INHOUDSOPGAVE
Algemene principes goederenrecht................................................................................................................. 4
Wat is goederenrecht? ........................................................................................................................................ 4
Onderscheid tussen zakelijke rechten en vorderingsrechten: ......................................... 4
wat is dan specifiek goederenrecht? ............................................................................................ 5
Waarom heet het “goederenrecht” en niet “zakenrecht”?................................................. 6
Algemene kenmerken van zakelijke rechten ............................................................................................... 6
Onderverdeling van goederen: Algemeen ............................................................................................... 10
Onderverdeling van goederen: de onroerende goederen.................................................................................. 11
Onroerende goederen door hun aard (art. 3.47 BW) ................................................................................... 11
Onroerende goederen door incorporatie (art. 3.47 BW) ................................................................... 12
Onroerende goederen door bestemmingv (artikel 3.47BW) ........................................................................ 14
Onroerende goederen door het voorwerp waarop ze betrekking hebben (art. 3.49 BW) ........................... 16
Onderverdeling van goederen: de roerende goederen...................................................................................... 18
Onderscheid tussen opanbare en privatieve domeingoederen ......................................................................... 19
Vervangbare en niet – vervangbare goederen ................................................................................................. 23
Bepaalde goederen en soortgoederen .............................................................................................................. 24
Verbruikbare en niet – verbruikbare goederen ................................................................................................. 25
Goederen in en buiten de handel ...................................................................................................................... 26
Het eigendomsrecht ..................................................................................................................................... 28
Kenmerken van het eigendomsrecht ................................................................................................................. 28
Bewijs van het eigendomsrecht ......................................................................................................................... 28
Conflict over eigendomsrecht (art. 3.52 BW) ................................................................................................ 28
Ontstaan van het eigendomsrecht .................................................................................................................... 29
verkrijgende verjaring ............................................................................................................................... 30
BEVRIJDENDE VERJARING ...................................................................................................................... 33
Natrekking ..................................................................................................................................................... 34
Verwerking .................................................................................................................................................... 38
Toe – eigening ............................................................................................................................................... 39
Vondst & verborgen vondst (art. 3.58-3.59BW)............................................................................................ 40
Niet – ophaling .............................................................................................................................................. 44
Afgeleide wijzen van het ontstaan van het eigendomsrecht (art. 3.14BW) .................................................. 47
Evoluties in eigendomsrecht .............................................................................................................................. 50
Begrenzingen van het eigendomsrecht ............................................................................................................. 53
Beperkingen van het eigendomsrecht ............................................................................................................... 57
Speciaal geval: onteigening............................................................................................................................... 61
Het mede – eigendomsrecht ......................................................................................................................... 67
1
, Soorten van mede – eigendom ......................................................................................................................... 67
Mede – eigendom vs onverdeeldheid ................................................................................................................ 67
Toevallige of gewone mede – eigendom (artikelen 3.69-3.75 BW) .................................................................. 68
Vrijwillige mede – eigendom (artikelen 3.76-3.77 BW) .................................................................................... 70
Gedwongen mede – eigendom (artikelen 3.78-3.100 BW)............................................................................... 72
Het vruchtgebruik ......................................................................................................................................... 82
Algemene kenmerken van het vruchtgebruik .................................................................................................... 82
het grote verschil met volle eigendom .................................................................................................. 83
Ontstaan van vruchtgebruik .............................................................................................................................. 83
Goederen vatbaar voor vruchtgebruik .............................................................................................................. 85
Vruchtgebruik op algemeenheid van goederen ................................................................................................ 87
Bijzondere vormen van vruchtgebruik ............................................................................................................... 90
Vruchtgebruik bij langstlevende echtgenoot ..................................................................................................... 94
Plichten van de vruchtgebruiker bij aanvang van het vruchtgebruik ................................................................ 96
Rechten en plichten van de vruchtgebruiker tijdens het vruchtgebruik ............................................... 97
Einde van het vruchtgebruik ...................................................................................................................... 101
Speciaal geval: het recht van bewoning .......................................................................................................... 104
Precaire bezetting of bezit ter bede ................................................................................................................ 107
Daden van gedogen of vermogen ................................................................................................................... 108
Erfpacht ...................................................................................................................................................... 109
Kenmerken van erfpacht ................................................................................................................................. 109
Rechten en plichten van de erfpachter ............................................................................................................ 110
Einde van de erfpacht (artikelen 3.174-3.175 BW) ......................................................................................... 112
Het opstalrecht ........................................................................................................................................... 112
Kenmerken van het opstalrecht ...................................................................................................................... 112
Rechten en plichten van de opstalhouder ....................................................................................................... 113
Rechten en plichten van de opstalgever .......................................................................................................... 114
Einde van het opstalrecht ................................................................................................................................ 114
Erfdienstbaarheden .................................................................................................................................... 115
Wezenlijke kenmerken van erfdienstbaarheden ............................................................................................. 115
Niet wezenlijke kenmerken van erfdienstbaarheden ...................................................................................... 116
Erfdienstbaarheden gevestigd door de mens .................................................................................................. 117
Uitoefenen van EDBH – Situatie titularis EDBH/heersend erf ......................................................................... 120
Uitoefenen van EDBH – Situatie eigenaar lijdend erf ...................................................................................... 121
2
, het tenietgaan van EDBH ................................................................................................................................ 122
Het ontstaan van natuurlijke en wettelijke EDBH tot privaat en tot openbaar nut ........................................ 124
Tenietgaan van zakelijke rechten ................................................................................................................ 130
Algemene wijzen van tenietgaan van zakelijke rechten ........................................................................ 130
Bijzondere wijzen van tenietgaan van zakelijke rechten ........................................................................ 130
Beperking van de gevolgen van het tenietgaan ..................................................................................... 130
3
, GOEDEREN EN ZEKERHEDENRECHT
ALGEMENE PRINCIPES GOEDERENRECHT
WAT IS GOEDERENRECHT?
Onderscheid tussen zakelijke rechten en vorderingsrechten:
Dit is de basis van het goederenrecht.
• Patrimoniale rechten
Rechten met pecuniaire waarde (= in geld waardeerbaar).
Daaronder vallen:
• Zakelijke rechten
• Vorderingsrechten
• Intellectuele rechten
-> Ze maken deel uit van het vermogen.
• Extra-patrimoniale rechten
Rechten zonder geldwaarde.
Bijvoorbeeld:
• Persoonlijkheidsrechten
• Familiale rechten
-> Deze behoren niet tot het goederenrecht
4
Algemene principes goederenrecht................................................................................................................. 4
Wat is goederenrecht? ........................................................................................................................................ 4
Onderscheid tussen zakelijke rechten en vorderingsrechten: ......................................... 4
wat is dan specifiek goederenrecht? ............................................................................................ 5
Waarom heet het “goederenrecht” en niet “zakenrecht”?................................................. 6
Algemene kenmerken van zakelijke rechten ............................................................................................... 6
Onderverdeling van goederen: Algemeen ............................................................................................... 10
Onderverdeling van goederen: de onroerende goederen.................................................................................. 11
Onroerende goederen door hun aard (art. 3.47 BW) ................................................................................... 11
Onroerende goederen door incorporatie (art. 3.47 BW) ................................................................... 12
Onroerende goederen door bestemmingv (artikel 3.47BW) ........................................................................ 14
Onroerende goederen door het voorwerp waarop ze betrekking hebben (art. 3.49 BW) ........................... 16
Onderverdeling van goederen: de roerende goederen...................................................................................... 18
Onderscheid tussen opanbare en privatieve domeingoederen ......................................................................... 19
Vervangbare en niet – vervangbare goederen ................................................................................................. 23
Bepaalde goederen en soortgoederen .............................................................................................................. 24
Verbruikbare en niet – verbruikbare goederen ................................................................................................. 25
Goederen in en buiten de handel ...................................................................................................................... 26
Het eigendomsrecht ..................................................................................................................................... 28
Kenmerken van het eigendomsrecht ................................................................................................................. 28
Bewijs van het eigendomsrecht ......................................................................................................................... 28
Conflict over eigendomsrecht (art. 3.52 BW) ................................................................................................ 28
Ontstaan van het eigendomsrecht .................................................................................................................... 29
verkrijgende verjaring ............................................................................................................................... 30
BEVRIJDENDE VERJARING ...................................................................................................................... 33
Natrekking ..................................................................................................................................................... 34
Verwerking .................................................................................................................................................... 38
Toe – eigening ............................................................................................................................................... 39
Vondst & verborgen vondst (art. 3.58-3.59BW)............................................................................................ 40
Niet – ophaling .............................................................................................................................................. 44
Afgeleide wijzen van het ontstaan van het eigendomsrecht (art. 3.14BW) .................................................. 47
Evoluties in eigendomsrecht .............................................................................................................................. 50
Begrenzingen van het eigendomsrecht ............................................................................................................. 53
Beperkingen van het eigendomsrecht ............................................................................................................... 57
Speciaal geval: onteigening............................................................................................................................... 61
Het mede – eigendomsrecht ......................................................................................................................... 67
1
, Soorten van mede – eigendom ......................................................................................................................... 67
Mede – eigendom vs onverdeeldheid ................................................................................................................ 67
Toevallige of gewone mede – eigendom (artikelen 3.69-3.75 BW) .................................................................. 68
Vrijwillige mede – eigendom (artikelen 3.76-3.77 BW) .................................................................................... 70
Gedwongen mede – eigendom (artikelen 3.78-3.100 BW)............................................................................... 72
Het vruchtgebruik ......................................................................................................................................... 82
Algemene kenmerken van het vruchtgebruik .................................................................................................... 82
het grote verschil met volle eigendom .................................................................................................. 83
Ontstaan van vruchtgebruik .............................................................................................................................. 83
Goederen vatbaar voor vruchtgebruik .............................................................................................................. 85
Vruchtgebruik op algemeenheid van goederen ................................................................................................ 87
Bijzondere vormen van vruchtgebruik ............................................................................................................... 90
Vruchtgebruik bij langstlevende echtgenoot ..................................................................................................... 94
Plichten van de vruchtgebruiker bij aanvang van het vruchtgebruik ................................................................ 96
Rechten en plichten van de vruchtgebruiker tijdens het vruchtgebruik ............................................... 97
Einde van het vruchtgebruik ...................................................................................................................... 101
Speciaal geval: het recht van bewoning .......................................................................................................... 104
Precaire bezetting of bezit ter bede ................................................................................................................ 107
Daden van gedogen of vermogen ................................................................................................................... 108
Erfpacht ...................................................................................................................................................... 109
Kenmerken van erfpacht ................................................................................................................................. 109
Rechten en plichten van de erfpachter ............................................................................................................ 110
Einde van de erfpacht (artikelen 3.174-3.175 BW) ......................................................................................... 112
Het opstalrecht ........................................................................................................................................... 112
Kenmerken van het opstalrecht ...................................................................................................................... 112
Rechten en plichten van de opstalhouder ....................................................................................................... 113
Rechten en plichten van de opstalgever .......................................................................................................... 114
Einde van het opstalrecht ................................................................................................................................ 114
Erfdienstbaarheden .................................................................................................................................... 115
Wezenlijke kenmerken van erfdienstbaarheden ............................................................................................. 115
Niet wezenlijke kenmerken van erfdienstbaarheden ...................................................................................... 116
Erfdienstbaarheden gevestigd door de mens .................................................................................................. 117
Uitoefenen van EDBH – Situatie titularis EDBH/heersend erf ......................................................................... 120
Uitoefenen van EDBH – Situatie eigenaar lijdend erf ...................................................................................... 121
2
, het tenietgaan van EDBH ................................................................................................................................ 122
Het ontstaan van natuurlijke en wettelijke EDBH tot privaat en tot openbaar nut ........................................ 124
Tenietgaan van zakelijke rechten ................................................................................................................ 130
Algemene wijzen van tenietgaan van zakelijke rechten ........................................................................ 130
Bijzondere wijzen van tenietgaan van zakelijke rechten ........................................................................ 130
Beperking van de gevolgen van het tenietgaan ..................................................................................... 130
3
, GOEDEREN EN ZEKERHEDENRECHT
ALGEMENE PRINCIPES GOEDERENRECHT
WAT IS GOEDERENRECHT?
Onderscheid tussen zakelijke rechten en vorderingsrechten:
Dit is de basis van het goederenrecht.
• Patrimoniale rechten
Rechten met pecuniaire waarde (= in geld waardeerbaar).
Daaronder vallen:
• Zakelijke rechten
• Vorderingsrechten
• Intellectuele rechten
-> Ze maken deel uit van het vermogen.
• Extra-patrimoniale rechten
Rechten zonder geldwaarde.
Bijvoorbeeld:
• Persoonlijkheidsrechten
• Familiale rechten
-> Deze behoren niet tot het goederenrecht
4
