidt en hartkleppen bevat
- Uitzicht hartspierweefsel
o Hartspiercellen die vertakt zijn
▪ Thv verticale lijnen vnl mechanische juncties
(desmosoom, intercalaire schijven)
▪ Thv horizontale lijnen vnl communicatie juncties (gap
junctions)
o Sarcomeer: functionele eenheid die loopt
van Z-lijn tot Z-lijn, in het midden de A-
band en aan weerszijden telkens een halve
I-band
o Centraal gelegen, 1 tot 2 kernen per cel
Dwarse doorsnede
Myofilamenten
Centrale ligging kernen
Zeer uitgebreide capillaire netwerk
Skeletspierweefsel Hartspierweefsel Hartspierweefsel (atriaal syncytium)
(ventriculair syncytium)
- Meerkernig - Één (twee) kernen - Éen (twee kernen)
- Wandstandige - Centraal gelegen - Centraal gelegen kern,
kernen kern vertakte cellen (crf
- Triaden - Diaden intercalaire schijven)
- Goed - Zeer rijk - T-systeem is beperkt
gevasculariseerd gevasculeerd ontwikkeld (diaden thv Z-lijn
- Mitochondria = 2- - Mitochondria = versus triaden thv grens A/I-
8% cytoplasma 23% cytoplasma band in skeletspier)
