Samenvatting Geschiedenis:
Socialisme/Marxisme
Wat is het socialisme?
Socialisme is de verzamelnaam voor allerlei stromingen die allemaal
streven naar een samenleving gekenmerkt door gelijkheid, sociale
rechtvaardigheid en solidariteit
Wie is Karl Marx?
Duitsland 1818 – 1883
Filosoof belangrijkste denker van socialistische bewegingen
Wetenschappelijk socialisme analyse + kritiek op kapitalisme
Wat is de arbeidswaardeleer?
2 soorten productiekrachten hetgeen dat nodig is om producten te
maken/waarde te geven
o Kapitaal en productiemiddelen kapitaalkrachtige ondernemers
o Arbeid arbeidersklasse
De arbeider werkt een product met een waarde af
o Gebruikswaarde nut/behoeftebevrediging
o Marktwaarde waarde in ruil- of geldmarkt
Arbeider werkt veel producten af meer dan nodig om zijn loon te
betalen
o Opbrengst vrij gekozen winst meerwaarde opnieuw
investeren
Wat waren de drie kritieken van Marx?
KRITIEK OP VRIJE MARKT EN WINSTSTREVEN
KAPITALISME doel van economie winststreven
o Nadruk op ruilwaarde geld – product – geld
o Bevrediging van persoonlijke behoefte
o Kapitalistische maatschappij
Vrije markt
Geld doel
Behoeftebevrediging middel om aan te zetten tot kopen
, MARXISME doel van economie menselijke behoeftebevrediging van
iedereen in de samenleving
o Nadruk op gebruikswaarde product – geld – product
o Bevrediging eigen/andermans menselijke behoeften
o Maatschappelijk verantwoorde productie meerwaarde voor
maatschappij
o Socialistische maatschappij
Geleide economie
Geld middel voor behoeftebevrediging
Doel behoeftebevrediging van iedereen
KRITIEK OP PRIVÉBEZIT EN GEVOLGEN: UITBUITING VAN DE ARBEIDERS
KAPITALISME exclusief privébezit van productiemiddelen minderheid
IB + arbeiders in meerwaarde scheiding arbeid en kapitaal
uitbuiting
o Resultaat arbeid arbeiders
Laag loon
Afhankelijk van de werkgever
Geen productiemiddelen zelf onderneming starten
o Resultaat arbeid kapitalist
Winst groot deel meerwaarde
Dominant bepaalt loon
MARXISME afschaffing privébezit van productiemiddelen collectief
bezit gemeenschap geen scheiding arbeid en kapitaal geen
uitbuiting
o Resultaat arbeid arbeiders
Rechtvaardig deel meerwaarde gelijke verdeling winst
Onafhankelijk van werkgever
Productiemiddelen collectief
KAPITALISME IS VERVREEMDING
ECONOMISCH
o Arbeid
Dient om te overleven
Waarde in de economische productie meerwaarde
FILOSOFISCH
o Arbeid
Ontwikkeling
Socialisme/Marxisme
Wat is het socialisme?
Socialisme is de verzamelnaam voor allerlei stromingen die allemaal
streven naar een samenleving gekenmerkt door gelijkheid, sociale
rechtvaardigheid en solidariteit
Wie is Karl Marx?
Duitsland 1818 – 1883
Filosoof belangrijkste denker van socialistische bewegingen
Wetenschappelijk socialisme analyse + kritiek op kapitalisme
Wat is de arbeidswaardeleer?
2 soorten productiekrachten hetgeen dat nodig is om producten te
maken/waarde te geven
o Kapitaal en productiemiddelen kapitaalkrachtige ondernemers
o Arbeid arbeidersklasse
De arbeider werkt een product met een waarde af
o Gebruikswaarde nut/behoeftebevrediging
o Marktwaarde waarde in ruil- of geldmarkt
Arbeider werkt veel producten af meer dan nodig om zijn loon te
betalen
o Opbrengst vrij gekozen winst meerwaarde opnieuw
investeren
Wat waren de drie kritieken van Marx?
KRITIEK OP VRIJE MARKT EN WINSTSTREVEN
KAPITALISME doel van economie winststreven
o Nadruk op ruilwaarde geld – product – geld
o Bevrediging van persoonlijke behoefte
o Kapitalistische maatschappij
Vrije markt
Geld doel
Behoeftebevrediging middel om aan te zetten tot kopen
, MARXISME doel van economie menselijke behoeftebevrediging van
iedereen in de samenleving
o Nadruk op gebruikswaarde product – geld – product
o Bevrediging eigen/andermans menselijke behoeften
o Maatschappelijk verantwoorde productie meerwaarde voor
maatschappij
o Socialistische maatschappij
Geleide economie
Geld middel voor behoeftebevrediging
Doel behoeftebevrediging van iedereen
KRITIEK OP PRIVÉBEZIT EN GEVOLGEN: UITBUITING VAN DE ARBEIDERS
KAPITALISME exclusief privébezit van productiemiddelen minderheid
IB + arbeiders in meerwaarde scheiding arbeid en kapitaal
uitbuiting
o Resultaat arbeid arbeiders
Laag loon
Afhankelijk van de werkgever
Geen productiemiddelen zelf onderneming starten
o Resultaat arbeid kapitalist
Winst groot deel meerwaarde
Dominant bepaalt loon
MARXISME afschaffing privébezit van productiemiddelen collectief
bezit gemeenschap geen scheiding arbeid en kapitaal geen
uitbuiting
o Resultaat arbeid arbeiders
Rechtvaardig deel meerwaarde gelijke verdeling winst
Onafhankelijk van werkgever
Productiemiddelen collectief
KAPITALISME IS VERVREEMDING
ECONOMISCH
o Arbeid
Dient om te overleven
Waarde in de economische productie meerwaarde
FILOSOFISCH
o Arbeid
Ontwikkeling
