WC1 mens en gezondheid
DEEL 5 MODELLEN VOOR HET VOORSPELLEN VAN
GEZONDHEIDSGEDRAG
5.1 DISTALE INVLOEDEN OP GEZONDHEIDSGEDRAG
Distaal Proximaal
Moeilijk te beïnvloeden (bv. geslacht, SES, Makkelijk te beïnvloeden (bv. attitude,
leeftijd, geslacht, persoonlijkheid) risico-inschatting, kennis, eigen-
effectiviteit)
Distaal:
- Ondanks minder dynamisch en beïnvloedbaar toch van groot belang!
- Distale factoren = grote impact op gezondheid
5.1.1 DEMOGRAFISCHE INVLOEDEN
slechte gewoonten ontstaan vaak door gedragspatronen in de jeugd of vroege
volwassenheid. De puberteit is een belangrijke periode als het gaat om het ontwikkelen
van gezondheidsgedrag.
5.1.2. PERSOONLIJKHEIDSKENMERKEN
= karakteristieke gevoelens, denkwijzen en gedragingen die de ene mens van de andere
onderscheiden.
De 2 belangrijkste modellen mbt gezondheidsgedrag.
Driefactorenmodel van Eysenck onderscheidt 3 bipolaire dimensies van de
persoonlijkheid:
1. Extraversie en de tegenpool introversie
2. Neurotocisme (angstige, zorgelijke aard, beheerst door schuldgevoel) tegenover
emotionele stabiliteit (ontspannen, tevreden aard)
3. Psychoticisme (egocentrische, agressieve, antisociale aard) tegenover
zelfbeheersing (vriendelijke, voorkomende, gezonde aard)
Volgens hem komt iemand persoonlijkheid tot uiting in de individuele scores op deze 3
dimensies; het ene individu kan bv hoog scoren op neuroticisme en extraversie, maar
laag op psychoticisme, terwijl iemand anders hoog kan scoren op neuroticisme en laag op
extraversie en psychocitisme.
Valide en duurzaam
The Big Five
Heeft het meeste aandacht gekregen, onderscheidt men 5 primaire dimensies van de
persoonlijkheid.
1. Opneheid voor nieuwe ervaringen
2. Conscentieusheid
3. Extraversie
4. Aangenaam in de omgang
, WC1 mens en gezondheid
5. Neuroticisme
ANDERE ASPECTEN VAN PERSOONLIJKHEID
6. Locus of control (Rotter,
1996; Wallston et al.,
1978) (MHLC =
multidimensional health
7. locus of control)
8 . - Interne locus of
control: mensen met een
hoge mate van gedrag dat
gezondheid
9. beschermt en associatie
met het construct
‘’zelfredzaamheid’’
1 0 . - Externe
locus of control:
gezaghebbende anderen;
de gezondheid van de
mensen
DEEL 5 MODELLEN VOOR HET VOORSPELLEN VAN
GEZONDHEIDSGEDRAG
5.1 DISTALE INVLOEDEN OP GEZONDHEIDSGEDRAG
Distaal Proximaal
Moeilijk te beïnvloeden (bv. geslacht, SES, Makkelijk te beïnvloeden (bv. attitude,
leeftijd, geslacht, persoonlijkheid) risico-inschatting, kennis, eigen-
effectiviteit)
Distaal:
- Ondanks minder dynamisch en beïnvloedbaar toch van groot belang!
- Distale factoren = grote impact op gezondheid
5.1.1 DEMOGRAFISCHE INVLOEDEN
slechte gewoonten ontstaan vaak door gedragspatronen in de jeugd of vroege
volwassenheid. De puberteit is een belangrijke periode als het gaat om het ontwikkelen
van gezondheidsgedrag.
5.1.2. PERSOONLIJKHEIDSKENMERKEN
= karakteristieke gevoelens, denkwijzen en gedragingen die de ene mens van de andere
onderscheiden.
De 2 belangrijkste modellen mbt gezondheidsgedrag.
Driefactorenmodel van Eysenck onderscheidt 3 bipolaire dimensies van de
persoonlijkheid:
1. Extraversie en de tegenpool introversie
2. Neurotocisme (angstige, zorgelijke aard, beheerst door schuldgevoel) tegenover
emotionele stabiliteit (ontspannen, tevreden aard)
3. Psychoticisme (egocentrische, agressieve, antisociale aard) tegenover
zelfbeheersing (vriendelijke, voorkomende, gezonde aard)
Volgens hem komt iemand persoonlijkheid tot uiting in de individuele scores op deze 3
dimensies; het ene individu kan bv hoog scoren op neuroticisme en extraversie, maar
laag op psychoticisme, terwijl iemand anders hoog kan scoren op neuroticisme en laag op
extraversie en psychocitisme.
Valide en duurzaam
The Big Five
Heeft het meeste aandacht gekregen, onderscheidt men 5 primaire dimensies van de
persoonlijkheid.
1. Opneheid voor nieuwe ervaringen
2. Conscentieusheid
3. Extraversie
4. Aangenaam in de omgang
, WC1 mens en gezondheid
5. Neuroticisme
ANDERE ASPECTEN VAN PERSOONLIJKHEID
6. Locus of control (Rotter,
1996; Wallston et al.,
1978) (MHLC =
multidimensional health
7. locus of control)
8 . - Interne locus of
control: mensen met een
hoge mate van gedrag dat
gezondheid
9. beschermt en associatie
met het construct
‘’zelfredzaamheid’’
1 0 . - Externe
locus of control:
gezaghebbende anderen;
de gezondheid van de
mensen
