Samenvatting Mens & Leren 1 | Artesis Plantijn | 2025/26

Mens & Leren 1
Werkcollege 1:
Recht op privacy en geheimhouding:

●​ Discretieplicht: Discretieplicht is de verplichting om bij het uitoefenen van zijn functie
geen vertrouwelijke gegevens vrij te geven aan anderen dan diegenen die gerechtigd
zijn er kennis van te nemen.
-​ need to know (mogen delen): belangrijk om te weten, ook om door te geven aan
collega’s, de hoofdzaak
-​ nice to know (niet delen): details
-​ Wie? zorgcoördinator, leerkrachten
-​ Waar omschreven? arbeidsovereenkomst
-​ Ambtsgeheim: ander woord voor discretieplicht




●​ Beroepsgeheim: Beroepsgeheim verplicht een hulpverlener tot geheimhouding van
hetgeen cliënten aan hem prijsgeven in het kader van een vertrouwensrelatie.
-​ Wie? Psycholoog, maatschappelijk werker, CLB
-​ Waar omschreven? De wet
-​ Gevolgen van schenden?




Schuldig
hulpverzuim:
Als je iets hoort
dat je moet
doorgeven (cliënt
die zegt dat die
iemand wilt
vermoorden)

,Beroepsgeheim in het kort:

●​ Uitgangspunt = zwijgen
●​ Tenzij je gegronde redenen hebt om beroepsgeheim te doorbreken;
​ m.a.w. als cliënt zelf of iemand anders in ernstig gevaar is
-> Fysieke veiligheid
-> Psychologische integriteit
●​ Overleg is zeker mogelijk en zelfs aangeraden, maar je draagt zelf steeds de
eindverantwoordelijkheid
●​ Steeds vermelden aan cliënt bij opstart traject zodat je hierop kan terugvallen indien
nodig (!!)

Casus voorbeeld:

●​ Je loopt stage als psychologisch consulent op een CLB. Heb je beroepsgeheim of niet?
JA
●​ Er is ook een vrijwilliger die dezelfde functie uitoefent als jij. Heeft hij beroepsgeheim?
JA
●​ Heeft de poetsvrouw die op het CLB werkt, en die soms een glimp opvangt van een
pittig oudergesprek of een leerling die overstuur is, beroepsgeheim?

NEE (geen vertrouwensrelatie, maar mag niet alles zomaar vertellen = discretieplicht)

Werk samen in tweetallen:

●​ Wat is de GDPR?
Doel: De privacy van natuurlijke personen binnen de
EU beter beschermen en de regelgeving
harmoniseren.
Toepassing: Geldt voor alle bedrijven en organisaties
die persoonsgegevens van Europese burgers
verwerken, ook buiten de EU.
●​ Geef een (alledaags) voorbeeld waarmee je in
aanraking komt met de GDPR?
-​ social-media, dingen bestellen
●​ Wat betekent de GDPR voor onze werking als PC in het werkveld?
-​ Gegevens zijn geheim en moet je bijvoorbeeld niet in chat gpt zetten


●​ “Algemene verordening gegevensbescherming”
●​ Europese verordening
●​ Standaardisering verwerking persoonsgegevens
●​ 25 mei 2018
●​ Verving databeschermings-richtlijn van 1995

,Soorten diagnostiek:
●​ Onderkennende/ classificerende diagnostiek: welke diagnose is er sprake van? Wat is
er aan de hand, welke problematiek?
○​ Differentiaaldiagnostiek: Welke verschillende stoornissen of problematieken
kunnen bij deze symptomen horen?
●​ Verklarende diagnostiek/ etiologische diagnostiek: Wat is de oorzaak van dit
probleem (genetisch, neurobiologisch, neuropsychologisch)
●​ Handelingsgerichte diagnostiek (HGD): Hoe kunnen we kind helpen en best
begeleiden?




Voorbeeldcasussen:

A)​ Rayan volgt les in de school waar je stage volgt. Je merkt tijdens de speeltijden dat
Rayan niet veel vrienden heeft en dat hij vaak alleen zit te spelen. Hij heeft het ook
moeilijk met plotse veranderingen. Je deelt je observaties met de klasleerkracht. Zij
vertelt dat het CLB reeds betrokken is en dat zij het gedrag van Rayan aan het
onderzoeken zijn omdat zowel ouders als school graag willen weten wat er aan de hand
is met Rayan.
Welke vragen stellen we ons als psychologisch consulent? Wat zijn de volgende
stappen? Voor welke opdracht staan we als psychologisch consulent?
Verklarende: oorzaak, Classificerende: diagnose

B)​ Elif zit in het 4de leerjaar. Ze heeft alle kenmerken van dyslexie, een leerstoornis op vlak
van lezen en spelling. Tijdens de klassenraad stelt de leerkracht de vraag aan jou als
zorgcoördinator op welke manier zij best kan omgaan met de problemen die Elif
ondervindt. Wat heeft Elif nodig, welke ondersteuning kan de leerkracht bieden?
Welke vragen stellen we ons als psychologisch consulent? Wat zijn de volgende
stappen? Voor welke opdracht staan we als psychologisch consulent?
​ Handelingsgericht: wat kunnen we doen om te ondersteunen
C)​ De leerprestaties van Myrthe zijn de laatste tijd verslechterd. Haar ouders willen
weten hoe dit komt. Wat is de oorzaak van de zwakke resultaten? Na onderzoek blijkt
dat Myrthe als gevolg van de echtscheiding van haar ouders een depressie heeft
ontwikkeld. Hierdoor is ze in een sociaal isolement gekomen en zijn ook haar
leerprestaties verslechterd.

, Welke vragen stellen we ons als psychologisch consulent? Wat zijn de volgende
stappen? Voor welke opdracht staan we als psychologisch consulent?
​ Verklaren: weten hoe het komt
D)​ Er komt een cliënt bij jou met de volgende symptomen:​
​ - een sombere stemming​
​ - vermoeidheid
Deze symptomen blijken klinisch significante lijdensdruk of beperkingen te
veroorzaken. In de DSM-5 heb je een aantal stoornissen kunnen selecteren die deze
klachten zouden kunnen verklaren.
Welke vragen stellen we ons als psychologisch consulent? Wat zijn de volgende
stappen? Voor welke opdracht staan we als psychologisch consulent?
Differentiaaldiagnostiek: we denken aan verschillende mogelijke diagnoses, maar
welke is het?


Diagnostische classificatiesystemen:
Wereldwijde diagnostiek:




lijst met verschillende stoornissen




APA: organisatie van psychiaters en ​ ​ ​ WHO: wereld gezondheidsorganisatie
psychologen die de DSM ontwikkelenen

DSM-5 en ICD-11: gelijkenissen
●​ Maken gemeenschappelijke taal mogelijk
●​ Checklists per aandoening staan centraal
●​ Basis voor ziekte statistieken

Verschillen:




In belgië: vooral gebruik van DSM, ICD is vaker voor mensen met een handicap


Kritisch zijn bij diagnoses!