Het lerende kind 2021/2022 - Rekenen
Inhoud
Het lerende kind 2021/2022 - Rekenen ........................................................................................ 1
Introductiecollege van het vak ........................................................................................................ 2
College 1 Rekenen: kennis en vaardigheden .............................................................................. 3
College 2 Rekenen: instructievormen bij rekenen ....................................................................... 9
College 3 Rekenen: digitale formatieve toetsing en differentiatie ........................................... 12
1
, Introductiecollege van het vak
Kirschner, P. A., Claessens, L. & Raaijmakers, S. (2018). Op de schouders van reuzen.
Inspirerende inzichten uit de cognitieve psychologie voor leerkrachten. Meppel: Ten Brink
Uitgevers.
Hoofdstuk 16:
Een samenvatting maken is voor leerlingen niet effectief omdat die nog niet goed kunnen
samenvatten en alleen een goede samenvatting helpt met leren. Gespreid oefenen
(spaced/distributed) practice en oefentoetsen zijn wel aan te bevelen. Met vier keer een half
uur leren onthoud je de stof beter dan twee uur achter elkaar studeren. Dit noemen
onderzoekers het spacing-effect. Bij oefentoetsen en zelftesten (retrieval practice) draait het
om informatie ophalen uit je langetermijngeheugen. Dit actief herinneren zorgt ervoor dat je de
informatie beter en langer onthoudt. Dit staat bekend als het testing-effect.
Praktisch:
- Stel regelmatig herhalingsvragen, kan ook door middel van een oefentoets of quiz;
- Gespreid oefenen door veelvuldig kleine huiswerkopdrachten in plaats van één grote.
Dit kan gecombineerd met oude en nieuwe stof;
- Leren samenvatten kan door hoofd- en bijzaken leren onderscheiden.
Hoofdstuk 17:
Bij het aanleren van nieuwe vaardigheden/kennis is het belangrijk om ook te kijken naar wat
een leerling al weet. Deze voorkennis blijkt namelijk de meest bepalende factor voor het halen
van nieuwe leerdoelen. Voorkennis zit ‘verpakt’ in cognitieve hersenstructuren, ook wel
schema’s genoemd. Deze schema’s zijn hiërarchisch georganiseerd van algemene naar
steeds specifiekere begrippen. Nieuw te leren kennis wordt ingevoegd in de bestaande
structuren in onze hersenen (assimilatie) en past deze hersenstructuren tegelijkertijd ook aan
(accommodatie). De voorkennis van de leerlingen klopt niet altijd, leraren kunnen hier op
inspelen door de kennis te bevragen en te bediscussiëren.
Als een leerling weinig voorkennis heeft dan kan het gebruik van
ankerbegrippen/kapstokken helpen. Dit zijn begrippen die een centrale rol spelen in een
kennisgebied. Als een leerling die onvoldoende heeft, moet je ze als leerkracht expliciet
2
Inhoud
Het lerende kind 2021/2022 - Rekenen ........................................................................................ 1
Introductiecollege van het vak ........................................................................................................ 2
College 1 Rekenen: kennis en vaardigheden .............................................................................. 3
College 2 Rekenen: instructievormen bij rekenen ....................................................................... 9
College 3 Rekenen: digitale formatieve toetsing en differentiatie ........................................... 12
1
, Introductiecollege van het vak
Kirschner, P. A., Claessens, L. & Raaijmakers, S. (2018). Op de schouders van reuzen.
Inspirerende inzichten uit de cognitieve psychologie voor leerkrachten. Meppel: Ten Brink
Uitgevers.
Hoofdstuk 16:
Een samenvatting maken is voor leerlingen niet effectief omdat die nog niet goed kunnen
samenvatten en alleen een goede samenvatting helpt met leren. Gespreid oefenen
(spaced/distributed) practice en oefentoetsen zijn wel aan te bevelen. Met vier keer een half
uur leren onthoud je de stof beter dan twee uur achter elkaar studeren. Dit noemen
onderzoekers het spacing-effect. Bij oefentoetsen en zelftesten (retrieval practice) draait het
om informatie ophalen uit je langetermijngeheugen. Dit actief herinneren zorgt ervoor dat je de
informatie beter en langer onthoudt. Dit staat bekend als het testing-effect.
Praktisch:
- Stel regelmatig herhalingsvragen, kan ook door middel van een oefentoets of quiz;
- Gespreid oefenen door veelvuldig kleine huiswerkopdrachten in plaats van één grote.
Dit kan gecombineerd met oude en nieuwe stof;
- Leren samenvatten kan door hoofd- en bijzaken leren onderscheiden.
Hoofdstuk 17:
Bij het aanleren van nieuwe vaardigheden/kennis is het belangrijk om ook te kijken naar wat
een leerling al weet. Deze voorkennis blijkt namelijk de meest bepalende factor voor het halen
van nieuwe leerdoelen. Voorkennis zit ‘verpakt’ in cognitieve hersenstructuren, ook wel
schema’s genoemd. Deze schema’s zijn hiërarchisch georganiseerd van algemene naar
steeds specifiekere begrippen. Nieuw te leren kennis wordt ingevoegd in de bestaande
structuren in onze hersenen (assimilatie) en past deze hersenstructuren tegelijkertijd ook aan
(accommodatie). De voorkennis van de leerlingen klopt niet altijd, leraren kunnen hier op
inspelen door de kennis te bevragen en te bediscussiëren.
Als een leerling weinig voorkennis heeft dan kan het gebruik van
ankerbegrippen/kapstokken helpen. Dit zijn begrippen die een centrale rol spelen in een
kennisgebied. Als een leerling die onvoldoende heeft, moet je ze als leerkracht expliciet
2
