Hoorcolleges - Humane Levenscyclus II
Hoorcollege - Onderzoeksvraag en studiedesign
Wetenschappelijke inleiding
- Een titel die de lading van je inleiding dekt.
- Een duidelijke achtergrond van het probleem.
- De maatschappelijke relevatie.
- Resultaten uit voorgaand onderzoek.
- De research gap. Wat is er nog niet bekend?
- De onderzoeksvraag.
- Korte beschrijving van onderzoeksopzet van maximaal 100 woorden.
- Het heeft een trechterstructuur → Begint heel breed en wordt steeds specifieker.
PICO
- De onderzoeksopzet bevat de volgende onderdelen:
o Studie design.
o Onderzoekspopulatie.
o De onafhankelijke variabelen inclusief hoe je die gaat meten.
o De afhankelijke variabele (de uitkomst) inclusief hoe je die gaat meten.
o Controlegroep
o Indien van toepassing de studieduur.
- De PICO is gebaseerd op de onderzoeksvraag en klinische onderzoeksopzet van een
wetenschappelijke inleiding.
o P → Patiënt/probleem/populatie.
o I → Interventie/blootstelling/determinant.
o C → Controle/vergelijking.
o O → Outcome.
Onderzoeksdesign
- Observationeel:
o Transversaal/Cross-sectioneel.
o (prospectief) cohort.
o Case-control.
- Experimenteel:
o RCT.
Belang van een goed onderzoeksdesign:
- Goed onderzoek vereist een goede basis.
o Duidelijk over het wat en waarom van je onderzoek.
o Inzicht wat je wel en niet kan concluderen uit je resultaten.
- Correcte opzet belangrijker dan een correcte analyse.
o Een slecht design kan niet rechtgetrokken worden.
o Een slechte analyse kan opnieuw gedaan worden.
- Zorgvuldig opgezet onderzoek is cruciaal.
o Onderzoekers leggen maatschappelijke verantwoorden af.
o Verhogen van de publicatiekans.
,Observationeel: Onderzoeker observeert enkel de deelnemers. De onderzoeker grijpt niet in en
verricht alleen metingen in bestaande situaties.
Experimenteel: Onderzoeker voert een handeling uit, interventie, waarvan het gevolg bij de
deelnemers wordt gemeten.
In beide gevallen is er sprake van blootgestelde groep + controle groep.
Transversaal/Cross-sectioneel/Dwarsdoornede
- Blootstelling/determinant en de uitkomst worden op hetzelfde moment gemeten.
- Deelnemers worden geselecteerd op in- en exclusiecriteria.
Cohort
- (Prospectief) cohort onderzoek.
- Blootstelling bekend bij aanvang studie, uitkomst later gemeten.
- Zowel deelnemers met en zonder blootstelling worden geselecteerd (er is geen sprake van
randomisatie (mensen worden niet ingedeeld wie blootstelling krijgt en wie niet).
- Deelnemers moeten at risk zijn voor de uitkomst en de deelnemers worden gevolgd in de
loop van de tijd.
RCT (Randomized Controlled Trial)
- Onderzoeker bepaalt wel/geen blootstelling d.m.v. randomisatie.
- Prospectief.
- Experimenteel.
Formulering onderzoeksvragen verschilt per design:
- Transversaal en cohortonderzoek: Associatie tussen X en Y
o Vermijd wat is het effect van X op Y? Dit kan je namelijk
niet bepalen uit een transversaal of cohortonderzoek.
- RCT: Effect/invloed van X op Y.
- Het verschil heeft te maken met bewijskracht en causaliteit.
,Hoorcollege - Groei en ontwikkeling van gezond kind
Lichamelijke groei van het kind
- Standaardmaten voor groei:
o Lengte
o Gewicht
o Hoofdomtrek (Belangrijk eerste levensjaar)
- Om vast te stellen of een kind voldoet aan de normen voor groei wat betreft lengte, gewicht
en hoofdomtrek wordt gebruik gemaakt van groeidiagrammen. Deze zijn gebaseerd op groot
aantal gegevens van een grote populatie kinderen. Dit wordt een cross-sectionele curve
genoemd omdat de groei van de kinderen op 1 bepaald moment wordt gemeten.
- In de grafiek staan standaarddeviatie score lijnen.
o De standaarddeviatie is de maat voor de spreiding
rondom het gemiddelde van de uitkomst.
o De standaarddeviatie score lijn 0 is de lijn die het
gemiddelde aangeeft.
o De helft van de kinderen ligt boven deze 0 lijn en
de helft van de kinderen zit onder de 0 lijn.
▪ Positieve standaarddeviatie geeft aan dat
het boven het gemiddelde is.
▪ Negatieve standaarddeviatie geeft aan
dat het onder het gemiddelde is.
- Voor de ontwikkeling van het kind is belangrijk om te
kijken hoe de standaardmaten voor groei over de tijd heen gaan. Er moeten dus meerdere
metingen gedaan worden over de jaren heen om te kijken of het kind goed groeit → Beloop
van de groei.
o De groeicurve van het kind moet mooi meelopen met de standaardgroeicurve.
o Het kan zo zijn dat op 1 bepaald moment de standaardmaten voor groei ongeveer bij
het gemiddelde liggen maar als je kijkt over een langere periode dan zie je dat de
groeicurve van het kind niet mooi omhoog loopt maar afbuigt en dat geeft dan aan
dat het kind toch niet goed groeit.
- Groeidiagrammen worden regelmatig vernieuwd zodat ze goed up to date zijn.
o Zo kan ook de groei van kinderen over de tijd bepaald worden.
Factoren die lengtegroei bepalen:
- Genetische factoren.
o De lengtegroei wordt voor 80% bepaald door genetische factoren.
- Hormonen.
- Voeding.
- Psychosociale factoren.
De gemiddelde lichaamslengte in Nederland ging sinds 1955 steeds meer omhoog maar nu is er
stagnatie van de stijgende trend in lengtegroei.
, Seculaire groeiverschuiving: Stijging van de gemiddelde lichaamslengte in de tijd.
- Factoren:
o Verbeteringen in:
▪ Hygiëne
▪ Voeding
▪ Leefomstandigheden
▪ (Jeugd)zorg
o Deze verbeteringen zorgen voor minder (infectie)ziekten.
o Natuurlijke selectie.
▪ Lange mannen hebben gemiddeld meer kinderen dan korte mannen. De
overlevingskans van kinderen van lange mannen ligt ietjes hoger.
Mogelijke verklaring stagnatie lengtegroei:
- Biologisch maximum bereikt.
- Stabilisatie (tijdelijk) van omgevingsfactoren die zorgden voor lengtetoename.
- Ongezond eetgedrag.
Groeisnelheid in het eerste jaar hoog:
- Na 1 jaar is de hoofdomtrek van het kind 1,3 x de hoofomtrek bij geboorte.
- Na 1 jaar is de lengte 1,5 x groter dan de geboortelengte.
- Na 1 jaar is het kind 3x zwaarder geworden dan het geboortegewicht.
De energiebehoefte is in de eerste 3 maanden het grootst.
- Deze hoge energiebehoefte wordt gehaald uit borstvoeding of kunstvoeding.
- Voor de verdere groei vanaf 6 maanden haalt de baby zijn energie uit vast voedsel.
Verhouding tussen hoofd en lichaam verandert over de tijd:
- Het kind begint met een relatief groot hoofd en kleine ledematen en naarmate de groei
vordert zal het hoofd in verhouding van het lichaam steeds kleiner worden en de ledematen
steeds groter.
Andere maat voor groei: Gebitsontwikkeling.
- De tanden zullen niet tegelijk doorbreken. Hierdoor kan je zien aan het aantal tanden
hoeveel maanden een baby is.
Andere maat voor groei: Botrijping.
- Er wordt gekeken naar de botrijping in de hand en pols. Hoe ouder het kind hoe verder de
botjes gegroeid moeten zijn in de hand/pols.
Motorische ontwikkeling
- Iedere kinderfase heeft eigen bewegingspatroon.
- Bewegingspatronen zijn aangepast aan de soort taken waarvoor het kind in die periode van
ontwikkeling is gesteld.
- Discontinue verlopend proces → Sommige bewegingen moeten eerst weer afgeleerd
worden voordat de volgende beweging aangeleerd kan worden.
Hoorcollege - Onderzoeksvraag en studiedesign
Wetenschappelijke inleiding
- Een titel die de lading van je inleiding dekt.
- Een duidelijke achtergrond van het probleem.
- De maatschappelijke relevatie.
- Resultaten uit voorgaand onderzoek.
- De research gap. Wat is er nog niet bekend?
- De onderzoeksvraag.
- Korte beschrijving van onderzoeksopzet van maximaal 100 woorden.
- Het heeft een trechterstructuur → Begint heel breed en wordt steeds specifieker.
PICO
- De onderzoeksopzet bevat de volgende onderdelen:
o Studie design.
o Onderzoekspopulatie.
o De onafhankelijke variabelen inclusief hoe je die gaat meten.
o De afhankelijke variabele (de uitkomst) inclusief hoe je die gaat meten.
o Controlegroep
o Indien van toepassing de studieduur.
- De PICO is gebaseerd op de onderzoeksvraag en klinische onderzoeksopzet van een
wetenschappelijke inleiding.
o P → Patiënt/probleem/populatie.
o I → Interventie/blootstelling/determinant.
o C → Controle/vergelijking.
o O → Outcome.
Onderzoeksdesign
- Observationeel:
o Transversaal/Cross-sectioneel.
o (prospectief) cohort.
o Case-control.
- Experimenteel:
o RCT.
Belang van een goed onderzoeksdesign:
- Goed onderzoek vereist een goede basis.
o Duidelijk over het wat en waarom van je onderzoek.
o Inzicht wat je wel en niet kan concluderen uit je resultaten.
- Correcte opzet belangrijker dan een correcte analyse.
o Een slecht design kan niet rechtgetrokken worden.
o Een slechte analyse kan opnieuw gedaan worden.
- Zorgvuldig opgezet onderzoek is cruciaal.
o Onderzoekers leggen maatschappelijke verantwoorden af.
o Verhogen van de publicatiekans.
,Observationeel: Onderzoeker observeert enkel de deelnemers. De onderzoeker grijpt niet in en
verricht alleen metingen in bestaande situaties.
Experimenteel: Onderzoeker voert een handeling uit, interventie, waarvan het gevolg bij de
deelnemers wordt gemeten.
In beide gevallen is er sprake van blootgestelde groep + controle groep.
Transversaal/Cross-sectioneel/Dwarsdoornede
- Blootstelling/determinant en de uitkomst worden op hetzelfde moment gemeten.
- Deelnemers worden geselecteerd op in- en exclusiecriteria.
Cohort
- (Prospectief) cohort onderzoek.
- Blootstelling bekend bij aanvang studie, uitkomst later gemeten.
- Zowel deelnemers met en zonder blootstelling worden geselecteerd (er is geen sprake van
randomisatie (mensen worden niet ingedeeld wie blootstelling krijgt en wie niet).
- Deelnemers moeten at risk zijn voor de uitkomst en de deelnemers worden gevolgd in de
loop van de tijd.
RCT (Randomized Controlled Trial)
- Onderzoeker bepaalt wel/geen blootstelling d.m.v. randomisatie.
- Prospectief.
- Experimenteel.
Formulering onderzoeksvragen verschilt per design:
- Transversaal en cohortonderzoek: Associatie tussen X en Y
o Vermijd wat is het effect van X op Y? Dit kan je namelijk
niet bepalen uit een transversaal of cohortonderzoek.
- RCT: Effect/invloed van X op Y.
- Het verschil heeft te maken met bewijskracht en causaliteit.
,Hoorcollege - Groei en ontwikkeling van gezond kind
Lichamelijke groei van het kind
- Standaardmaten voor groei:
o Lengte
o Gewicht
o Hoofdomtrek (Belangrijk eerste levensjaar)
- Om vast te stellen of een kind voldoet aan de normen voor groei wat betreft lengte, gewicht
en hoofdomtrek wordt gebruik gemaakt van groeidiagrammen. Deze zijn gebaseerd op groot
aantal gegevens van een grote populatie kinderen. Dit wordt een cross-sectionele curve
genoemd omdat de groei van de kinderen op 1 bepaald moment wordt gemeten.
- In de grafiek staan standaarddeviatie score lijnen.
o De standaarddeviatie is de maat voor de spreiding
rondom het gemiddelde van de uitkomst.
o De standaarddeviatie score lijn 0 is de lijn die het
gemiddelde aangeeft.
o De helft van de kinderen ligt boven deze 0 lijn en
de helft van de kinderen zit onder de 0 lijn.
▪ Positieve standaarddeviatie geeft aan dat
het boven het gemiddelde is.
▪ Negatieve standaarddeviatie geeft aan
dat het onder het gemiddelde is.
- Voor de ontwikkeling van het kind is belangrijk om te
kijken hoe de standaardmaten voor groei over de tijd heen gaan. Er moeten dus meerdere
metingen gedaan worden over de jaren heen om te kijken of het kind goed groeit → Beloop
van de groei.
o De groeicurve van het kind moet mooi meelopen met de standaardgroeicurve.
o Het kan zo zijn dat op 1 bepaald moment de standaardmaten voor groei ongeveer bij
het gemiddelde liggen maar als je kijkt over een langere periode dan zie je dat de
groeicurve van het kind niet mooi omhoog loopt maar afbuigt en dat geeft dan aan
dat het kind toch niet goed groeit.
- Groeidiagrammen worden regelmatig vernieuwd zodat ze goed up to date zijn.
o Zo kan ook de groei van kinderen over de tijd bepaald worden.
Factoren die lengtegroei bepalen:
- Genetische factoren.
o De lengtegroei wordt voor 80% bepaald door genetische factoren.
- Hormonen.
- Voeding.
- Psychosociale factoren.
De gemiddelde lichaamslengte in Nederland ging sinds 1955 steeds meer omhoog maar nu is er
stagnatie van de stijgende trend in lengtegroei.
, Seculaire groeiverschuiving: Stijging van de gemiddelde lichaamslengte in de tijd.
- Factoren:
o Verbeteringen in:
▪ Hygiëne
▪ Voeding
▪ Leefomstandigheden
▪ (Jeugd)zorg
o Deze verbeteringen zorgen voor minder (infectie)ziekten.
o Natuurlijke selectie.
▪ Lange mannen hebben gemiddeld meer kinderen dan korte mannen. De
overlevingskans van kinderen van lange mannen ligt ietjes hoger.
Mogelijke verklaring stagnatie lengtegroei:
- Biologisch maximum bereikt.
- Stabilisatie (tijdelijk) van omgevingsfactoren die zorgden voor lengtetoename.
- Ongezond eetgedrag.
Groeisnelheid in het eerste jaar hoog:
- Na 1 jaar is de hoofdomtrek van het kind 1,3 x de hoofomtrek bij geboorte.
- Na 1 jaar is de lengte 1,5 x groter dan de geboortelengte.
- Na 1 jaar is het kind 3x zwaarder geworden dan het geboortegewicht.
De energiebehoefte is in de eerste 3 maanden het grootst.
- Deze hoge energiebehoefte wordt gehaald uit borstvoeding of kunstvoeding.
- Voor de verdere groei vanaf 6 maanden haalt de baby zijn energie uit vast voedsel.
Verhouding tussen hoofd en lichaam verandert over de tijd:
- Het kind begint met een relatief groot hoofd en kleine ledematen en naarmate de groei
vordert zal het hoofd in verhouding van het lichaam steeds kleiner worden en de ledematen
steeds groter.
Andere maat voor groei: Gebitsontwikkeling.
- De tanden zullen niet tegelijk doorbreken. Hierdoor kan je zien aan het aantal tanden
hoeveel maanden een baby is.
Andere maat voor groei: Botrijping.
- Er wordt gekeken naar de botrijping in de hand en pols. Hoe ouder het kind hoe verder de
botjes gegroeid moeten zijn in de hand/pols.
Motorische ontwikkeling
- Iedere kinderfase heeft eigen bewegingspatroon.
- Bewegingspatronen zijn aangepast aan de soort taken waarvoor het kind in die periode van
ontwikkeling is gesteld.
- Discontinue verlopend proces → Sommige bewegingen moeten eerst weer afgeleerd
worden voordat de volgende beweging aangeleerd kan worden.
