DEEL 1: ALGEMENE INLEIDING TOT HET RECHT
Recht Geheel van gedragsregels die afdwingbaar gesteld zijn
door de overheid
Gedragsregel Voorschriften die worden opgelegd om ons gedrag in
een bepaalde richting te sturen. “wat anders kan, maar
niet anders mag”
Afdwingbaarheid Aanwezigheid van technieken, sancties, waarmee de
naleving van gedragsregels wordt gewaarborgd
Uitvaardigen Maken, tot stand brengen
Sanctie Maatregel die wordt toegepast als rechtsregels worden
overschreden (andere afdwingmiddelen dan straf,
‘schadevergoeding’ meeste gebruikte sanctie)
Straf Sancties, opgelegd wanneer regels uit het strafrecht
werden overschreden (misdrijf gepleegd)
Misdrijf Schending van strafrechtsregels
Rechtszekerheid Mensen weten beter waar ze aan toe zijn door
rechtsregels (hebben minder het gevoel aan willekeur
onderworpen te zijn
Rechtsbron In een rechtsbron kan je vinden welke regels gelden
(wet, gewoonte, algemene rechtsbeginselen,
rechtsspraak, rechtsleer)
Wet in materiële zin Ieder algemeen bindend voorschrift dat door een
bevoegde overheid wordt uitgevaardigd
Wet in formele zin Het gaat om elke beslissing van de wetgevende macht
(‘wet’, ‘decreet’, ‘wetboek’)
Algemeen bindend Voorschrift is gericht tot een onbepaald aantal personen
Gewoonte Rechtsgewoonten zijn de gevestigde gebruiken die door
de gemeenschap als bindende rechtsregels worden
beschouwd
Algemene Ongeschreven gedragsregels die op een bepaald
rechtsbeginselen ogenblijk essentieel worden geacht voor de samenleving
Rechtspraak Geheel van rechterlijke uitspraken (vonnissen vd
rechtbanken; arresten vd hoven; uitspraken van de
andere rechtscolleges)
Rechtsleer Het geheel van de publicaties waarin rechtsgeleerden
hun opvattingen over het recht meedelen
Publiekrecht Regelt de organisatie en de werking van de overheid &
de relatie van de overheid met de burgers
Privaatrecht Regelt de verhoudingen tussen burgers onderling
Grondwettelijk recht Bevat de fundamentele regels van het publiekrecht
Administratief recht Regelt de werking en de structuur van de organen van
de uitvoerende macht (voor zover dit niet geregeld is
door andere rechtstakken)
Strafrecht Bestaat uit de regels met betrekking tot het opleggen
van strafsancties
Fiscaal recht Geheel van regels met betrekking tot het heffen en
innen van de belastingen
Gerechtelijk recht Bevat de regels met betrekking tot:
- organisatie, bevoegdheid en werking van de
rechtscolleges
- de manier waarop men moet procederen
, - de rechtsmiddelen die tegen een rechterlijke uitspraak
kunnen worden aangewend
- de uitvoering van rechterlijke uitspraken
Gerechtelijk Regelt gerechtelijk recht van toepassing op geschillen
privaatrecht van privaatrechtelijke aard
Stafprocesrecht Regelt gerechtelijk recht dat voorschrijft hoe misdrijven
worden vervolgd en bestraft
Burgerlijk recht Regelt de verhouding tussen burgers in het algemeen
(regels gelden voor alle burgers)
Personenrecht Regelt wie rechten en plichten kan hebben ten opzichte
van anderen; vanaf wanneer en tot wanneer; of hij deze
rechten en plichten zelfstandig kan uitoefenen
Familierecht Regels met betrekking tot volgende verhoudingen:
- tussen echtgenoten
- tussen ouders en kinderen
- tussen personen die uit de echt scheiden of uit de echt
gescheiden zijn
- tussen ongehuwd samenwonenden (in mindere mate)
Huwelijksvermogens Regelt de verhouding op het vlak van vermogen tussen
recht gehuwden
Overeenkomstenrec Regelt verhoudingen die ontstaan op basis van een
ht overeenkomst
Zakenrecht Regelt rechten die burgers kunnen laten gelden t.o.v.
allerhande soorten goederen
Erfrecht Regelt de erfrechtelijke verhouding tussen erflater en
erfgenamen
Arbeidsrecht Regelt de (arbeids)verhoudingen tussen werkgevers en
werknemers
Sociale Regelt de verschillende sociale voorzieningen
zekerheidsrecht
Gemengde rechtstak Rechtstakken die een mengsel zijn van publiekrecht en
privaatrecht
Materieel recht Regels die bepalen WAT iemands rechten en plichten zijn
Formeel recht Regelt de WIJZE WAAROP die rechten en plichten kunnen
worden afgedwongen
Aanvullend recht Rechtsregels die men naast zich mag neerleggen, indien
men (op voorhand) een andere, afwijkende regeling
heeft afgesproken
Dwingend recht van Dit recht beschermd de meeste belangrijke en
openbare orde fundamentele maatschappelijke waarden en belangen;
mag niet van afgeweken worden; afwijking wordt
gesanctioneerd met ‘absolute nietigheid’
Dwingend recht dat Mag ook niet van afgeweken worden, maar staat trapje
niet van openbare lager; een afwijking wordt slechts met ‘relatieve
orde is nietigheid’ gesanctioneerd
Absolute nietigheid Volstrekte nietigheid, ongeldigheid (nietigheid door
iedereen inroep baar)
Relatieve nietigheid Alleen de persoon die door de rechtsregel beschermd
wordt, kan zich beroepen op de nietigheid
DEEL 2: STAATSRECHT
Recht Geheel van gedragsregels die afdwingbaar gesteld zijn
door de overheid
Gedragsregel Voorschriften die worden opgelegd om ons gedrag in
een bepaalde richting te sturen. “wat anders kan, maar
niet anders mag”
Afdwingbaarheid Aanwezigheid van technieken, sancties, waarmee de
naleving van gedragsregels wordt gewaarborgd
Uitvaardigen Maken, tot stand brengen
Sanctie Maatregel die wordt toegepast als rechtsregels worden
overschreden (andere afdwingmiddelen dan straf,
‘schadevergoeding’ meeste gebruikte sanctie)
Straf Sancties, opgelegd wanneer regels uit het strafrecht
werden overschreden (misdrijf gepleegd)
Misdrijf Schending van strafrechtsregels
Rechtszekerheid Mensen weten beter waar ze aan toe zijn door
rechtsregels (hebben minder het gevoel aan willekeur
onderworpen te zijn
Rechtsbron In een rechtsbron kan je vinden welke regels gelden
(wet, gewoonte, algemene rechtsbeginselen,
rechtsspraak, rechtsleer)
Wet in materiële zin Ieder algemeen bindend voorschrift dat door een
bevoegde overheid wordt uitgevaardigd
Wet in formele zin Het gaat om elke beslissing van de wetgevende macht
(‘wet’, ‘decreet’, ‘wetboek’)
Algemeen bindend Voorschrift is gericht tot een onbepaald aantal personen
Gewoonte Rechtsgewoonten zijn de gevestigde gebruiken die door
de gemeenschap als bindende rechtsregels worden
beschouwd
Algemene Ongeschreven gedragsregels die op een bepaald
rechtsbeginselen ogenblijk essentieel worden geacht voor de samenleving
Rechtspraak Geheel van rechterlijke uitspraken (vonnissen vd
rechtbanken; arresten vd hoven; uitspraken van de
andere rechtscolleges)
Rechtsleer Het geheel van de publicaties waarin rechtsgeleerden
hun opvattingen over het recht meedelen
Publiekrecht Regelt de organisatie en de werking van de overheid &
de relatie van de overheid met de burgers
Privaatrecht Regelt de verhoudingen tussen burgers onderling
Grondwettelijk recht Bevat de fundamentele regels van het publiekrecht
Administratief recht Regelt de werking en de structuur van de organen van
de uitvoerende macht (voor zover dit niet geregeld is
door andere rechtstakken)
Strafrecht Bestaat uit de regels met betrekking tot het opleggen
van strafsancties
Fiscaal recht Geheel van regels met betrekking tot het heffen en
innen van de belastingen
Gerechtelijk recht Bevat de regels met betrekking tot:
- organisatie, bevoegdheid en werking van de
rechtscolleges
- de manier waarop men moet procederen
, - de rechtsmiddelen die tegen een rechterlijke uitspraak
kunnen worden aangewend
- de uitvoering van rechterlijke uitspraken
Gerechtelijk Regelt gerechtelijk recht van toepassing op geschillen
privaatrecht van privaatrechtelijke aard
Stafprocesrecht Regelt gerechtelijk recht dat voorschrijft hoe misdrijven
worden vervolgd en bestraft
Burgerlijk recht Regelt de verhouding tussen burgers in het algemeen
(regels gelden voor alle burgers)
Personenrecht Regelt wie rechten en plichten kan hebben ten opzichte
van anderen; vanaf wanneer en tot wanneer; of hij deze
rechten en plichten zelfstandig kan uitoefenen
Familierecht Regels met betrekking tot volgende verhoudingen:
- tussen echtgenoten
- tussen ouders en kinderen
- tussen personen die uit de echt scheiden of uit de echt
gescheiden zijn
- tussen ongehuwd samenwonenden (in mindere mate)
Huwelijksvermogens Regelt de verhouding op het vlak van vermogen tussen
recht gehuwden
Overeenkomstenrec Regelt verhoudingen die ontstaan op basis van een
ht overeenkomst
Zakenrecht Regelt rechten die burgers kunnen laten gelden t.o.v.
allerhande soorten goederen
Erfrecht Regelt de erfrechtelijke verhouding tussen erflater en
erfgenamen
Arbeidsrecht Regelt de (arbeids)verhoudingen tussen werkgevers en
werknemers
Sociale Regelt de verschillende sociale voorzieningen
zekerheidsrecht
Gemengde rechtstak Rechtstakken die een mengsel zijn van publiekrecht en
privaatrecht
Materieel recht Regels die bepalen WAT iemands rechten en plichten zijn
Formeel recht Regelt de WIJZE WAAROP die rechten en plichten kunnen
worden afgedwongen
Aanvullend recht Rechtsregels die men naast zich mag neerleggen, indien
men (op voorhand) een andere, afwijkende regeling
heeft afgesproken
Dwingend recht van Dit recht beschermd de meeste belangrijke en
openbare orde fundamentele maatschappelijke waarden en belangen;
mag niet van afgeweken worden; afwijking wordt
gesanctioneerd met ‘absolute nietigheid’
Dwingend recht dat Mag ook niet van afgeweken worden, maar staat trapje
niet van openbare lager; een afwijking wordt slechts met ‘relatieve
orde is nietigheid’ gesanctioneerd
Absolute nietigheid Volstrekte nietigheid, ongeldigheid (nietigheid door
iedereen inroep baar)
Relatieve nietigheid Alleen de persoon die door de rechtsregel beschermd
wordt, kan zich beroepen op de nietigheid
DEEL 2: STAATSRECHT
