Psychodiagnostisch werken 1
Hoorcollege 1
Psycho= ziel/adem
Diagnose = nauwkeurig leren kennen
-> oorzaak vinden van het gevolg, testen doen
Psychodiagnostiek is
Een gesystematiseerde en theoretisch onderbouwde manier om te komen tot
beschrijven, classificeren, verklaren en voorspellen van gedrag.
- Beschrijven van …
•Gedrag;
•Sociale omgeving;
•Ontwikkeling over tijd.
- Ordenen van gedrag door vertaling naar …
•Psychologische eigenschappen;
•Psychische stoornissen.
(classificatie systemen)
Categoriaal (DSM-> psychische stoornissen in opgelijst, dia 7)
versus dimensionaal(cliënt op een continuum, bv ASS heeft een spectrum… gaat
niet over je hebt het of je hebt het niet, het gaat over de graad van hoe erg.)
-> categoriaal
- Verklaren van …
•Oorzaken;
•Verschillen met anderen.
= Hypothese toetsend: stelt hypotheses op die mogelijke oorzaken kunnen
zijn en je toetst die
bv: kindje in klas kan niet goed opletten, mogelijke oorzaken: adhd, thuissituatie,
concentratieproblemen, motivatie tekort (allemaal hypotheses) -> je moet kind
observeren, ondervragen, toetsen, vergelijken met andere (allemaal test geven en
vergelijken met klasgenoten)
, - Voorspellen van …
•Toekomstig gedrag.
bv: Kan handig zijn voor schoolloopbaan adviezen… iemand kan ASO doen maar
heeft motivatie probleem
Wat doen deze doelen?
● Bijdrage aan het stellen van diagnoses (bv. ADHD, ASS, dyslexie, …)
!!!! Diagnoses mogen enkel multidisciplinair genomen worden -> mag niet alleen
maar altijd samen met een psychiater
● Profielanalyse maken (sterkte-zwakteprofiel)
● Bepalen van oriëntatie/behandelingskeuze.
NIET:
- Hokjesdenken? Impliciet persoonlijk classificatie systeem, op buikgevoel ga je iemand
beoordelen, eerste indruk maar meer wetenschappelijk onderbouwd
- Iets alleenstaand? NEE, er zijn veel takken in de psychologie, PW komt in allemaal voor,
overkoepelend
- Alleen maar testen? Onderdeel zijn psychodiagnostische testen MAAR gesprekken en
observaties zijn even belangrijk
- Subjectief? NEE, als je een conclusie maakt moet dit onderbouwd zijn door
wetenschappelijke zaken. Je begint vanuit persoonlijke observaties, interpretaties en
kennis. Systematisch onderzoek.
Het psychodiagnostisch proces
(De verschillende kenmerken van een psychodiagnostische test in eigen woorden uitleggen (H1, H3 en
AM). )
DIAGNOSTISCHE CYCLI:
- Begint met empirische cyclus:
Inductie: hypotheses opstellen
Deductie: voorspellingen maken
Toetsen: Testen doen
Evaluatie: Klopt mijn hypothese?
, Er is veel overlap tussen de
verschillende cycli
De belangrijkste stappen:
1. Vertrek vanuit de hulpvraag;
- Cliënt is koning! -> Beslist waarmee die aan de slag wilt gaan en OF die aan de
slag wilt gaan
- Verkennen via psychodiagnostische methoden -> hulpvraag verhelderen
- Vertaling nodig.
bv: TP student start aan opleiding, er komt veel op hem af, hij piekert, ligt s nachts wakker, veel
stress… Welke ondersteuning heeft hij nodig om de opleiding goed af te werken ( Je vertaalt de
student zijn vraag)
2. Een probleemstelling afbakenen;
- We weten niet alles meteen, de cliënt beter leren kennen.
- Concretiseren door middel van hypotheses.
3. Psychodiagnostische methoden kiezen;
- Hypotheses geven richting
Vrij: vrije observatie, geen begin
doel
Gestructureerd: er ligt exact vast
wat je gaat vragen aan je cliënt
, 4. Psychodiagnostische methoden afnemen;
- Steeds in functie van de hypothese en hulpvraag
- Meer dan info verzamelen alleen -> goeie werkrelatie opbouwen om
vertrouwen te kunnen krijgen
!standaardiseren =
5. Resultaten verwerken;
- verwerken van testresultaten, observaties, …
6. Een beeld vormen;
- We kennen de cliënt nu wat beter. Beantwoordig an de hypothese en hulpvraag
is (misschien) mogelijk
7. Advies vormen.
- Hoe helpen we de cliënt verder?
Kwaliteitsvolle psychodiagnostiek
AIRD= Algemene Intersectorale Richtlijn Diagnostiek
1. Biopsychosociale visie
Zo volledig mogelijk beeld krijgen van de cliënt (bv: lichamelijke
gezondheid, gedachtes, sociale omgeving
bv: Student heeft chronische vermoeidheid (biologisch aspect), hij kan
zo minder naar de les en kan minder sociale contacten hebben (sociaal
aspect), voelt zich eenzaam (psychologisch)
2. Bekijken van een unieke cliënt in een unieke context
Ook wel bekend als het idiografisch kader, een bruggetje naar de klinische benadering.
Hoorcollege 1
Psycho= ziel/adem
Diagnose = nauwkeurig leren kennen
-> oorzaak vinden van het gevolg, testen doen
Psychodiagnostiek is
Een gesystematiseerde en theoretisch onderbouwde manier om te komen tot
beschrijven, classificeren, verklaren en voorspellen van gedrag.
- Beschrijven van …
•Gedrag;
•Sociale omgeving;
•Ontwikkeling over tijd.
- Ordenen van gedrag door vertaling naar …
•Psychologische eigenschappen;
•Psychische stoornissen.
(classificatie systemen)
Categoriaal (DSM-> psychische stoornissen in opgelijst, dia 7)
versus dimensionaal(cliënt op een continuum, bv ASS heeft een spectrum… gaat
niet over je hebt het of je hebt het niet, het gaat over de graad van hoe erg.)
-> categoriaal
- Verklaren van …
•Oorzaken;
•Verschillen met anderen.
= Hypothese toetsend: stelt hypotheses op die mogelijke oorzaken kunnen
zijn en je toetst die
bv: kindje in klas kan niet goed opletten, mogelijke oorzaken: adhd, thuissituatie,
concentratieproblemen, motivatie tekort (allemaal hypotheses) -> je moet kind
observeren, ondervragen, toetsen, vergelijken met andere (allemaal test geven en
vergelijken met klasgenoten)
, - Voorspellen van …
•Toekomstig gedrag.
bv: Kan handig zijn voor schoolloopbaan adviezen… iemand kan ASO doen maar
heeft motivatie probleem
Wat doen deze doelen?
● Bijdrage aan het stellen van diagnoses (bv. ADHD, ASS, dyslexie, …)
!!!! Diagnoses mogen enkel multidisciplinair genomen worden -> mag niet alleen
maar altijd samen met een psychiater
● Profielanalyse maken (sterkte-zwakteprofiel)
● Bepalen van oriëntatie/behandelingskeuze.
NIET:
- Hokjesdenken? Impliciet persoonlijk classificatie systeem, op buikgevoel ga je iemand
beoordelen, eerste indruk maar meer wetenschappelijk onderbouwd
- Iets alleenstaand? NEE, er zijn veel takken in de psychologie, PW komt in allemaal voor,
overkoepelend
- Alleen maar testen? Onderdeel zijn psychodiagnostische testen MAAR gesprekken en
observaties zijn even belangrijk
- Subjectief? NEE, als je een conclusie maakt moet dit onderbouwd zijn door
wetenschappelijke zaken. Je begint vanuit persoonlijke observaties, interpretaties en
kennis. Systematisch onderzoek.
Het psychodiagnostisch proces
(De verschillende kenmerken van een psychodiagnostische test in eigen woorden uitleggen (H1, H3 en
AM). )
DIAGNOSTISCHE CYCLI:
- Begint met empirische cyclus:
Inductie: hypotheses opstellen
Deductie: voorspellingen maken
Toetsen: Testen doen
Evaluatie: Klopt mijn hypothese?
, Er is veel overlap tussen de
verschillende cycli
De belangrijkste stappen:
1. Vertrek vanuit de hulpvraag;
- Cliënt is koning! -> Beslist waarmee die aan de slag wilt gaan en OF die aan de
slag wilt gaan
- Verkennen via psychodiagnostische methoden -> hulpvraag verhelderen
- Vertaling nodig.
bv: TP student start aan opleiding, er komt veel op hem af, hij piekert, ligt s nachts wakker, veel
stress… Welke ondersteuning heeft hij nodig om de opleiding goed af te werken ( Je vertaalt de
student zijn vraag)
2. Een probleemstelling afbakenen;
- We weten niet alles meteen, de cliënt beter leren kennen.
- Concretiseren door middel van hypotheses.
3. Psychodiagnostische methoden kiezen;
- Hypotheses geven richting
Vrij: vrije observatie, geen begin
doel
Gestructureerd: er ligt exact vast
wat je gaat vragen aan je cliënt
, 4. Psychodiagnostische methoden afnemen;
- Steeds in functie van de hypothese en hulpvraag
- Meer dan info verzamelen alleen -> goeie werkrelatie opbouwen om
vertrouwen te kunnen krijgen
!standaardiseren =
5. Resultaten verwerken;
- verwerken van testresultaten, observaties, …
6. Een beeld vormen;
- We kennen de cliënt nu wat beter. Beantwoordig an de hypothese en hulpvraag
is (misschien) mogelijk
7. Advies vormen.
- Hoe helpen we de cliënt verder?
Kwaliteitsvolle psychodiagnostiek
AIRD= Algemene Intersectorale Richtlijn Diagnostiek
1. Biopsychosociale visie
Zo volledig mogelijk beeld krijgen van de cliënt (bv: lichamelijke
gezondheid, gedachtes, sociale omgeving
bv: Student heeft chronische vermoeidheid (biologisch aspect), hij kan
zo minder naar de les en kan minder sociale contacten hebben (sociaal
aspect), voelt zich eenzaam (psychologisch)
2. Bekijken van een unieke cliënt in een unieke context
Ook wel bekend als het idiografisch kader, een bruggetje naar de klinische benadering.
