Deel 1: economische groei, welvaart en
ongelijkheid
Hoofdstuk 1. The great divergence
= de periode (ca. 1700–1850) waarin West-Europa economisch veel sneller groeide
dan China, India en andere regio’s.
Dit kwam vooral door de Industriële Revolutie, betere instituties (zoals
eigendomsrechten en concurrentie tussen staten), toegang tot steenkool, en de winst
uit koloniale expansie. <-> Terwijl Aziatische economieën lange tijd even rijk of rijker
waren, bleef hun groei achter doordat industrialisatie later op gang kwam. Hierdoor
werd Europa in de 19e eeuw de dominante economische macht in de wereld.
Een Euraziatische en Afrikaanse kaart van het begin van de 15de eeuw laat
duidelijk zien dat Europa toen niet het centrum van de wereldeconomie was.
De belangrijkste handelsroutes, grote stedelijke centra en economische
dynamiek lagen vooral in het oosten — met name in China, Zuidoost-Azië en
de Indische Oceaanregio. Daarnaast verliep er via het vasteland een uitgebreid
netwerk van landroutes dat het Verre Oosten nauw verbond met het Midden-
Oosten. Samen tonen deze verbindingen dat de economische kern van de
wereld in deze periode duidelijk in het oosten lag.
China en de maritieme handelsroutes (1400–1500)
Vanuit China worden in de 15de eeuw uitgebreide handelsroutes opgezet richting
india, china, ..
Deze expedities betekenen niet dat China deze gebieden wilde veroveren.
➜ Het doel was vooral om ze in de Chinese handelssfeer te betrekken.
Chinese macht in die periode
1
, Stopzetting van de expedities (1434)
In 1434 worden de grote ontdekkings- en expeditiereizen stopgezet.
Dit gebeurde omdat de Chinese keizer deze reizen verbood.
Waarom? (onzeker, maar met mogelijke verklaringen)
❓ De exacte reden kennen we niet, maar historici wijzen op enkele mogelijke
factoren:
😨 Angst dat te veel contact met andere culturen de Chinese identiteit zou aantasten.
🏯 Verlangen om de focus opnieuw te leggen op interne stabiliteit en traditionele
waarden.
💰 De expedities
waren duur, en
sommige
hofkringen vonden
ze nutteloos.
1.inleiding
Nadat China zijn
maritieme
ontdekkingsreizen
beëindigde, gingen
de Europeanen wél
verder met exploratie. Ze ontdekten nieuwe gebieden en begonnen deze te koloniseren en
te beheersen.
Europa’s opkomst: Door deze uitbreidingen werkte Europa zich op tot de
nieuwe wereldleider en het centrum van de wereldeconomie.
Een belangrijk voorbeeld is de ontdekking van Amerika door Columbus (1492), wat
enorme economische verschuivingen veroorzaakte.
Belang voor de globalisering Vanaf ca. 1600 begint een nieuwe fase in de globalisering,
waarin Europese handelsnetwerken de wereld met elkaar verbinden en de wereldeconomie
structureel veranderen.
2. hoe groot was/Is de kloof?
Grote verschillen tussen arm en rijk
De manier waarop we naar de wereldeconomie kijken is voortdurend in evolutie. Er
bestaan meerdere visies, zeker vanaf 1800 wanneer de welvaart steeds sterker in
het westen geconcentreerd raakt.
Hoe meten we dat? In principe kan men kijken naar indicatoren zoals BNP of inkomen per
hoofd.
Maar: voor periodes van duizenden jaren geleden is dit probleematisch.
Betrouwbaarheid van historische data
Voor 5000 jaar geleden bestaat er geen directe economische data.
2
ongelijkheid
Hoofdstuk 1. The great divergence
= de periode (ca. 1700–1850) waarin West-Europa economisch veel sneller groeide
dan China, India en andere regio’s.
Dit kwam vooral door de Industriële Revolutie, betere instituties (zoals
eigendomsrechten en concurrentie tussen staten), toegang tot steenkool, en de winst
uit koloniale expansie. <-> Terwijl Aziatische economieën lange tijd even rijk of rijker
waren, bleef hun groei achter doordat industrialisatie later op gang kwam. Hierdoor
werd Europa in de 19e eeuw de dominante economische macht in de wereld.
Een Euraziatische en Afrikaanse kaart van het begin van de 15de eeuw laat
duidelijk zien dat Europa toen niet het centrum van de wereldeconomie was.
De belangrijkste handelsroutes, grote stedelijke centra en economische
dynamiek lagen vooral in het oosten — met name in China, Zuidoost-Azië en
de Indische Oceaanregio. Daarnaast verliep er via het vasteland een uitgebreid
netwerk van landroutes dat het Verre Oosten nauw verbond met het Midden-
Oosten. Samen tonen deze verbindingen dat de economische kern van de
wereld in deze periode duidelijk in het oosten lag.
China en de maritieme handelsroutes (1400–1500)
Vanuit China worden in de 15de eeuw uitgebreide handelsroutes opgezet richting
india, china, ..
Deze expedities betekenen niet dat China deze gebieden wilde veroveren.
➜ Het doel was vooral om ze in de Chinese handelssfeer te betrekken.
Chinese macht in die periode
1
, Stopzetting van de expedities (1434)
In 1434 worden de grote ontdekkings- en expeditiereizen stopgezet.
Dit gebeurde omdat de Chinese keizer deze reizen verbood.
Waarom? (onzeker, maar met mogelijke verklaringen)
❓ De exacte reden kennen we niet, maar historici wijzen op enkele mogelijke
factoren:
😨 Angst dat te veel contact met andere culturen de Chinese identiteit zou aantasten.
🏯 Verlangen om de focus opnieuw te leggen op interne stabiliteit en traditionele
waarden.
💰 De expedities
waren duur, en
sommige
hofkringen vonden
ze nutteloos.
1.inleiding
Nadat China zijn
maritieme
ontdekkingsreizen
beëindigde, gingen
de Europeanen wél
verder met exploratie. Ze ontdekten nieuwe gebieden en begonnen deze te koloniseren en
te beheersen.
Europa’s opkomst: Door deze uitbreidingen werkte Europa zich op tot de
nieuwe wereldleider en het centrum van de wereldeconomie.
Een belangrijk voorbeeld is de ontdekking van Amerika door Columbus (1492), wat
enorme economische verschuivingen veroorzaakte.
Belang voor de globalisering Vanaf ca. 1600 begint een nieuwe fase in de globalisering,
waarin Europese handelsnetwerken de wereld met elkaar verbinden en de wereldeconomie
structureel veranderen.
2. hoe groot was/Is de kloof?
Grote verschillen tussen arm en rijk
De manier waarop we naar de wereldeconomie kijken is voortdurend in evolutie. Er
bestaan meerdere visies, zeker vanaf 1800 wanneer de welvaart steeds sterker in
het westen geconcentreerd raakt.
Hoe meten we dat? In principe kan men kijken naar indicatoren zoals BNP of inkomen per
hoofd.
Maar: voor periodes van duizenden jaren geleden is dit probleematisch.
Betrouwbaarheid van historische data
Voor 5000 jaar geleden bestaat er geen directe economische data.
2
