Interieurgeschiedenis & -theorie 2
Les 2: 19 februari
19e eeuwse interieurs: Arts and crafts beweging (UK)
- a history of interior design (boek)
- 19e eeuw wordt gezien als een periode van grote veranderingen in de maatschappij
- Grote veranderingen: industrialisering & wetenschappelijke ontwikkelingen, welvaart stijgt
(hoe gaan we iedereen voeden, waar gaan mensen wonen en hoe gaan we dat doen?…),
opkomende middenklasse (zij ontwikkelen ook een andere smaak), evoluties in transport
en communicaties (makkelijker reizen, waardoor invloeden van andere landen sneller
rondkomen + boeken kunnen sneller verspreidt worden… (info kan sneller verspreiden
worden over vele gebieden))
- Interieur wordt gezien als een weerspiegeling van de maatschappij
- Interieur in de 19e als een periode van contradictie: hoe ga je om met snelle
maatschappelijke verandering (‘sweeping changes’)?
Technische innovaties:
Industriële revolutie:
- impact op maatschappij, maar ook specifiek op (interieur)architectuur
- Producten worden sneller en in grotere aantallen gemaakt door fabrieken (vakmanschap,
handgemaakte objecten > industrieel vervaardigde leefomgeving)
- Nieuwe materialen en technieken in interieurs (bijv. staal - zie foto 1: stalen overkapping))
- Nieuwe publieke interieurs:
- Treinstations
- Grote overspanningen door staalconstructies
- Fabrieken (- geproduceerd glas)
- Exterieurs verbergen vaak technische innovaties (interieur tonen dat meestal)
- Foto 2:
- Innovatie; jnere kolommen en welfsels in staal
- Exterieur ziet neo-klassiek uit (je verwacht dus niet zo’n grote innovatie!)
- Gevel verraad in kleine details dat er een grote innovatie zit
- Ijzeren punten aan de gevel tonen aan dat het interieur gemaakt is van een stalen
constructie
- Als voorbijganger zie je deze details niet; maar als architecten dat zien, zien ze wel
dat er iets speciaal aan de hand is
Nieuwe technieken… vinden wereldwijd plaats, niet enkel in Frankrijk!
The great exhibition of the works of industry of all nations, 1851 (wereldtentoonstelling):
- periode waarin gebouw Cristal Palace innovatief was + tegelijk zijn wereldtentoonstellingen
opgericht om die innovaties aan elkaar te tonen
- Initiatiefnemer voor alle Great exhibitions: Henry Cole
1
fi
,- 1851: great exhibition of the works of industry of all nations
- Eerste wereldtentoonstelling
- Britten willen laten zien hoe innovatief ze zijn
- Boodschap: Groot-Brittannië is wereldleider in industriële innovatie
- Georganiseerd door Henry Cole en Prince Albert
- Groot internationaal en commercieel succes
- Iconisch tentoonstellingsgebouw door Paxton en (ingenieur) Fox (zijn geen architecten ofzo)
Crystal palace:
- Paxton: een serre zou een goed gebouw zijn voor een tentoonstelling
- Hij diende een ontwerp in voor een tentoonstelling (uit de 250 werd hij gekozen)
- Gietijzeren frame met lokaal geproduceerd glas (563 x 138 m groot)
- Interieur toont grootsheid door standbeelden, bomen en planten
- Beeld dat men wilde creëren: mens als overheerser van de natuur
- Crystal palace wordt gezien als architecturaal spektakel en technisch wonder en als
symbool van het Victoriaanse tijdperk
- In heel veel publicaties wordt dit gezien als de start van modernisme (Proto-modernisme
> omwille van lichtheid, spaarzaam omgaan met materialen…)
- Veel commentaar (positief en negatief) op dit gebouw:
- Queen Victoria: geëmotioneerd door de beleving van de ruimte
- In kranten: innovatieve, grootse wordt benadrukt (zowel gebouw als kunst…) +
koepel wordt ook benadrukt hoe innovatief en groots het is
- Ook kritiek: John Ruskin: het is niet spectaculair, te eenvoudig. Waarom zoveel
aandacht en geld besteden aan materialen en technieken… (sneller vervangen van
gebruiksvoorwerpen; massaproductie)
- Parlementair rapport: gaan we echt bomen kappen om dit neerzetten? Gaan we
zoveel geld uitgeven aan zon tentoonstellingsgebouw, wanneer er mensen op straat
sterven?
- ‘All sectors of British society under one roof’
- Hoe gedraag je je in zo’n wereldtentoonstelling? (Vooral voor de middenklasse)
- Angst voor arbeidsklasse (hoe gedragen, dure producten, hoge prijzen inkom…)
- Gevolg: “shilling days” - toegang wordt goedkoper —> arbeidersklasse kreeg
toegang tot deze tentoonstelling
Victorian England (1837-1901)
- Vaak gezien als periode van (economische) bloei (minder oorlog, meer vrede, meer
uitwisseling, meer rijkdom…) > Pax Brittanica (=naam voor deze periode van vrede…)
- Meer stedelijke economie
- Groeiende, en steeds beter opgeleide middenklasse + ontstaan stedelijke cultuur
- Enorme industriële productie
- Kritiek op kinderarbeid
- Kritiek: uitbuiting Commonwealth: zowel van grondstoffen als mensen (arbeiders)
- Slechte leefomstandigheden van arbeidersklasse
- Ontmenselijking van het productieproces (handenarbeid —-> fabrieken)
2
, Arts and Crafts Movement (als gevolg van alle kritiek):
- Kritiek op de “battle of the styles” (dat alle stijlen door elkaar gebruikt kunnen worden)
- Er wordt gezegd over Great exhibition: betekenisloos door alle decoratieve elementen
- Massaproductie van ornamentatie: machinewerk -> betekenisloos
- Eclecticisme: historische stijlen door elkaar gebruiken zodat ze geen betekenis meer hebben
- Arts and Crafts beweging: hervormen van ontwerp en maakproces + (hangt samen met)
sociale hervormingen
- Pugin (voorloper arts and Crafts):
- pleit om terug te gaan naar middeleeuwse vakmannen en waarachtig materiaalgebruik
- Afkeer van moderne stad en de industriële productie (wil terug naar voor de industriële
revolutie)
Sociale kritiek van Ruskin
—> hij vind het vooral jammer dat de vakman verdwijnt, verwaarloost wordt. Deze moet opnieuw
erkent worden
- “Er is nood aan een andere benadering van het maken van objecten, andere omgang met de
geïndustrialiseerde samenleving “
- Hij wil waarachtige materialen (geen materialen verstoppen)
- Oplossen van ontmenselijking van het maakproces, opnieuw erkennen van de vakman als
belangrijk persoon in het maakproces
- Connectie tussen sociale gezondheid van de natie en het productieproces van goederen
- The Seven Lamps of Architecture (boek) - Ruskin:
- Essay over architectuur, gebaseerd op ideeën van Pugin
- Respect voor bestaande historische gebouwen
- Focus op industrialisering —> vervreemding van gebouwen en objecten, we moeten
terug naar de “truest architecture”. Hij wil geen nieuwe stijl uitvinden, maar inspo uit de
gotische architectuur halen (verwijst graag naar kathedralen en Venetiaanse gebouwen)
- 7 lamps:
- 7 hoofdpunten, argumentatie: (niet vanbuiten kennen - gewoon kunnen zeggen wat
zijn kritieken zijn en uitleggen hoe hij argumenteert)
- Sacri ce: liefde van de mens voor het maakproces (opoffering van de maker)
- Truth: eerlijke materialen en handgemaakt
- Power: optimale manier van gebouwen maken van wat mensen kunnen, maar in
relatie met het kunnen van de natuur
- Beauty: natuur als ideaal voor architectuur (God zijn schepping)
- Life: de vakman, makers moeten betrokken zijn bij het maakproces en moeten er
plezier in vinden
- Memorie: verwijzen naar geschiedenis van het gebouw
- Obenience: altijd baseren op de evolutie van bepaalde dingen die binnen de
cultuur erkent zijn
- The stone of Venice:
- Analyse van historische gebouwen uit Venetië en toont dat de middeleeuwse
grootsheid in verval is
- Voert een esthetische aanval uit op de “division of labour” en industrieel kapitalisme
- Streefdoel: denken en maken moet samengevoegd worden! (Éénzelfde persoon
moet een ontwerp maken (ontwerpen) en deze ook uitvoeren (maken)
3
fi
Les 2: 19 februari
19e eeuwse interieurs: Arts and crafts beweging (UK)
- a history of interior design (boek)
- 19e eeuw wordt gezien als een periode van grote veranderingen in de maatschappij
- Grote veranderingen: industrialisering & wetenschappelijke ontwikkelingen, welvaart stijgt
(hoe gaan we iedereen voeden, waar gaan mensen wonen en hoe gaan we dat doen?…),
opkomende middenklasse (zij ontwikkelen ook een andere smaak), evoluties in transport
en communicaties (makkelijker reizen, waardoor invloeden van andere landen sneller
rondkomen + boeken kunnen sneller verspreidt worden… (info kan sneller verspreiden
worden over vele gebieden))
- Interieur wordt gezien als een weerspiegeling van de maatschappij
- Interieur in de 19e als een periode van contradictie: hoe ga je om met snelle
maatschappelijke verandering (‘sweeping changes’)?
Technische innovaties:
Industriële revolutie:
- impact op maatschappij, maar ook specifiek op (interieur)architectuur
- Producten worden sneller en in grotere aantallen gemaakt door fabrieken (vakmanschap,
handgemaakte objecten > industrieel vervaardigde leefomgeving)
- Nieuwe materialen en technieken in interieurs (bijv. staal - zie foto 1: stalen overkapping))
- Nieuwe publieke interieurs:
- Treinstations
- Grote overspanningen door staalconstructies
- Fabrieken (- geproduceerd glas)
- Exterieurs verbergen vaak technische innovaties (interieur tonen dat meestal)
- Foto 2:
- Innovatie; jnere kolommen en welfsels in staal
- Exterieur ziet neo-klassiek uit (je verwacht dus niet zo’n grote innovatie!)
- Gevel verraad in kleine details dat er een grote innovatie zit
- Ijzeren punten aan de gevel tonen aan dat het interieur gemaakt is van een stalen
constructie
- Als voorbijganger zie je deze details niet; maar als architecten dat zien, zien ze wel
dat er iets speciaal aan de hand is
Nieuwe technieken… vinden wereldwijd plaats, niet enkel in Frankrijk!
The great exhibition of the works of industry of all nations, 1851 (wereldtentoonstelling):
- periode waarin gebouw Cristal Palace innovatief was + tegelijk zijn wereldtentoonstellingen
opgericht om die innovaties aan elkaar te tonen
- Initiatiefnemer voor alle Great exhibitions: Henry Cole
1
fi
,- 1851: great exhibition of the works of industry of all nations
- Eerste wereldtentoonstelling
- Britten willen laten zien hoe innovatief ze zijn
- Boodschap: Groot-Brittannië is wereldleider in industriële innovatie
- Georganiseerd door Henry Cole en Prince Albert
- Groot internationaal en commercieel succes
- Iconisch tentoonstellingsgebouw door Paxton en (ingenieur) Fox (zijn geen architecten ofzo)
Crystal palace:
- Paxton: een serre zou een goed gebouw zijn voor een tentoonstelling
- Hij diende een ontwerp in voor een tentoonstelling (uit de 250 werd hij gekozen)
- Gietijzeren frame met lokaal geproduceerd glas (563 x 138 m groot)
- Interieur toont grootsheid door standbeelden, bomen en planten
- Beeld dat men wilde creëren: mens als overheerser van de natuur
- Crystal palace wordt gezien als architecturaal spektakel en technisch wonder en als
symbool van het Victoriaanse tijdperk
- In heel veel publicaties wordt dit gezien als de start van modernisme (Proto-modernisme
> omwille van lichtheid, spaarzaam omgaan met materialen…)
- Veel commentaar (positief en negatief) op dit gebouw:
- Queen Victoria: geëmotioneerd door de beleving van de ruimte
- In kranten: innovatieve, grootse wordt benadrukt (zowel gebouw als kunst…) +
koepel wordt ook benadrukt hoe innovatief en groots het is
- Ook kritiek: John Ruskin: het is niet spectaculair, te eenvoudig. Waarom zoveel
aandacht en geld besteden aan materialen en technieken… (sneller vervangen van
gebruiksvoorwerpen; massaproductie)
- Parlementair rapport: gaan we echt bomen kappen om dit neerzetten? Gaan we
zoveel geld uitgeven aan zon tentoonstellingsgebouw, wanneer er mensen op straat
sterven?
- ‘All sectors of British society under one roof’
- Hoe gedraag je je in zo’n wereldtentoonstelling? (Vooral voor de middenklasse)
- Angst voor arbeidsklasse (hoe gedragen, dure producten, hoge prijzen inkom…)
- Gevolg: “shilling days” - toegang wordt goedkoper —> arbeidersklasse kreeg
toegang tot deze tentoonstelling
Victorian England (1837-1901)
- Vaak gezien als periode van (economische) bloei (minder oorlog, meer vrede, meer
uitwisseling, meer rijkdom…) > Pax Brittanica (=naam voor deze periode van vrede…)
- Meer stedelijke economie
- Groeiende, en steeds beter opgeleide middenklasse + ontstaan stedelijke cultuur
- Enorme industriële productie
- Kritiek op kinderarbeid
- Kritiek: uitbuiting Commonwealth: zowel van grondstoffen als mensen (arbeiders)
- Slechte leefomstandigheden van arbeidersklasse
- Ontmenselijking van het productieproces (handenarbeid —-> fabrieken)
2
, Arts and Crafts Movement (als gevolg van alle kritiek):
- Kritiek op de “battle of the styles” (dat alle stijlen door elkaar gebruikt kunnen worden)
- Er wordt gezegd over Great exhibition: betekenisloos door alle decoratieve elementen
- Massaproductie van ornamentatie: machinewerk -> betekenisloos
- Eclecticisme: historische stijlen door elkaar gebruiken zodat ze geen betekenis meer hebben
- Arts and Crafts beweging: hervormen van ontwerp en maakproces + (hangt samen met)
sociale hervormingen
- Pugin (voorloper arts and Crafts):
- pleit om terug te gaan naar middeleeuwse vakmannen en waarachtig materiaalgebruik
- Afkeer van moderne stad en de industriële productie (wil terug naar voor de industriële
revolutie)
Sociale kritiek van Ruskin
—> hij vind het vooral jammer dat de vakman verdwijnt, verwaarloost wordt. Deze moet opnieuw
erkent worden
- “Er is nood aan een andere benadering van het maken van objecten, andere omgang met de
geïndustrialiseerde samenleving “
- Hij wil waarachtige materialen (geen materialen verstoppen)
- Oplossen van ontmenselijking van het maakproces, opnieuw erkennen van de vakman als
belangrijk persoon in het maakproces
- Connectie tussen sociale gezondheid van de natie en het productieproces van goederen
- The Seven Lamps of Architecture (boek) - Ruskin:
- Essay over architectuur, gebaseerd op ideeën van Pugin
- Respect voor bestaande historische gebouwen
- Focus op industrialisering —> vervreemding van gebouwen en objecten, we moeten
terug naar de “truest architecture”. Hij wil geen nieuwe stijl uitvinden, maar inspo uit de
gotische architectuur halen (verwijst graag naar kathedralen en Venetiaanse gebouwen)
- 7 lamps:
- 7 hoofdpunten, argumentatie: (niet vanbuiten kennen - gewoon kunnen zeggen wat
zijn kritieken zijn en uitleggen hoe hij argumenteert)
- Sacri ce: liefde van de mens voor het maakproces (opoffering van de maker)
- Truth: eerlijke materialen en handgemaakt
- Power: optimale manier van gebouwen maken van wat mensen kunnen, maar in
relatie met het kunnen van de natuur
- Beauty: natuur als ideaal voor architectuur (God zijn schepping)
- Life: de vakman, makers moeten betrokken zijn bij het maakproces en moeten er
plezier in vinden
- Memorie: verwijzen naar geschiedenis van het gebouw
- Obenience: altijd baseren op de evolutie van bepaalde dingen die binnen de
cultuur erkent zijn
- The stone of Venice:
- Analyse van historische gebouwen uit Venetië en toont dat de middeleeuwse
grootsheid in verval is
- Voert een esthetische aanval uit op de “division of labour” en industrieel kapitalisme
- Streefdoel: denken en maken moet samengevoegd worden! (Éénzelfde persoon
moet een ontwerp maken (ontwerpen) en deze ook uitvoeren (maken)
3
fi
