Uitgebreide college aantekeningen (1 t/m 5, 7, 8 & 9) van het vak familie en gezin

College 1 inleiding in de gezinspedagogiek

Babytijd

• Verzorgende opvoeding → fysieke behoeften
• Sociale opvoeding → ook interactie met andere mensen
• Didactische opvoeding → dat het kind gestimuleerd wordt
• Materiele opvoeding → fysieke uitdaging en begeleiding

Kerntaak voor ouders: sensitiviteit = signalen waarnemen, juiste te interpreteren en er
correct op reageren.

Twee belangrijke taken voor kinderen en ouders voor sensitiviteit:
- Veilige haven voor kind
- Baby moet er ook op uit, kind moet de wereld gaan ontdekken

Artikel sensitiviteit meten:

• Is sensitiviteit voorspellend in de situatie hoe ze reageren
• Kinderen 6 maanden oud → gekeken hoe sensitief ouders waren
• Kinderen samen laten spelen → dit heeft iets beperkends → het kan zijn dat dit wat
te makkelijk is. Kind moet ook eens overstuur zijn om sensitiviteit van ouders te
meten → betere situatie, wat ook ethisch is en om goed sensitiviteit te meten:


- Kind uit een warm badje halen is vaak stressvol voor kinderen → zo kan je kindje overstuur
maken
- prikjes het moet gebeuren → ouders zijn erbij, kinderen raken hier ook overstuur

Waarom is sensitiviteit zo belangrijk?

• Je krijgt een beeld van wat je van de ander moet verwachten, van je ouders
• Belangrijk voor gehechtheid

Gehechtheid → hoe kinderen reageren op vreemden, kan je zien hoe gehechtheid zich
ontwikkelt. Kinderen van 2 weken hebben dit nog niet. Op een bepaald moment bestaat die
angst voor vreemden (vanaf 8 maanden) → dit is goed, want dat betekend dat er een goede
hechtheid is. Dit is logisch, want er kan dan een nieuw kind bijkomen.

Hoe zit die gehechtheid eruit:

Strange situation procedure
Kind is alleen met ouder in de kamer → er komt een vreemde → ouder gaat weg → dan
hereniging

Hoe reageert het kind in deze situaties als er goede hechtheid is?
Als ouder aanwezig is → kind zal gaan verkennen.

,Bij veilige gehechtheid verwachten we dat kind protest geeft als moeder weggaat.
Moeder komt terug de kamer in → meteen weer goed → moeder troost het kind

Hoe reageert het kind in deze situaties als er minder goede hechtheid is? Geen goed teken
Als ouder weggaat → kind kijkt nauwelijks op of om
Als ouder terugkomt → Kind kijkt nauwelijks op of om
Wat voor patroon → waarschijnlijk dat het kind eerst nooit getroost werd tijdens
protesteren (kind geeft signalen dat het niet goed gaat of troost nodig had) en hierbij kreeg
kind geen reactie

Het kan ook zijn dat een baby op een andere manier reageert als ouder terugkomt → ouder
reageert, maar kindje kijkt naar beneden → Dit zie je vaak als ouder er te veel is of het ene
kind wel en de andere keer niet (=inconsistent)

Gehechtheidstijlen:
• Veilig → sensitiviteit, verdriet bij kind → troost van ouders
• Onveilig, vermijdend → ouder afstandelijk
• Onveilig, ambivalent → inconsistent, soms sensitief, soms afstandelijk
• Onveilig, gedesorganiseerd

Interne werkmodellen

Serve and return = wederkerigheid → om de beurt → ruimte geven, ruimte nemen →
luisteren dan reageren
Sensitiviteit wordt beïnvloed door de interne werkmodellen.

Gehechtheidsstijl over de tijd

• 70% verandert niet
• Stabiliteit van stijl kan versterkt worden door vrienden en partner

Intergenerationele transmissie van gehechtheid → het kan voorkomen worden om
processen te veranderen als de ouder bijvoorbeeld geen goede hechting heeft gehad

Peuter- en kindertijd

Warmte en controle en nog een beetje sensitiviteit
Ouders verschillen van elkaar in hoeveel controle en warmte ze geven
• Permissief → weinig controle, maar veel warmte
• Autoritair → veel controle, weinig warmte
• Verwaarlozend
• Autoritatief

Controle
• Gedragscontrole
Grenzen stellen, monitoring

, • Psychologische controle
Macht uitoefenen, mama is niet boos, mama is teleurgesteld → Je stuurt de
gedachten van het kind

Adolescentie

Monitoring → gedragscontrole wordt nu meer monitoring
Autonomie geven, maar wel zicht blijven houden met wat kinderen doen en kijken hoe het
gaat. Kinderen gaan zich losmaken van hun ouders

Communicatie → goede relatie → flexibiliteit → je hebt het soms een conflict, maar dan
kom je daar samen weer uit. → Het is belangrijk dat ze omgaan met die negativiteit
relatiekwaliteit

Empirisch-analytische benadering
Empirie → observatie of ervaring i.p.v. theorie en logica
Analytisch → kritisch en rationeel naar eigen resultaten krijgen

Psychologische mythes voorbeelden:
Complimenten → kind zich goed voelt, als je kinderen zegt dat ze slim zijn, kiezen ze vaker
voor de makkelijkere taak → want dan krijgen ze weer complimentjes en gaan zich niet
schamen → kan dus een averechts effect hebben

Welke hulp helpt nu echt en heeft welk effect.

Wat maakt dan sommige jongeren gelukkiger zijn dan andere?
Omstandigheden 10%
doelbewust gedrag 40%
aanleg 50%

College 2 de invloed van mind-mindedness en kindermishandeling

Deel 1: mind-mindednes

= een vorm van mentaliseren → het gedrag van jezelf en van anderen kunnen begrijpen
door dit te koppelen aan mentale toestanden
→ Beter als je een goede hechtheid hebt

Hoe beter wij het kind kunnen begrijpen, hoe sensitiever wij worden met dat kind → dit is
ook gekoppeld aan hechtheid

Ouders die beter kunnen mentaliseren, zijn sensitiever → door deze sensitiviteit worden
kinderen ook beter gehecht

3 vormen van mentaliseren:
• Parental reflective functioning → we meten het met een interview, ouders relatie
met kind beschrijven