NEUROANATOMIE
Visuele studiesamenvatting
Prof. dr. Frank Dewaele · 2026-2027
Dezelfde leerinhoud, duidelijker gerangschikt.
Hoofdstukken in de volgorde van de cursus. Korte informatieblokken, ingesprongen details en
afzonderlijke stappenschema’s voor lange banen.
ANATOMIE / ligging, onderdelen en structuren
FUNCTIE & VERLOOP / banen, schakels en reflexen
PATHOLOGIE / letsels, klachten en gevolgen
ONDERZOEK / testen en klinische beoordeling
FIGUREN / herkenningspunten en bronbeelden
▪ Hoofdbegrip ○ Verduidelijking - Detail
↓ Volgende stap in een baan → Gevolg of verbinding
Bron: Neuroanatomie Dewaele 2026-2027, V01, 177 pagina’s. Cursuspagina’s staan bij elk hoofdstuk. Klinische cijfers
en behandelingen volgen de cursus; bronnuances staan apart in bijlage C.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 1
,Inhoudstafel
Klik op een hoofdstuk of paginanummer. Paginanummers verwijzen naar deze nieuwe samenvatting.
1 Macroscopie 3
2.1 Nervus olfactorius (I) 9
2.2 Nervus opticus (II) 12
2.3, 2.4, 2.6 Oogbewegingszenuwen III, IV en VI 16
2.5 Nervus trigeminus (V) 25
2.7 Nervus facialis (VII) 31
2.8 Nervus vestibulocochlearis (VIII) 37
2.9 Nervus glossopharyngeus (IX) 42
2.10 Nervus vagus (X) 45
2.11 Nervus accessorius (XI) 47
2.12 Nervus hypoglossus (XII) 48
3 Motoriek 49
4 Somatosensoriek 53
5 Meningen 56
6 Extrapyramidale tracti 61
7 Vascularisatie 62
8 Basale ganglia 70
9 Cerebellum 74
10 Ventrikels 77
11 Autonoom zenuwstelsel 81
12 Formatio reticularis 83
13 Hypothalamus 85
Bijlage A - Geïntegreerde vergelijkingen 88
Bijlage B - Naamverklaringen en geheugensteunen 93
Bijlage C - Aandachtspunten bij de formulering van de cursus 96
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 2
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
1 Macroscopie
Bron: p. 4-20.
1 Beschrijving
1.1 Mediale zijde
▪ Hemisferen: van elkaar gescheiden door de fissura longitudinalis medialis.
▪ Hersenstam
○ mesencefalon → pons → medulla oblongata
○ laatste ook “verlengde ruggenmerg”.
▪ Cerebellum
○ middellijnsnede door de vermis
○ boomvormig doorsnedebeeld
○ fijne plooien = folia.
Vierde ventrikel en omgeving
▪ Vierde ventrikel: tentvormige holte tussen hersenstam en cerebellum.
▪ Bodem: achterzijde van pons en medulla oblongata.
▪ Dak: velum medullare superius + velum medullare inferius.
○ Superius: bevat witte stof.
○ Inferius: in de cursus beschreven als pia mater + ependym, zonder witte stof; verbonden met de
tela choroidea.
○ Bloedvatrijke uitstulpingen: plexus choroideus → productie van CSV.
▪ Fastigium: hoogste punt van het tentvormige dak.
▪ Vierheuvelenplaat
○ boven het velum medullare superius
○ colliculi superiores en inferiores.
▪ Aqueduct van Sylvius
○ fijn, in doorsnede hartvormig kanaal
○ derde → vierde ventrikel.
▪ Uitgangen vierde ventrikel
○ twee laterale foramina van Luschka
○ mediaan foramen van Magendie.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 3
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
Derde ventrikel, hypofyse en epifyse
▪ Voorwand derde ventrikel: lamina terminalis.
▪ Recessus infundibularis: uitstulping naar het infundibulum van de hypofyse.
▪ Recessus supraopticus: boven het chiasma opticum.
▪ Chiasma opticum
○ kruising van een deel van de oogzenuwvezels
○ onder de supraoptische recessus.
▪ Corpora mamillaria
○ vóór het mesencefalon
○ onderdeel van de hypothalamus.
▪ Corpus pineale
○ dennenappelvormig
○ posterieur onder het corpus callosum.
▪ Recessus pinealis: bij het corpus pineale.
▪ Recessus suprapinealis: boven de pineale regio.
▪ Commissura habenularum
○ verbinding tussen beide habenulakernen
○ dak van de recessus pinealis.
▪ Habenula
○ kleine, bilaterale, evolutionair oude structuur
○ aanwezig bij vertebraten.
○ Verband met motivatie, handelen/niet-handelen en de “know-do gap”.
○ In de cursus gekoppeld aan depressie en verslaving.
▪ Hypofyse: neurohypofyse + adenohypofyse.
○ Adenohypofyse: ontwikkeling vanuit de orofaryngeale regio.
Verbindingen tussen hemisferen en limbische structuren
▪ Corpus callosum / hersenbalk: grote verbinding tussen beide hemisferen.
▪ Commissura anterior en posterior: kleinere verbindingen onder het corpus callosum.
▪ Gyrus cinguli
○ rond het corpus callosum
○ voortzetting naar de gyrus parahippocampalis.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 4
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
▪ Gyrus parahippocampalis
○ mediale temporale regio
○ mediaal uitstekende uncus.
▪ Fornix: boogvormige witte-stofverbinding tussen hippocampus en corpora mamillaria.
▪ Boven de fornix: septum pellucidum tussen beide laterale ventrikels.
▪ Onder de fornix
○ derde ventrikel
○ fornix aanvankelijk in de ventrikelwand.
▪ Hypothalamus
○ anterieur/inferieur in deze regio
○ thalamus meer posterieur/superieur.
▪ Adhesio interthalamica: verbinding tussen beide thalami.
▪ Pulvinar: achterste deel van de thalamus.
▪ Foramen van Monro: verbinding lateraal ventrikel ↔ derde ventrikel, onder de fornix.
Mediale sulci en kwabgrenzen
▪ Sulcus centralis: grens frontale ↔ pariëtale kwab.
▪ Fissura parieto-occipitalis: grens pariëtale ↔ occipitale kwab.
▪ Sulcus calcarinus: primaire visuele cortex rondom deze groeve.
▪ Cuneus: wigvormige gyrus tussen fissura parieto-occipitalis en sulcus calcarinus.
▪ Ramus marginalis
○ opstijgende aftakking van sulcus cinguli
○ herkenningspunt op CT/NMR.
○ Sulcus centralis volgens de cursus één gyrus meer anterieur.
○ Klinisch: ligging van letsel/tumor ten opzichte van de motorische cortex bepalen.
▪ Incisura preoccipitalis / notch: basaal herkenningspunt voor de occipitale grens.
1.2 Convexiteit
▪ Gyri
○ hersenplooien
○ sulci: groeven
○ fissura: diepe groeve.
▪ Fissura lateralis / Sylvische vallei
○ temporale kwab onder de groeve
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 5
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
○ frontale en pariëtale delen erboven.
▪ Gyrus supramarginalis: rond het uiteinde van de Sylvische vallei.
▪ Gyrus angularis: daarachter, rond het uiteinde van de sulcus temporalis superior.
▪ Temporale regio: sulcus temporalis superior → gyrus temporalis medius → sulcus temporalis
inferior.
▪ Gyrus precentralis
○ vóór sulcus centralis
○ primaire motorische cortex.
▪ Gyrus postcentralis
○ achter sulcus centralis
○ primaire somatosensorische cortex.
▪ Frontale gyri: superior, medius, inferior.
▪ Gebied van Broca
○ in gyrus frontalis inferior
○ spraakproductie.
○ Vormherkenning in cursus: M van McDonald’s of B van Broca.
▪ Occipitale kwab: denkbeeldige grens van fissura parieto-occipitalis naar incisura preoccipitalis.
1.3 Coronale snede
▪ Buitenzijde: grijze cortex, voornamelijk neuronale cellichamen.
▪ Binnenzijde: witte stof, voornamelijk gemyeliniseerde axonen.
▪ Insula: eiland cortex in de diepte van de Sylvische vallei.
▪ Opercula: corticale “deksels” over de insula.
▪ Corpus callosum
○ onder de fissura longitudinalis
○ boven de laterale ventrikels.
▪ Septum pellucidum
○ dunne scheiding tussen laterale ventrikels
○ verbonden met de fornices.
▪ Nucleus caudatus
○ tegen de laterale ventrikel
○ veroorzaakt een uitbochting in de wand.
▪ Thalamus: belangrijk sensorisch relais naar de cortex.
▪ Hypothalamus: temperatuurregeling en autonome controle.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 6
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
▪ Nucleus subthalamicus van Luys: onder de thalamus.
▪ Nucleus lentiformis: putamen + globus pallidus externus + globus pallidus internus.
▪ Capsula interna
○ witte-stofbaan tussen mediale structuren, waaronder thalamus, en laterale nucleus lentiformis
○ passage van motorische vezels.
▪ Overige herkenningsstructuren: nucleus ruber, substantia nigra, mesencefalon, pons, medulla
oblongata en derde ventrikel.
1.4 Ruggenmerg en radiologische oriëntatie
▪ Axiale beelden: bekeken vanaf de voeten van de patiënt.
○ Patiënt links = rechts op beeld.
○ Patiënt rechts = links op beeld.
○ Ventraal bovenaan; dorsaal onderaan.
▪ Grijze stof: centraal, vlindervormig.
▪ Cornu anterius
○ voorhoorn
○ cornu posterius: achterhoorn.
▪ Canalis centralis: centraal kanaaltje.
▪ Fissura mediana anterior: diepe ventrale middengroeve.
▪ Dorsale kolommen: proprioceptie, vibratie en fijne tast.
○ Fasciculus gracilis: mediaal, dun.
○ Fasciculus cuneatus: lateraal, wigvormig.
2 Pathologie
▪ Geen afzonderlijk pathologieonderdeel; klinische toepassing vooral anatomische lokalisatie op
beeldvorming.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 7
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
3-4 Tekeningen en figuren
▪ Tek. 1-3
○ mediale anatomie, anatomisch preparaat en NMR
○ bovenstaande ventrikels, recessussen, commissuren, sulci en limbische structuren herkennen.
▪ Tek. 4-5
○ mediale en laterale kwabverdeling
○ cingulaire/parahippocampale regio, centrale groeve, Broca en occipitale grens.
▪ Tek. 6-8
○ coronale snede op schema, preparaat en NMR
○ diepe kernen, insula, capsula interna en ventrikels.
▪ Tek. 9: ruggenmergdoorsnede in radiologische oriëntatie.
▪ Figuren
○ betekenis van fastigium en calcar
○ ramus marginalis als oriëntatiepunt voor sulcus centralis.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 8
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
2.1 Nervus olfactorius (I)
Bron: p. 21-28.
1 Beschrijving
▪ Functie
○ reuk
○ invloed op beslissingen, emoties, herinneringen en overlevingsgedrag.
▪ Receptoren
○ bipolaire olfactorische neuronen in mucosa van het dak van de neusholte
○ chemoreceptoren op cilia.
Baan
01 reukcel
↓
02 axonen gebundeld tot fila olfactoria
↓
03 openingen lamina cribrosa van het zeefbeen
↓
04 bulbus olfactorius
↓
05 mitraliscellen
↓
06 tractus olfactorius.
▪ Glomeruli: bolvormige synaptische complexen tussen axonen van reukcellen en dendrieten van
mitraliscellen.
▪ Nervus olfactorius in strikte zin
○ ongeveer twintig korte fila
○ slechts enkele millimeters van mucosa tot bulbus.
▪ Bulbus olfactorius
○ uitloper van het telencefalon
○ al eerste verwerking van reuksignalen.
▪ Bijzonderheid: primaire olfactorische informatie bereikt cortex zonder voorafgaande thalamische
omschakeling.
▪ Tractus olfactorius
○ onder frontale cortex
○ splitsing in mediale en laterale stria.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 9
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
Stria olfactoria medialis
▪ Verbinding met hypothalamus → autonoom zenuwstelsel.
▪ Geurreflexen: speekselvloed of braken.
▪ Verbinding via commissura anterior met de contralaterale hemisfeer.
Stria olfactoria lateralis en limbisch systeem
▪ Piriforme/prepiriforme cortex: gewaarwording van geur.
○ Overgang frontale ↔ temporale kwab; U-vorm op coronale snede.
○ Temporaal deel: mediale temporale pool, vóór de uncus.
○ Bij andere zoogdieren groter; peervormige naamgeving.
▪ Hippocampus
○ geurgerelateerde herinneringen
○ overgang van korte- naar langetermijngeheugen.
○ Naar binnen gerolde mediale voortzetting van parahippocampale cortex.
○ Voorbeelden: formolgeur → dissecties; parfum → herinnering aan een persoon.
▪ Corpus amygdaleum: emotionele respons en driften bij geuren, waaronder parfum en zweet.
▪ Hypothalamus: homeostatische, autonome en neuro-endocriene functies.
▪ Substantia perforata anterior
○ tussen de striae
○ doorgang van fijne perforerende arteriën naar diepe structuren, waaronder basale
ganglia/capsula interna.
2 Pathologie
▪ Anosmie: verlies van reuk.
○ Frequente oorzaken in cursus: virale infectie, sinusitis, roken.
○ Schedelbasistrauma: dunne lamina cribrosa breekt → botverplaatsing → scheuren fila.
▪ CSV-rinorroe na schedelbasistrauma
○ mogelijk begeleidend CSV-lek
○ risico op bacteriële meningitis.
○ Diagnostiek uit cursus: bèta-trace in neusvocht; eiwit vooral geproduceerd in plexus choroideus.
○ Beschreven staalname: buiklig, hoofd afhangend; opvangen uit de neus druppelend vocht.
▪ Meningeoom olfactorische groeve
○ druk/destructie bulbus
○ soms zeer groot vóór duidelijke klachten
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 10
Visuele studiesamenvatting
Prof. dr. Frank Dewaele · 2026-2027
Dezelfde leerinhoud, duidelijker gerangschikt.
Hoofdstukken in de volgorde van de cursus. Korte informatieblokken, ingesprongen details en
afzonderlijke stappenschema’s voor lange banen.
ANATOMIE / ligging, onderdelen en structuren
FUNCTIE & VERLOOP / banen, schakels en reflexen
PATHOLOGIE / letsels, klachten en gevolgen
ONDERZOEK / testen en klinische beoordeling
FIGUREN / herkenningspunten en bronbeelden
▪ Hoofdbegrip ○ Verduidelijking - Detail
↓ Volgende stap in een baan → Gevolg of verbinding
Bron: Neuroanatomie Dewaele 2026-2027, V01, 177 pagina’s. Cursuspagina’s staan bij elk hoofdstuk. Klinische cijfers
en behandelingen volgen de cursus; bronnuances staan apart in bijlage C.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 1
,Inhoudstafel
Klik op een hoofdstuk of paginanummer. Paginanummers verwijzen naar deze nieuwe samenvatting.
1 Macroscopie 3
2.1 Nervus olfactorius (I) 9
2.2 Nervus opticus (II) 12
2.3, 2.4, 2.6 Oogbewegingszenuwen III, IV en VI 16
2.5 Nervus trigeminus (V) 25
2.7 Nervus facialis (VII) 31
2.8 Nervus vestibulocochlearis (VIII) 37
2.9 Nervus glossopharyngeus (IX) 42
2.10 Nervus vagus (X) 45
2.11 Nervus accessorius (XI) 47
2.12 Nervus hypoglossus (XII) 48
3 Motoriek 49
4 Somatosensoriek 53
5 Meningen 56
6 Extrapyramidale tracti 61
7 Vascularisatie 62
8 Basale ganglia 70
9 Cerebellum 74
10 Ventrikels 77
11 Autonoom zenuwstelsel 81
12 Formatio reticularis 83
13 Hypothalamus 85
Bijlage A - Geïntegreerde vergelijkingen 88
Bijlage B - Naamverklaringen en geheugensteunen 93
Bijlage C - Aandachtspunten bij de formulering van de cursus 96
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 2
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
1 Macroscopie
Bron: p. 4-20.
1 Beschrijving
1.1 Mediale zijde
▪ Hemisferen: van elkaar gescheiden door de fissura longitudinalis medialis.
▪ Hersenstam
○ mesencefalon → pons → medulla oblongata
○ laatste ook “verlengde ruggenmerg”.
▪ Cerebellum
○ middellijnsnede door de vermis
○ boomvormig doorsnedebeeld
○ fijne plooien = folia.
Vierde ventrikel en omgeving
▪ Vierde ventrikel: tentvormige holte tussen hersenstam en cerebellum.
▪ Bodem: achterzijde van pons en medulla oblongata.
▪ Dak: velum medullare superius + velum medullare inferius.
○ Superius: bevat witte stof.
○ Inferius: in de cursus beschreven als pia mater + ependym, zonder witte stof; verbonden met de
tela choroidea.
○ Bloedvatrijke uitstulpingen: plexus choroideus → productie van CSV.
▪ Fastigium: hoogste punt van het tentvormige dak.
▪ Vierheuvelenplaat
○ boven het velum medullare superius
○ colliculi superiores en inferiores.
▪ Aqueduct van Sylvius
○ fijn, in doorsnede hartvormig kanaal
○ derde → vierde ventrikel.
▪ Uitgangen vierde ventrikel
○ twee laterale foramina van Luschka
○ mediaan foramen van Magendie.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 3
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
Derde ventrikel, hypofyse en epifyse
▪ Voorwand derde ventrikel: lamina terminalis.
▪ Recessus infundibularis: uitstulping naar het infundibulum van de hypofyse.
▪ Recessus supraopticus: boven het chiasma opticum.
▪ Chiasma opticum
○ kruising van een deel van de oogzenuwvezels
○ onder de supraoptische recessus.
▪ Corpora mamillaria
○ vóór het mesencefalon
○ onderdeel van de hypothalamus.
▪ Corpus pineale
○ dennenappelvormig
○ posterieur onder het corpus callosum.
▪ Recessus pinealis: bij het corpus pineale.
▪ Recessus suprapinealis: boven de pineale regio.
▪ Commissura habenularum
○ verbinding tussen beide habenulakernen
○ dak van de recessus pinealis.
▪ Habenula
○ kleine, bilaterale, evolutionair oude structuur
○ aanwezig bij vertebraten.
○ Verband met motivatie, handelen/niet-handelen en de “know-do gap”.
○ In de cursus gekoppeld aan depressie en verslaving.
▪ Hypofyse: neurohypofyse + adenohypofyse.
○ Adenohypofyse: ontwikkeling vanuit de orofaryngeale regio.
Verbindingen tussen hemisferen en limbische structuren
▪ Corpus callosum / hersenbalk: grote verbinding tussen beide hemisferen.
▪ Commissura anterior en posterior: kleinere verbindingen onder het corpus callosum.
▪ Gyrus cinguli
○ rond het corpus callosum
○ voortzetting naar de gyrus parahippocampalis.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 4
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
▪ Gyrus parahippocampalis
○ mediale temporale regio
○ mediaal uitstekende uncus.
▪ Fornix: boogvormige witte-stofverbinding tussen hippocampus en corpora mamillaria.
▪ Boven de fornix: septum pellucidum tussen beide laterale ventrikels.
▪ Onder de fornix
○ derde ventrikel
○ fornix aanvankelijk in de ventrikelwand.
▪ Hypothalamus
○ anterieur/inferieur in deze regio
○ thalamus meer posterieur/superieur.
▪ Adhesio interthalamica: verbinding tussen beide thalami.
▪ Pulvinar: achterste deel van de thalamus.
▪ Foramen van Monro: verbinding lateraal ventrikel ↔ derde ventrikel, onder de fornix.
Mediale sulci en kwabgrenzen
▪ Sulcus centralis: grens frontale ↔ pariëtale kwab.
▪ Fissura parieto-occipitalis: grens pariëtale ↔ occipitale kwab.
▪ Sulcus calcarinus: primaire visuele cortex rondom deze groeve.
▪ Cuneus: wigvormige gyrus tussen fissura parieto-occipitalis en sulcus calcarinus.
▪ Ramus marginalis
○ opstijgende aftakking van sulcus cinguli
○ herkenningspunt op CT/NMR.
○ Sulcus centralis volgens de cursus één gyrus meer anterieur.
○ Klinisch: ligging van letsel/tumor ten opzichte van de motorische cortex bepalen.
▪ Incisura preoccipitalis / notch: basaal herkenningspunt voor de occipitale grens.
1.2 Convexiteit
▪ Gyri
○ hersenplooien
○ sulci: groeven
○ fissura: diepe groeve.
▪ Fissura lateralis / Sylvische vallei
○ temporale kwab onder de groeve
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 5
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
○ frontale en pariëtale delen erboven.
▪ Gyrus supramarginalis: rond het uiteinde van de Sylvische vallei.
▪ Gyrus angularis: daarachter, rond het uiteinde van de sulcus temporalis superior.
▪ Temporale regio: sulcus temporalis superior → gyrus temporalis medius → sulcus temporalis
inferior.
▪ Gyrus precentralis
○ vóór sulcus centralis
○ primaire motorische cortex.
▪ Gyrus postcentralis
○ achter sulcus centralis
○ primaire somatosensorische cortex.
▪ Frontale gyri: superior, medius, inferior.
▪ Gebied van Broca
○ in gyrus frontalis inferior
○ spraakproductie.
○ Vormherkenning in cursus: M van McDonald’s of B van Broca.
▪ Occipitale kwab: denkbeeldige grens van fissura parieto-occipitalis naar incisura preoccipitalis.
1.3 Coronale snede
▪ Buitenzijde: grijze cortex, voornamelijk neuronale cellichamen.
▪ Binnenzijde: witte stof, voornamelijk gemyeliniseerde axonen.
▪ Insula: eiland cortex in de diepte van de Sylvische vallei.
▪ Opercula: corticale “deksels” over de insula.
▪ Corpus callosum
○ onder de fissura longitudinalis
○ boven de laterale ventrikels.
▪ Septum pellucidum
○ dunne scheiding tussen laterale ventrikels
○ verbonden met de fornices.
▪ Nucleus caudatus
○ tegen de laterale ventrikel
○ veroorzaakt een uitbochting in de wand.
▪ Thalamus: belangrijk sensorisch relais naar de cortex.
▪ Hypothalamus: temperatuurregeling en autonome controle.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 6
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
▪ Nucleus subthalamicus van Luys: onder de thalamus.
▪ Nucleus lentiformis: putamen + globus pallidus externus + globus pallidus internus.
▪ Capsula interna
○ witte-stofbaan tussen mediale structuren, waaronder thalamus, en laterale nucleus lentiformis
○ passage van motorische vezels.
▪ Overige herkenningsstructuren: nucleus ruber, substantia nigra, mesencefalon, pons, medulla
oblongata en derde ventrikel.
1.4 Ruggenmerg en radiologische oriëntatie
▪ Axiale beelden: bekeken vanaf de voeten van de patiënt.
○ Patiënt links = rechts op beeld.
○ Patiënt rechts = links op beeld.
○ Ventraal bovenaan; dorsaal onderaan.
▪ Grijze stof: centraal, vlindervormig.
▪ Cornu anterius
○ voorhoorn
○ cornu posterius: achterhoorn.
▪ Canalis centralis: centraal kanaaltje.
▪ Fissura mediana anterior: diepe ventrale middengroeve.
▪ Dorsale kolommen: proprioceptie, vibratie en fijne tast.
○ Fasciculus gracilis: mediaal, dun.
○ Fasciculus cuneatus: lateraal, wigvormig.
2 Pathologie
▪ Geen afzonderlijk pathologieonderdeel; klinische toepassing vooral anatomische lokalisatie op
beeldvorming.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 7
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
3-4 Tekeningen en figuren
▪ Tek. 1-3
○ mediale anatomie, anatomisch preparaat en NMR
○ bovenstaande ventrikels, recessussen, commissuren, sulci en limbische structuren herkennen.
▪ Tek. 4-5
○ mediale en laterale kwabverdeling
○ cingulaire/parahippocampale regio, centrale groeve, Broca en occipitale grens.
▪ Tek. 6-8
○ coronale snede op schema, preparaat en NMR
○ diepe kernen, insula, capsula interna en ventrikels.
▪ Tek. 9: ruggenmergdoorsnede in radiologische oriëntatie.
▪ Figuren
○ betekenis van fastigium en calcar
○ ramus marginalis als oriëntatiepunt voor sulcus centralis.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 8
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
2.1 Nervus olfactorius (I)
Bron: p. 21-28.
1 Beschrijving
▪ Functie
○ reuk
○ invloed op beslissingen, emoties, herinneringen en overlevingsgedrag.
▪ Receptoren
○ bipolaire olfactorische neuronen in mucosa van het dak van de neusholte
○ chemoreceptoren op cilia.
Baan
01 reukcel
↓
02 axonen gebundeld tot fila olfactoria
↓
03 openingen lamina cribrosa van het zeefbeen
↓
04 bulbus olfactorius
↓
05 mitraliscellen
↓
06 tractus olfactorius.
▪ Glomeruli: bolvormige synaptische complexen tussen axonen van reukcellen en dendrieten van
mitraliscellen.
▪ Nervus olfactorius in strikte zin
○ ongeveer twintig korte fila
○ slechts enkele millimeters van mucosa tot bulbus.
▪ Bulbus olfactorius
○ uitloper van het telencefalon
○ al eerste verwerking van reuksignalen.
▪ Bijzonderheid: primaire olfactorische informatie bereikt cortex zonder voorafgaande thalamische
omschakeling.
▪ Tractus olfactorius
○ onder frontale cortex
○ splitsing in mediale en laterale stria.
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 9
,ANATOMIE / FUNCTIE / KLINIEK
Stria olfactoria medialis
▪ Verbinding met hypothalamus → autonoom zenuwstelsel.
▪ Geurreflexen: speekselvloed of braken.
▪ Verbinding via commissura anterior met de contralaterale hemisfeer.
Stria olfactoria lateralis en limbisch systeem
▪ Piriforme/prepiriforme cortex: gewaarwording van geur.
○ Overgang frontale ↔ temporale kwab; U-vorm op coronale snede.
○ Temporaal deel: mediale temporale pool, vóór de uncus.
○ Bij andere zoogdieren groter; peervormige naamgeving.
▪ Hippocampus
○ geurgerelateerde herinneringen
○ overgang van korte- naar langetermijngeheugen.
○ Naar binnen gerolde mediale voortzetting van parahippocampale cortex.
○ Voorbeelden: formolgeur → dissecties; parfum → herinnering aan een persoon.
▪ Corpus amygdaleum: emotionele respons en driften bij geuren, waaronder parfum en zweet.
▪ Hypothalamus: homeostatische, autonome en neuro-endocriene functies.
▪ Substantia perforata anterior
○ tussen de striae
○ doorgang van fijne perforerende arteriën naar diepe structuren, waaronder basale
ganglia/capsula interna.
2 Pathologie
▪ Anosmie: verlies van reuk.
○ Frequente oorzaken in cursus: virale infectie, sinusitis, roken.
○ Schedelbasistrauma: dunne lamina cribrosa breekt → botverplaatsing → scheuren fila.
▪ CSV-rinorroe na schedelbasistrauma
○ mogelijk begeleidend CSV-lek
○ risico op bacteriële meningitis.
○ Diagnostiek uit cursus: bèta-trace in neusvocht; eiwit vooral geproduceerd in plexus choroideus.
○ Beschreven staalname: buiklig, hoofd afhangend; opvangen uit de neus druppelend vocht.
▪ Meningeoom olfactorische groeve
○ druk/destructie bulbus
○ soms zeer groot vóór duidelijke klachten
NEUROANATOMIE 2026-2027 / VISUELE STUDIESAMENVATTING 10
