Samenvatting
STRAFVORDERING
2de Bachelor Rechten
AJ 2025-26
,Inhoud
Deel I — Algemene beginselen van het strafprocesrecht..............................................................6
Hfdst. 1: DEFINITIE..................................................................................................................... 6
A. Materieel vs. formeel strafrecht.......................................................................................... 6
B. Omschrijving van het strafprocesrecht...............................................................................6
C. Bronnen.............................................................................................................................. 7
D. Indeling van de misdrijven (huidig Sw. — pro memorie).....................................................7
E. Doelstellingen van het strafproces: de dubbele finaliteit....................................................8
Hfdst. 2 : ACCUSATOIRE >< INQUISITOIRE RECHTSPLEGING...................................................10
Hfdst. 3: VERLOOP VAN HET STRAFPROCES.............................................................................11
A. Het vooronderzoek............................................................................................................ 11
B. Het onderzoek ten gronde................................................................................................13
Hfdst. 4: ACTOREN IN HET STRAFPROCES................................................................................14
A. De verdachte.................................................................................................................... 14
B. Het slachtoffer.................................................................................................................. 15
C. De burgerlijk aansprakelijke partij....................................................................................16
D. De (vrijwillig of gedwongen) tussenkomende partij..........................................................16
E. De politie........................................................................................................................... 16
F. Het openbaar ministerie.................................................................................................... 17
G. De onderzoeksrechter....................................................................................................... 18
H. De onderzoeksgerechten.................................................................................................. 19
I. De vonnisgerechten........................................................................................................... 20
J. De strafuitvoeringsrechtbanken (SURB).............................................................................22
K. Justitieassistenten en justitiehuizen..................................................................................22
L. De tuchtrechtbanken......................................................................................................... 22
Hfdst. 5: BELEIDSORGANEN..................................................................................................... 23
1) Van automatisme naar uitzondering.................................................................................23
2) organen............................................................................................................................ 23
STUDIEFICHE — DE PARTIJEN EN HUN RECHTEN......................................................................25
1. HET ONDERLIGGENDE PRINCIPE........................................................................................25
2. DE VERDACHTE — vier trappen, telkens meer rechten.....................................................25
3. HET SLACHTOFFER — drie trappen, die je zelf moet beklimmen.......................................28
4. DE TUSSENKOMENDE PARTIJ — de buitenstaander die geraakt wordt..............................30
5. HET GEHEEL IN een OVERZICHT........................................................................................ 31
Deel II — Vorderingen die uit het misdrijf voortvloeien...............................................................32
Hoofdstuk 1: De strafvordering................................................................................................ 32
A. ALGEMENE BEGINSELEN................................................................................................... 32
1
,B. PERSONEN DIE DE STRAFVORDERING UITOEFENEN.............................................................34
B.1 Principe: de ambtenaren van het openbaar ministerie...................................................34
B.2 Uitzondering: de administratie........................................................................................ 34
B.3 Bevoegdheidsconflicten.................................................................................................. 34
C. WIJZE WAAROP DE STRAFVORDERING WORDT UITGEOEFEND.............................................35
C.1 Beleid.............................................................................................................................. 35
C.2 Overzicht van de vijf routes............................................................................................35
C.3 Route 1 — Vervolging..................................................................................................... 35
C.4 Route 2 — Niet-vervolging: het sepot.............................................................................36
C.5 Route 3 — Buitengerechtelijke afhandeling door het parket...........................................38
C.6 Route 4 — Administratieve afhandeling: gemeentelijke administratieve sancties (GAS) 40
C.7 Route 5 — Voorafgaande erkenning van schuld — art. 216 Sv.......................................41
D. PERSONEN TEGEN WIE DE STRAFVORDERING WORDT UITGEOEFEND.................................43
D.1 Principe........................................................................................................................... 43
D.2 Immuniteiten.................................................................................................................. 43
D.3 Bijzondere regels voor bepaalde categorieën personen.................................................43
E. (EXTRA)TERRITORIALE GELDING VAN DE STRAFVORDERING...............................................45
E.1 Misdrijven op Belgisch grondgebied gepleegd................................................................45
E.2 Misdrijven in het buitenland gepleegd — art. 6 tot 14/15 VTSv. — WIJZIGINGEN 2024
(NIEUW)................................................................................................................................. 45
F. PREJUDICIËLE VRAGEN EN GESCHILLEN...............................................................................46
F.1 Begrip.............................................................................................................................. 46
F.2 Prejudiciële vragen.......................................................................................................... 46
F.3 Prejudiciële geschillen..................................................................................................... 46
G. VERVAL VAN DE STRAFVORDERING.....................................................................................47
G.1 Overzicht van de vervalgronden.....................................................................................47
G.2 Verjaring — art. 21 tot 25 VTSv. — INGRIJPEND GEWIJZIGD (NIEUW)..............................47
Verjaring vs. redelijke termijn...............................................................................................49
G.3 Rechterlijk gewijsde — ne bis in idem.............................................................................49
G.4 Buitengerechtelijke afhandeling als vervalgrond............................................................50
Hoofdstuk 2: De burgerlijke vordering......................................................................................52
A. WELKE PLAATS KRIJGT HET SLACHTOFFER? — het partie civile-systeem..........................52
B. WIE MAG DE BURGERLIJKE VORDERING UITOEFENEN?.....................................................53
C. TEGEN WIE WORDT DE BURGERLIJKE VORDERING UITGEOEFEND?...................................54
D. WAAR DE SLEUTEL WORDT AFGENOMEN — gevallen waarin geen BP-stelling mogelijk is55
E. WAT WORDT ER GEVORDERD? — het voorwerp................................................................56
F. WAAR EN HOE VORDERT MEN? — de keuze en haar gevolgen..........................................57
H. WANNEER VERVALT DE BURGERLIJKE VORDERING?.........................................................61
2
, I. ALS ALLES FAALT — hulp aan slachtoffers van opzettelijke gewelddaden..........................62
Deel III — Het vooronderzoek in strafzaken.................................................................................64
HOOFDSTUK 1 — DE WIJZE WAAROP HET ONDERZOEK WORDT GEVOERD..............................64
1.1 Eén doel, twee scenario's................................................................................................64
1.2 Hoe komt een misdrijf ter kennis van de overheid?........................................................64
1.3 Het proces-verbaal en het strafdossier...........................................................................65
1.4 Hoe worden misdrijven opgespoord en vastgesteld?......................................................65
1.5 De rechten van de partijen tijdens het vooronderzoek....................................................67
HOOFDSTUK 2 — DE PERSONEN BELAST MET DE OPSPORING EN VASTSTELLING....................69
2.1 Historiek: hoe de macht verschoof..................................................................................69
2.2 De leidinggevende magistraten......................................................................................69
2.3 De politiediensten........................................................................................................... 70
HOOFDSTUK 3 — HET OPSPORINGSONDERZOEK.....................................................................71
3.1 Begrip............................................................................................................................. 71
3.2 De heterdaadprocedure.................................................................................................. 71
3.3 De proactieve recherche (art. 28bis, §2 Sv.)...................................................................72
3.4 Het kaalplukonderzoek (art. 524bis Sv.)..........................................................................72
3.5 De afsluiting van het opsporingsonderzoek....................................................................72
HOOFDSTUK 4 — HET GERECHTELIJK ONDERZOEK..................................................................74
4.1 Begrip en taakomschrijving............................................................................................. 74
4.2 De saisine — het centrale begrip van dit hoofdstuk........................................................74
4.3 De verhouding onderzoeksrechter — procureur des Konings..........................................75
4.4 De afsluiting: de regeling der rechtspleging....................................................................76
4.5 De controle door de kamer van inbeschuldigingstelling..................................................78
STUDIEFICHE — DE ONDERZOEKSGERECHTEN........................................................................82
Raadkamer · Kamer van Inbeschuldigingstelling — Strafvordering, Deel I............................82
Hoofdstuk 5 — De onderzoeksverrichtingen (nrs. 1 tot 26)......................................................85
Elke onderzoeksverrichting beantwoordt dezelfde drie vragen.............................................85
De ‘dwangladder’.................................................................................................................. 85
Twee woorden die je in dit hoofdstuk twintig keer zal tegenkomen......................................86
De 26 verrichtingen, gegroepeerd in vijf families..................................................................86
FAMILIE 1 — INFORMATIE BINNENKRIJGEN EN VASTLEGGEN.................................................87
FAMILIE 2 — MENSEN LATEN SPREKEN..................................................................................89
FAMILIE 3 — HET LICHAAM EN DE DESKUNDIGE...................................................................97
FAMILIE 4 — PLAATSEN, GOEDEREN EN GEGEVENS............................................................100
FAMILIE 5 — HEIMELIJKE METHODEN EN COMMUNICATIE....................................................105
FAMILIE 6 — AANVULLENDE MAATREGELEN........................................................................112
SYNTHESE........................................................................................................................... 113
3
STRAFVORDERING
2de Bachelor Rechten
AJ 2025-26
,Inhoud
Deel I — Algemene beginselen van het strafprocesrecht..............................................................6
Hfdst. 1: DEFINITIE..................................................................................................................... 6
A. Materieel vs. formeel strafrecht.......................................................................................... 6
B. Omschrijving van het strafprocesrecht...............................................................................6
C. Bronnen.............................................................................................................................. 7
D. Indeling van de misdrijven (huidig Sw. — pro memorie).....................................................7
E. Doelstellingen van het strafproces: de dubbele finaliteit....................................................8
Hfdst. 2 : ACCUSATOIRE >< INQUISITOIRE RECHTSPLEGING...................................................10
Hfdst. 3: VERLOOP VAN HET STRAFPROCES.............................................................................11
A. Het vooronderzoek............................................................................................................ 11
B. Het onderzoek ten gronde................................................................................................13
Hfdst. 4: ACTOREN IN HET STRAFPROCES................................................................................14
A. De verdachte.................................................................................................................... 14
B. Het slachtoffer.................................................................................................................. 15
C. De burgerlijk aansprakelijke partij....................................................................................16
D. De (vrijwillig of gedwongen) tussenkomende partij..........................................................16
E. De politie........................................................................................................................... 16
F. Het openbaar ministerie.................................................................................................... 17
G. De onderzoeksrechter....................................................................................................... 18
H. De onderzoeksgerechten.................................................................................................. 19
I. De vonnisgerechten........................................................................................................... 20
J. De strafuitvoeringsrechtbanken (SURB).............................................................................22
K. Justitieassistenten en justitiehuizen..................................................................................22
L. De tuchtrechtbanken......................................................................................................... 22
Hfdst. 5: BELEIDSORGANEN..................................................................................................... 23
1) Van automatisme naar uitzondering.................................................................................23
2) organen............................................................................................................................ 23
STUDIEFICHE — DE PARTIJEN EN HUN RECHTEN......................................................................25
1. HET ONDERLIGGENDE PRINCIPE........................................................................................25
2. DE VERDACHTE — vier trappen, telkens meer rechten.....................................................25
3. HET SLACHTOFFER — drie trappen, die je zelf moet beklimmen.......................................28
4. DE TUSSENKOMENDE PARTIJ — de buitenstaander die geraakt wordt..............................30
5. HET GEHEEL IN een OVERZICHT........................................................................................ 31
Deel II — Vorderingen die uit het misdrijf voortvloeien...............................................................32
Hoofdstuk 1: De strafvordering................................................................................................ 32
A. ALGEMENE BEGINSELEN................................................................................................... 32
1
,B. PERSONEN DIE DE STRAFVORDERING UITOEFENEN.............................................................34
B.1 Principe: de ambtenaren van het openbaar ministerie...................................................34
B.2 Uitzondering: de administratie........................................................................................ 34
B.3 Bevoegdheidsconflicten.................................................................................................. 34
C. WIJZE WAAROP DE STRAFVORDERING WORDT UITGEOEFEND.............................................35
C.1 Beleid.............................................................................................................................. 35
C.2 Overzicht van de vijf routes............................................................................................35
C.3 Route 1 — Vervolging..................................................................................................... 35
C.4 Route 2 — Niet-vervolging: het sepot.............................................................................36
C.5 Route 3 — Buitengerechtelijke afhandeling door het parket...........................................38
C.6 Route 4 — Administratieve afhandeling: gemeentelijke administratieve sancties (GAS) 40
C.7 Route 5 — Voorafgaande erkenning van schuld — art. 216 Sv.......................................41
D. PERSONEN TEGEN WIE DE STRAFVORDERING WORDT UITGEOEFEND.................................43
D.1 Principe........................................................................................................................... 43
D.2 Immuniteiten.................................................................................................................. 43
D.3 Bijzondere regels voor bepaalde categorieën personen.................................................43
E. (EXTRA)TERRITORIALE GELDING VAN DE STRAFVORDERING...............................................45
E.1 Misdrijven op Belgisch grondgebied gepleegd................................................................45
E.2 Misdrijven in het buitenland gepleegd — art. 6 tot 14/15 VTSv. — WIJZIGINGEN 2024
(NIEUW)................................................................................................................................. 45
F. PREJUDICIËLE VRAGEN EN GESCHILLEN...............................................................................46
F.1 Begrip.............................................................................................................................. 46
F.2 Prejudiciële vragen.......................................................................................................... 46
F.3 Prejudiciële geschillen..................................................................................................... 46
G. VERVAL VAN DE STRAFVORDERING.....................................................................................47
G.1 Overzicht van de vervalgronden.....................................................................................47
G.2 Verjaring — art. 21 tot 25 VTSv. — INGRIJPEND GEWIJZIGD (NIEUW)..............................47
Verjaring vs. redelijke termijn...............................................................................................49
G.3 Rechterlijk gewijsde — ne bis in idem.............................................................................49
G.4 Buitengerechtelijke afhandeling als vervalgrond............................................................50
Hoofdstuk 2: De burgerlijke vordering......................................................................................52
A. WELKE PLAATS KRIJGT HET SLACHTOFFER? — het partie civile-systeem..........................52
B. WIE MAG DE BURGERLIJKE VORDERING UITOEFENEN?.....................................................53
C. TEGEN WIE WORDT DE BURGERLIJKE VORDERING UITGEOEFEND?...................................54
D. WAAR DE SLEUTEL WORDT AFGENOMEN — gevallen waarin geen BP-stelling mogelijk is55
E. WAT WORDT ER GEVORDERD? — het voorwerp................................................................56
F. WAAR EN HOE VORDERT MEN? — de keuze en haar gevolgen..........................................57
H. WANNEER VERVALT DE BURGERLIJKE VORDERING?.........................................................61
2
, I. ALS ALLES FAALT — hulp aan slachtoffers van opzettelijke gewelddaden..........................62
Deel III — Het vooronderzoek in strafzaken.................................................................................64
HOOFDSTUK 1 — DE WIJZE WAAROP HET ONDERZOEK WORDT GEVOERD..............................64
1.1 Eén doel, twee scenario's................................................................................................64
1.2 Hoe komt een misdrijf ter kennis van de overheid?........................................................64
1.3 Het proces-verbaal en het strafdossier...........................................................................65
1.4 Hoe worden misdrijven opgespoord en vastgesteld?......................................................65
1.5 De rechten van de partijen tijdens het vooronderzoek....................................................67
HOOFDSTUK 2 — DE PERSONEN BELAST MET DE OPSPORING EN VASTSTELLING....................69
2.1 Historiek: hoe de macht verschoof..................................................................................69
2.2 De leidinggevende magistraten......................................................................................69
2.3 De politiediensten........................................................................................................... 70
HOOFDSTUK 3 — HET OPSPORINGSONDERZOEK.....................................................................71
3.1 Begrip............................................................................................................................. 71
3.2 De heterdaadprocedure.................................................................................................. 71
3.3 De proactieve recherche (art. 28bis, §2 Sv.)...................................................................72
3.4 Het kaalplukonderzoek (art. 524bis Sv.)..........................................................................72
3.5 De afsluiting van het opsporingsonderzoek....................................................................72
HOOFDSTUK 4 — HET GERECHTELIJK ONDERZOEK..................................................................74
4.1 Begrip en taakomschrijving............................................................................................. 74
4.2 De saisine — het centrale begrip van dit hoofdstuk........................................................74
4.3 De verhouding onderzoeksrechter — procureur des Konings..........................................75
4.4 De afsluiting: de regeling der rechtspleging....................................................................76
4.5 De controle door de kamer van inbeschuldigingstelling..................................................78
STUDIEFICHE — DE ONDERZOEKSGERECHTEN........................................................................82
Raadkamer · Kamer van Inbeschuldigingstelling — Strafvordering, Deel I............................82
Hoofdstuk 5 — De onderzoeksverrichtingen (nrs. 1 tot 26)......................................................85
Elke onderzoeksverrichting beantwoordt dezelfde drie vragen.............................................85
De ‘dwangladder’.................................................................................................................. 85
Twee woorden die je in dit hoofdstuk twintig keer zal tegenkomen......................................86
De 26 verrichtingen, gegroepeerd in vijf families..................................................................86
FAMILIE 1 — INFORMATIE BINNENKRIJGEN EN VASTLEGGEN.................................................87
FAMILIE 2 — MENSEN LATEN SPREKEN..................................................................................89
FAMILIE 3 — HET LICHAAM EN DE DESKUNDIGE...................................................................97
FAMILIE 4 — PLAATSEN, GOEDEREN EN GEGEVENS............................................................100
FAMILIE 5 — HEIMELIJKE METHODEN EN COMMUNICATIE....................................................105
FAMILIE 6 — AANVULLENDE MAATREGELEN........................................................................112
SYNTHESE........................................................................................................................... 113
3
