Geschiedenis van België
,PowerPoint 1: Oorsprong België
Inleiding
Voortbestaan van België vrij continu in vraag gesteld → vanaf het begin vonden mensen van
binnenuit, maar ook van binnenuit dat de creatie van België zinloos was
Omwille van communautaire tegenstellingen → ontstaan complexe staatsstructuur
+ probleem van institutionele structuur
Communautaire problemen zorgden vaak voor problemen met creëren van een regering
→ voorbeeld: langste regeringscrisis ooit in 2010-2011: 540 +- dagen nodig gehad om een
regering te vormen
→ maar ook de huidige de Wever-regering duurde 236 dagen
Het feit dat deze staatsstructuur op zichzelf helemaal geen evidentie is → een aantal vragen:
▪ Hoe oud is België? → 1830, maar er moet toch een zekere samenhang hiervoor
hebben bestaan?
▪ Casus België is dus een heel interessant voorbeeld van hoe een natiestaat eruit
(moet) zien → bestaat een natie maar uit één volk/natie of één taal?
▪ Belgische natiestaat = specifieke kenmerken
▪ België = beperkt zich NIET tot zijn communautaire geschiedenis
Opbouw van de cursus
4 fasen:
1) 1830 – ca. 1880
2) Ca. 1880 – 1914
3) 1914 – 1945
4) Na 1945 - …
Bij elke periode worden er verschillende zaken bekeken:
▪ Sociaaleconomische aspecten
▪ Partijen en organisaties
▪ De politieke strijdpunten: de drie breuklijnen
▪ De buitenlandse dimensie
Drie breuklijnen (heel belangrijk)
= een model geconcipieerd door politicologen
= grootse conflicten die bepalend zijn voor de manier waarop partijen, belangengroepen zich
gaan constitueren
2
,De drie breuklijnen:
1) Sociaaleconomische breuklijn: kapitaal arbeid
2) Levensbeschouwelijke breuklijn: klerikaal antiklerikaal1
3) Communautaire breuklijn: Vlamingen Franstaligen
Beperkingen?
▪ Breuklijn niet steeds even belangrijk, aanwezig (bv levensbeschouwelijke)
▪ Overlappingen breuklijnen (sociaaleconomische inslag in beide andere -)
▪ Nieuwe conflictzones (bv migratie en milieu)
Handboek – wat moet je kennen?
1
Gaat over verschillen in visie op welke rol de godsdienst in het publieke leven in de openbare sfeer mag spelen
≠ gelovigen versus niet-gelovigen ➔ antiklerikalen (bv de liberalen) kunnen ook gelovig zijn
3
, 1. Het ontstaan van België
1.1 Bestond België voor 1830?
Het aloude bestaan van België en de Belgen:
Een aantal figuren proberen een soort geschiedenis voor België uit te vinden
→ maakt het makkelijker om te zeggen: “België moet gecreëerd worden en heeft altijd al
bestaan”
Eerste element – Caesar die spreekt over ‘Belgae’:
→ helaas is dit allemaal niet zo rooskleurig:
1) Deze zogezegde stammen – Elburonen – behoorden niet tot de
Belgae maar tot de Germanen
2) Die Belgae, diverse stammen (oranje deel) → zit een stuk van in
het huidige België, MAAR eigenlijk ook veel Frankrijk en andere
landen
België als “artificiële creatie”
= radicale theorie die in 1830 is gegroeid om belangen van de Franse bourgeoisie te dienen
ten nadele van de Vlamingen → vooral beaamd door Vlaamse nationalistische auteurs
➔ niet zo’n belangrijke theorie
Visie van Henri Pirenne (1899)
= Belgische identiteit bestond voor Belgische staat (bv een gedeelde cultuur)
▪ Essentialisme
▪ Eenheid van de lage landen bestond al onder
Bourgondische hertogen (15e eeuw)
▪ Eenheid > staat
Visie van Jean Stengers (2000)
= België ontstond pas in 1830
▪ Constructivisme
▪ Voor 1830: geen diepe nationale identiteit
▪ Tussen 1795 en 1830: groeiend moreel besef van nationale
eenheid → in 1830 omgezet in identiteit
▪ Staat > identiteit
4
,PowerPoint 1: Oorsprong België
Inleiding
Voortbestaan van België vrij continu in vraag gesteld → vanaf het begin vonden mensen van
binnenuit, maar ook van binnenuit dat de creatie van België zinloos was
Omwille van communautaire tegenstellingen → ontstaan complexe staatsstructuur
+ probleem van institutionele structuur
Communautaire problemen zorgden vaak voor problemen met creëren van een regering
→ voorbeeld: langste regeringscrisis ooit in 2010-2011: 540 +- dagen nodig gehad om een
regering te vormen
→ maar ook de huidige de Wever-regering duurde 236 dagen
Het feit dat deze staatsstructuur op zichzelf helemaal geen evidentie is → een aantal vragen:
▪ Hoe oud is België? → 1830, maar er moet toch een zekere samenhang hiervoor
hebben bestaan?
▪ Casus België is dus een heel interessant voorbeeld van hoe een natiestaat eruit
(moet) zien → bestaat een natie maar uit één volk/natie of één taal?
▪ Belgische natiestaat = specifieke kenmerken
▪ België = beperkt zich NIET tot zijn communautaire geschiedenis
Opbouw van de cursus
4 fasen:
1) 1830 – ca. 1880
2) Ca. 1880 – 1914
3) 1914 – 1945
4) Na 1945 - …
Bij elke periode worden er verschillende zaken bekeken:
▪ Sociaaleconomische aspecten
▪ Partijen en organisaties
▪ De politieke strijdpunten: de drie breuklijnen
▪ De buitenlandse dimensie
Drie breuklijnen (heel belangrijk)
= een model geconcipieerd door politicologen
= grootse conflicten die bepalend zijn voor de manier waarop partijen, belangengroepen zich
gaan constitueren
2
,De drie breuklijnen:
1) Sociaaleconomische breuklijn: kapitaal arbeid
2) Levensbeschouwelijke breuklijn: klerikaal antiklerikaal1
3) Communautaire breuklijn: Vlamingen Franstaligen
Beperkingen?
▪ Breuklijn niet steeds even belangrijk, aanwezig (bv levensbeschouwelijke)
▪ Overlappingen breuklijnen (sociaaleconomische inslag in beide andere -)
▪ Nieuwe conflictzones (bv migratie en milieu)
Handboek – wat moet je kennen?
1
Gaat over verschillen in visie op welke rol de godsdienst in het publieke leven in de openbare sfeer mag spelen
≠ gelovigen versus niet-gelovigen ➔ antiklerikalen (bv de liberalen) kunnen ook gelovig zijn
3
, 1. Het ontstaan van België
1.1 Bestond België voor 1830?
Het aloude bestaan van België en de Belgen:
Een aantal figuren proberen een soort geschiedenis voor België uit te vinden
→ maakt het makkelijker om te zeggen: “België moet gecreëerd worden en heeft altijd al
bestaan”
Eerste element – Caesar die spreekt over ‘Belgae’:
→ helaas is dit allemaal niet zo rooskleurig:
1) Deze zogezegde stammen – Elburonen – behoorden niet tot de
Belgae maar tot de Germanen
2) Die Belgae, diverse stammen (oranje deel) → zit een stuk van in
het huidige België, MAAR eigenlijk ook veel Frankrijk en andere
landen
België als “artificiële creatie”
= radicale theorie die in 1830 is gegroeid om belangen van de Franse bourgeoisie te dienen
ten nadele van de Vlamingen → vooral beaamd door Vlaamse nationalistische auteurs
➔ niet zo’n belangrijke theorie
Visie van Henri Pirenne (1899)
= Belgische identiteit bestond voor Belgische staat (bv een gedeelde cultuur)
▪ Essentialisme
▪ Eenheid van de lage landen bestond al onder
Bourgondische hertogen (15e eeuw)
▪ Eenheid > staat
Visie van Jean Stengers (2000)
= België ontstond pas in 1830
▪ Constructivisme
▪ Voor 1830: geen diepe nationale identiteit
▪ Tussen 1795 en 1830: groeiend moreel besef van nationale
eenheid → in 1830 omgezet in identiteit
▪ Staat > identiteit
4
